IV SA/Wa 651/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie: Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odmówić L. W. zwolnienia od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla L. W. adwokata. L. W. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżący podniósł, że jest po ciężkim zawale serca i kolejnym świeżym zabiegu na sercu. We wniosku skarżący podał, że wraz z żoną utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 3.029,00 zł. netto miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem domu o pow. 100 m2 oraz działki o pow. 60 arów. L. W. oświadczył również, że opłaty na utrzymanie domu wynoszą miesięcznie ok. 1000 zł., na leki przeznacza 200 zł. Do wniosku dołączył wyciąg z rachunku bankowego z okresu od 24 marca 2017 r do 26 kwietnia 2017 r. Zarządzeniem z dnia 13 lipca 2017 r. skarżący został wezwany do uzupełnienie wniosku poprzez: a) nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich dwóch miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków); b) do wskazania i udokumentowania wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, w tym utrzymanie mieszkania oraz leczenie. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał wymagany wyciąg z rachunku bankowego. Oświadczył także, że nie prowadzi wykazu wydatków na jedzenie, lekarstwa ani żadnych innych. Jak wskazuje wycia z rachunku bankowego emerytury wystarczają na pokrycie jedynie niezbędnych wydatków. Skarżący podkreślił, że zarówno on jak i żona są osobami schorowanymi. Podał, że zakupił kosiarkę do trawy na raty – bowiem nie stać go było na uiszczenie opłaty w całości - które musi teraz spłacać (dołączył kserokopie 6 rachunków rat pożyczki, każda po 200,43 zł). Rozpoznając wniosek, zważono, co następuje: Jak wynika z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje – w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt. 1 omawianego przepisu), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W rozpatrywanej sprawie należy mieć na uwadze, że wpis od niniejszej skargi wynosi 200 zł. Inne, ewentualne koszty sądowe, do uiszczenia których skarżący może być zobowiązany na następnych etapach postępowania – przy założeniu niekorzystnego dla niego wyniku sprawy - to np. opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej – również w wysokości 100 zł. Należy jednak podkreślić, że opłaty te mają charakter potencjalny i obowiązek ich uiszczenia jest rozłożony w czasie. Należy mieć na uwadze, że niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W ocenie referendarza sądowego okoliczności opisane i wykazane przez skarżącego wskazują, że co prawda skarżący i jego żona znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, to jednak nieuzasadniającej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy mieć na uwadze, że skarżący i jego żona uzyskują stały, pewny comiesięczny dochód w łącznej wysokości 3.029 zł. Skarżący podał, że na utrzymanie mieszkania oraz leki wydają miesięcznie ok 1200 zł. Skarżący nadesłał wyciąg z rachunku bankowego z okresu od 1 czerwca do 28 lipca 2017 r. Saldo początkowe wynosiło 68 zł, saldo końcowe: 689,10 zł. Jak wynika z wydruku z rachunku, na konto na początku każdego miesiąca wpływa świadczenie emerytalne żony skarżącego w wysokości 1233 zł, zaś w połowie miesiąca świadczenie skarżącego – w wysokości ok. 1798 zł. We wskazanym okresie saldo rachunku zawsze było dodatnie. Skarżący nie wykazał także, że posiada zaległości w bieżących opłatach, zalega z regulowaniem rachunków. Uzyskanie pożyczki na zakup kosiarki i konieczność jej spłaty nie przemawia za zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych. Nie negując potrzeby zakupu kosiarki do trawy, należy jednak mieć na względzie, że nie jest to sprzęt pierwszej potrzeby, służący zaspokajaniu najbardziej niezbędnych życiowych potrzeb. Dlatego brak podstaw do przyjęcia, że obowiązek spłaty raty za zakup kosiarki powinien mieć pierwszeństwo przed obowiązkiem pokrycia kosztów sądowych. Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą bowiem korzystać z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, w tym opłatami sądowymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I FZ 344/14). Wobec powyższego uznano, że skarżący nie wykazał że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. Biorąc natomiast okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącego oraz mając na względzie wysokość uzyskiwanych dochodów w kontekście możliwości poniesienia również kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie, referendarz sądowy doszedł do wniosku, że należy przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Sytuacja materialna strony nie może bowiem ograniczać prawa strony do sądu lub powodować, że prawo to będzie iluzoryczne ze względu na nieporadność strony. Z przytoczonych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.