IV SA/Wa 699/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2013 r. sprawy ze skargi O. O. i B. O. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej oddala skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...] w całości i stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1981 r. znak: [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi L., gm. L., w części dotyczącej działki oznaczonej po scaleniu nr [...] będącej własnością J. R. oraz działki nr [...] będącej własnością O. O. oraz B. O., a w szczególności w części dotyczącej przebiegu granicy między tymi działkami. J. R., reprezentowana przez pełnomocnika (syna), w piśmie z dnia 16 listopada 2012 r. wystąpiła o sprostowanie oczywistej omyłki w rozstrzygnięciu powołanej decyzji poprzez zastąpienie sformułowania "będącej własnością J. R." słowami "będącej własnością H. i J. małżonków R.". Strona stwierdziła, że nie ma wątpliwości, iż błędne sformułowanie było wynikiem przeoczenia, gdyż zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy w postaci dokumentów wskazuje, że zarówno przed scaleniem, jak i po scaleniu właścicielami gruntu byli i są J. i H. R. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] odmówił sprostowania rozstrzygnięcia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...]. Organ administracji wywiódł, że we wskazanej decyzji H. R. nie występuje ani w rozstrzygnięciu, ani w uzasadnieniu i rozdzielniku. Powyższe oznacza, że brak jest rozbieżności pomiędzy wyżej wymienionymi elementami decyzji. Ponadto, pominięcia H. R. jako strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nie można zakwalifikować jako oczywistej omyłki, która podlega naprawieniu w trybie art. 113 § 1 K.p.a. J. R. w piśmie z dnia 29 stycznia 2013 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2013 r. Strona stwierdziła, że podniesione przez organ administracji okoliczności nie wykluczają sprostowania oczywistego przeoczenia. Stanęła na stanowisku, że dopisanie H. R. do rozstrzygnięcia decyzji nie naprawia błędu, jaki został popełniony, tzn. braku udziału wymienionego w postępowaniu zakończonym powoływaną decyzją. Naprawienie tego błędu może nastąpić tylko na skutek wniosku o wznowienie postępowania. W ocenie wnoszącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, celem sprostowania oczywistej omyłki nie jest zatem naprawienie błędu, jakim był brak udziału H. R. w postępowaniu, a jedynie naprawienie niezgodności rozstrzygnięcia decyzji z obiektywnym stanem prawnym. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...] uchylił własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz sprostował decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. w ten sposób, że użyte w rozstrzygnięciu wyrazy "będącej własnością J. R." zastąpił wyrazami "będącej własnością J. i H. małż. R.". Organ administracji wywiódł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z rejestru szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia bezspornie wynika, że w dniu wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1981 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi L. właścicielami wydzielonej w wyniku scalenia działki nr [...] byli J. i H. małż. R. i są nimi do chwili obecnej, co potwierdza badanie elektronicznej księgi wieczystej nr [...] przeprowadzone w dniu [...] lutego 2013 r. W ocenie Ministra, w związku z powyższym wskazanie w rozstrzygnięciu decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. jedynie J. R. jako właścicielki działki nr [...], stanowi oczywistą omyłkę, która podlega naprawieniu w trybie art. 113 § 1 K.p.a. O. O. i B. O. zaskarżyli postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 113 §1 K.p.a. oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący uznali, że wydanie przez Ministra zaskarżonego postanowienia oznacza, że współwłaścicielem nieruchomości stał się H. R., a więc doszło do merytorycznej zmiany decyzji. Skarżący przytoczyli następnie fragmenty uzasadnień wyroków sądów administracyjnych wydanych w sprawach o sygn. akt: IV SA 1184/97, II SA 1072/99 i IV SA/Wa 395/05, które w ich ocenie jednoznacznie wskazują na zasadność postawionego zarzutu. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 113 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Uregulowana powołanym przepisem instytucja sprostowania służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi oczywista niezgodność między ową rzeczywistą wolą, a jej wyrażeniem na piśmie. Sprostowaniu w trybie cytowanego przepisu podlegają wyłącznie niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe oraz oczywiste pomyłki. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie sądowym podnosi się, że tryb sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych określony w art. 113 § 1 K.p.a. nie może dotyczyć błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2008, s. 551). Jako przykłady niedopuszczalności zastosowania tego trybu przywołuje się np. stwierdzenie nieważności decyzji innej niż się zamierzało, czy próbę zmiany przez sprostowanie rozstrzygnięcia sprawy bądź jego przedmiotu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 1990 r. sygn. akt II SA 627/90. ONSA z 1991 r., nr 2, poz. 31; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. we Wrocławiu z 19 dnia listopada 1991 r. sygn. akt SA/Wr 1084/91. ONSA z 1991 r., nr 3-4, poz. 93; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 maja 1988 r. sygn. akt III SA 1466/87. OSP z 1990 r., nr 11-12, poz. 398). W ocenie Sądu, zaistniały w rozstrzygnięciu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] błąd w zakresie wskazania osoby właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], nie może być zaliczony do błędów i omyłek istotnych w przedstawionym wyżej rozumieniu. Chociaż w rozstrzygnięciu powołanej decyzji jako właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] wymieniono wyłącznie J. R., to w jej uzasadnieniu wskazano, że postępowaniem scaleniowym objęto m.in. grunty stanowiące działki ewidencyjne nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], o łącznej powierzchni 0,57 ha, należące do J. i H. małż. R. Następnie natomiast stwierdzono, że w zamian za wymienione grunty wydzielono grunty stanowiące działki ewidencyjne nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,61 ha dla H. i J. małż. R. Stwierdzono też, że w odniesieniu do gruntów H. i J. małż. R. został wydzielony należny ekwiwalent. Ponadto, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zarówno w dacie wydania decyzji Wojewody [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi L. ([...] października 1981 r.), jak i w dacie wydania decyzji Ministra stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody ([...] listopada 2011 r.), właścicielami tej nieruchomości byli małżonkowie H. R. i J. R. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na zalegający w aktach sprawy rejestr szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia (teczka nr 2 akt administracyjnych, k. 134 - akta dołączone obecnie do sprawy sygn. akt IV SA/Wa 463/13), a także na dane ujawnione w elektronicznej księdze wieczystej, której analizy dokonano w toku postępowania w dniu [...] lutego 2013 r. Należy podkreślić, że wbrew przekonaniu skarżących, wdając zaskarżone postanowienie Minister nie dokonał merytorycznej zamiany decyzji, ani nie zmienił podmiotowego zakresu prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]. Zgodnie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z kolei stosownie do treści art. 5 tej samej ustawy w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w żaden sposób nie wpływa więc na prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Prawo to ujawnione jest bowiem w księdze wieczystej nr [...] i chronione jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Dodać też trzeba, że organ administracji, strony postępowania, a także Sąd dysponują dostępem do treści ksiąg wieczystych - na podstawie art. 251 ust. 1 i 2 powołanej ustawy prowadzonych w formie elektronicznej - za pośrednictwem Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, zamieszczonego na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Zarówno więc organ administracji, jak i aktualnie Sąd, mają możliwość wywołania na ekran monitora treści istotnej w przedmiotowej sprawie księgi wieczystej nr [...] i weryfikacji danych osób właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Z księgi tej jednoznacznie wynika, że właścicielami tej nieruchomości na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej są H. R. i J. R., oraz że byli oni właścicielami tej nieruchomości w dacie wydania decyzji Wojewody [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi L., jak i w dacie wydania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody. Porównanie rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. z jej uzasadnieniem i zgromadzonym przez organ administracji materiałem dowodowym prowadzi zatem do wniosku, że pominięcie H. R. w rozstrzygnięciu decyzji jako właściciela nieruchomości, nastąpiło wbrew woli organu administracji, odmiennie od ustalonego przezeń stanu faktycznego sprawy. Nastąpiło więc omyłkowo, poprzez przeoczenie tej niedwuznacznie wynikającej z akt sprawy i uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. okoliczności. Wydanie zaskarżonego postanowienia nie doprowadziło więc do zmiany stanu faktycznego sprawy w zakresie niebudzącej wątpliwości okoliczności zakresu podmiotowego prawa własności nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]. Do zmiany stanu faktycznego w wyniku sprostowania treści decyzji doszłoby, jeżeli organ administracji, używając tej instytucji procesowej, stworzyłby nowy stan faktyczny sprawy, który nie odpowiadałby zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, albo jeżeli w ten sposób uzupełniłby stan faktyczny, zmieniając swoje ustalenia i przydając im nowy, nieznany dotąd wymiar, mający zupełnie inne znaczenie niż przed sprostowaniem i to nie tylko z punktu widzenia stanu sprawy, ale i samego rozstrzygnięcia (zob. Naczelny Sądu Administracyjny w wyroku z dnia 30 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1502/07. Lex nr 516777). W sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem taka sytuacja nie miała miejsca. W związku z powyższym trzeba uznać, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie naruszył art. 113 § 1 K.p.a., prostując oczywistą omyłkę w wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. Niezasadny jest więc podniesiony w skardze zarzut naruszenia wskazanego przepisu. Kontrola zaskarżonego postanowienia w granicach sprawy, a poza zarzutami skargi, także nie pozwala stwierdzić, że jest ono dotknięte wadliwością, która uzasadniałaby uwzględnienie skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.