IV SA/Wa 713/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania R. D., dalej skarżącego, od decyzji Prezydenta miasta O. z [...] grudnia 2012 r. nr [...] orzekającej o zameldowaniu M. M. i A. M. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w O., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej organu. W dniu 17 września 2012 r. M. M. i A. M. wnieśli o zameldowanie ich pod wyżej wskazanym adresem na pobyt stały. Wskazali, że w tym lokalu mieszkają od 25 lat, ale główny najemca odmawia wyrażenia zgody na ich zameldowanie. Decyzją Prezydenta miasta O. z [...] grudnia 2012 r. nr [...] orzeczono o ich zameldowaniu w przedmiotowym lokalu na podstawie art. 47 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej ustawa o ewidencji. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, powołując się na konieczność aktualizacji danych o miejscu pobytu osób i wyłącznie rejestrująco-porządkowy charakter tych danych, że główny najemca R. D., co prawda uzyskał wyrok eksmisyjny w stosunku do M. i A. M., jednakże wyrok ten nie został do chwili obecnej wykonany. Zamieszkują oni nadal w przedmiotowym lokalu. Fakt ich zamieszkiwania potwierdziły: oględziny lokalu, R. D., R. M. i M. B. Organ przy ustalaniu stanu faktycznego nie brał pod uwagę zeznań K. C., ponieważ skarżący je podważał w piśmie z 14 grudnia 2012 r. Zdaniem organu wyżej wskazane dowody potwierdzają, że M. i A. M. zamieszkują w lokalu nr. [...] przy ulicy [...] z zamiarem stałego pobytu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że organ nie uwzględnił, iż w lokalu, który zajmuje M. i A. M., mieszka jeszcze skarżący z rodziną. Wszystkie pomieszczenia są przejściowe. Poza tym organ nie uwzględnił, że zameldowani urządzili sobie osobne wc i łazienkę i to bez porozumienia z głównym najemcą. W ocenie skarżącego M. i A. M. zawłaszczyli mieszkanie a organy, do których skarżący pisał, nie reagowały na to, że przebywają oni w lokalu bez tytułu prawnego. Skarżący i jego rodzina obawiają się Państwa M., ich dalszych działań na szkodę skarżącego. Zameldowanie ich pozbawia skarżącego i jego rodzinę prawa do korzystania z przedmiotowego lokalu. Decyzją z [...] lutego 2013 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, powołując się na art. 10 ust. 1 i 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności podkreślił, że każda osoba ma obowiązek zameldowania się na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia. Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w danej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z akt administracyjnych wynikało, że R. D. jako główny najemca zawarł w 1978 r. z M. i A. M. dwuletnią umowę najmu. Mimo wygaśnięcia tej umowy najemcy nie wyprowadzili się. Sąd Rejonowy w O. w sprawie o sygn. akt [...] orzekł ich eksmisję. Eksmisja nie została wykonana do dnia dzisiejszego. Lokal nr [...] składa się z 2 odrębnych części, w której w jednej zamieszkują Państwo M. a w drugiej skarżący z rodziną. Fakt zamieszkiwania potwierdzili świadkowie K. C., R. M., M. B. i K. D. Zeznania tej ostatniej organ uwzględnił jako dowód pośredni, gdyż została przesłuchana z naruszeniem art. 79 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000, nr. 98, poz.1071), dalej K.p.a. W tych okolicznościach organ przyjął fakt zamieszkiwania M i A M. za bezsporny. Odnosząc się do wskazywanego przez skarżącego konfliktu istniejącego pomiędzy rodziną D. a rodziną M. organ uznał, że konflikt ten nie wpływa na podjęte przez organ rozstrzygnięcie, ponieważ w tym postępowaniu organ bada jedynie okoliczność związaną z zamieszkiwaniem w lokalu w którym ma nastąpić zameldowanie, a ta, w świetle dowodów, nie budzi wątpliwości. Tylko podjęte skutecznie kroki prawne zmierzające do wykonania wyroku eksmisyjnego mogłyby być powodem odmowy wymeldowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję organu odwoławczego wniósł skarżący, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia tj. 1. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, dowolną jego ocenę a przede wszystkim pominięcie, że: -pomieszczenia zajmowane przez A. i M. M. stanowią jeden lokal mieszkalny a przejście pomiędzy tymi lokalami zostało prowizorycznie zamurowane i w związku z tym istnieje możliwość przywrócenia stanu poprzedniego; -skarżący wielokrotnie czynił starania o wykonanie eksmisji zgodnie z wyrokiem sądowym i zwracał się w tym celu o pomoc do Urzędu Miasta, Zarządu Gospodarki Mieszkaniowej czy organów ścigania; -bezprawne zachowanie M i A M. doprowadziło do sytuacji w której główny najemca nie może korzystać z całego lokalu w stosunku do którego przysługuje mu tytuł prawny. 2. art. 9 i 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. - art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że spełniona została przesłanka "zamiaru stałego przebywania" w ujęciu subiektywnym podczas gdy z okoliczności faktycznych wynika, że Państwo M. przebywają w lokalu nielegalnie i w ujęciu obiektywnym, w świetle wyroku eksmisyjnego, nie mogą mieć zamiaru stałego przebywania w tym lokalu; -art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez dokonanie błędnej subsumpcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, będącej wynikiem błędnego przyjęcia, że wymieniony przepis może być zastosowany, w sytuacji w której wobec osób składających do organu administracji wniosek o zameldowanie sąd orzekł eksmisję. W uzasadnieniu skargi Skarżący ponowił argumenty zaprezentowane w odwołaniu a nadto wskazał na błędne ustalenie przez organ, że lokal nr [...] przy ulicy [...] w O. składa się z 2 osobnych części, o czym świadczy chociażby fakt, że gdy strony zawierały umowę najmu, lokal funkcjonował z jedną toaletą oraz to, że oba lokale funkcjonują pod jednym numerem porządkowym – "[...]". Skarżący wielokrotnie czynili próby wyeksmitowania Państwa M. i zwracali się o pomoc do wymienionych wyżej urzędów, co jednak nie zakończyło się skuteczną eksmisją, co czyni uwagi organu o konieczności podjęcia przez skarżącego czynności prawnych w celu wykonania eksmisji za nieuprawnione. Poza tym organ dał wiarę zeznaniom K. C. o jej zamieszkiwaniu w lokalu podczas gdy taki fakt nigdy nie miał miejsca. Zdaniem skarżącego, mimo obszernie zebranego materiału dowodowego uzasadnienie zostało sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. a organ nie dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ przeprowadził postępowanie z naruszeniem art. 9 i 11 K.p.a. narażając skarżącego na szkodę w postaci utrudnienia wykonania wyroku eksmisyjnego. Błędna wykładnia art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności polega na uznaniu, że organ dokonując zameldowania usankcjonował samowolę Państwa M. polegającą na bezprawnym zajmowaniu lokalu a zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym instytucja zameldowania nie może sankcjonować samowoli a więc sytuacji będącej następstwem naruszenia posiadania czy naruszenia miru domowego. Przy ocenie czy mamy do czynienia z zamiarem stałego pobytu należy brać pod uwagę czynnik obiektywny, którym jest w tym wypadku wyrok eksmisyjny. Osoba w stosunku do której został orzeczony nakaz opuszczenia lokalu nie może lokować na czas stały swojego centrum interesów życiowych w miejscu co do którego wie, że będzie musiała je opuścić. Rejestracja pobytu nie może być sprzeczna z prawem i nie może służyć legalizowaniu bezprawnych działań. Zachowanie Państwa M. polegające na bezprawnym zajmowaniu lokalu, dokonywanie bez zgody głównego najemcy przeróbek i remontów, lekceważenie wyroku eksmisyjnego wskazują, że zamierzają oni bezprawnie zawłaszczyć cały lokal. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadą powodującą konieczność wyeliminowania jej z obiegu prawnego. Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Natomiast stosownie do art. 47 ust. 2 tej ustawy jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Powyższa regulacja ustanawia więc zasadę, że zameldowanie jest dokonywane w drodze czynności materialno - technicznej, polegającej na rejestracji danej osoby pod wskazanym adresem. Natomiast w przypadku powzięcia przez organ jakichkolwiek wątpliwości w zakresie danych objętych zgłoszeniem winien on rozstrzygnąć kwestię zameldowania w drodze decyzji administracyjnej poprzedzonej przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego (por. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1991 r., III AZP 6/91, OSNC 1992/4/51). Odmienna struktura postępowań określonych w art. 47 ust. 1 oraz art. 47 ust. 2 ustawy polega na tym, że w strukturze prostego postępowania rejestracyjnego właściwy organ, niczego nie rozstrzygając, ogranicza się do sprawdzenia, czy formularz zgłoszenia jest dobrze wypełniony pod względem wymagań formalnych, o tyle zupełnie inne zadanie ma organ decydujący w sprawie zameldowania w postępowaniu administracyjnym. Istotą tego postępowania jest rozstrzyganie według reguł ogólnego postępowania administracyjnego o tym, czy zachodzą materialnoprawne przesłanki zameldowania, a nie badanie, czy zgłoszenie odpowiadało wymaganiom formalnym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2002 r., III RN 139/01, OSNP 2003/15/347). W niniejszej sprawie organy meldunkowe prowadziły postępowanie w trybie art. 47 ust. 2 ustawy. W sprawie nie było sporne, że A i M M. fizycznie przebywają w przedmiotowym lokalu, choć skarżący wywodził, że zajmowana przez nich część lokalu stanowi całość z pozostałą częścią, zajmowaną przez skarżącego i jego rodzinę. W ocenie Sądu okoliczność ta pozostaje bez istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że zgodnie z ustaleniami organu i twierdzeniami samego skarżącego Państwo M. zawarli ze Skarżącym umowę najmu części lokalu nr. [...]. Nie ma znaczenia czy jest to lokal podzielony czy też nie, gdyż z punktu widzenia możliwości zameldowania, istotne jest tylko to czy przebywają w określonym lokalu, który może służyć zabezpieczaniu potrzeb mieszkaniowych, bez względu na ilość osób tam mieszkających. Istotą sporną jest kwestia, czy Państwo M. mają zamiar (animus) zamieszkiwania na stałe w przedmiotowym lokalu. Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że taki zamiar mają. Zamiar ten może zostać unicestwiony poprzez wykonanie wyroku eksmisyjnego przez organ egzekucyjny, którym jest komornik a nie instytucje i organy do których zwracał się Skarżący. Egzekucja wyroku eksmisyjnego będzie jednoznaczna z ustaniem pobytu w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności (por. wyrok WSA z 21 października 2009 r., sygn. akt IV SA/WA 268/09, Lex nr 574155). Pozostawanie w obrocie prawnym prawomocnego wyroku eksmisyjnego nie niweczy zamiaru zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Można stwierdzić, że jeżeli - mimo wyroku eksmisyjnego, osoba podlegająca eksmisji nadal przebywa w lokalu, to jeszcze bardziej świadczy to o jej zamiarze zamieszkiwania w nim. Wyrok eksmisyjny oznacza, że osoba podlegająca eksmisji nie ma praw do lokalu, jednakże dla rozstrzygnięcia kwestii zameldowania istnienie lub nieistnienie praw do lokalu nie ma znaczenia. W sprawie jest bezsporne, że Państwo M. nie mają praw do przedmiotowego lokalu, jednak ewidencja ludności polega na rejestracji stanu faktycznego (zamieszkiwania), a nie rejestracji czy ustalaniu stanu prawnego (własnościowego) danego lokalu. Jeśli z materiału dowodowego wynika, jak w niniejszej sprawie, że osoba podlegająca eksmisji nie ma praw do lokalu, ale w nim zamieszkuje, organ ma obowiązek dokonania rejestracji tego faktu w ewidencji. Nie sprzeciwia się temu prawomocny wyrok eksmisyjny, ponieważ nie został on do dnia wydania zaskarżonej decyzji wykonany. Powoływany przez skarżącego choćby wyrok NSA z 14 lutego 2012 r. II OSK 2199/10, wbrew temu co wskazuje skarżący, dotyczy takiej właśnie sytuacji. NSA wskazał, że właśnie podjęcie środków prawnych w celu usunięcia z lokalu może być dopiero podstawą do uznania, że osoba nielegalnie w nim zamieszkuje. Chodzi o takie środki, które w świetle przepisów prawa, mogą odnieść pożądany skutek, czyli w tym wypadku skierowanie wniosku do komornika o wykonanie eksmisji bo tylko komornik jest uprawniony do wykonania wyroku eksmisyjnego. Organ prawidłowo zatem przyjął, że podejmowane przez Skarżącego działania polegające na kierowaniu pism do różnych organów administracji publicznej i organów ściągania nie są tymi, które uzasadniają przyjęcie, że Skarżący podejmował środki prawne w celu wykonania eksmisji. Bez znaczenia dla oceny spełnienia przesłanek do zameldowania jest kwestia konfliktu pomiędzy oboma rodzinami. Instytucja meldunku ma bowiem aspekt czysto ewidencyjny i tylko tego rodzaju elementy stanu faktycznego uwzględniane są przez organ przy wydawaniu decyzji o zameldowaniu czy wymeldowaniu (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2011 r., sygn.. akt. II OSK 1050/10, Lex 1083504). Zgodnie z art. 10 ust. 1 i 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności przesłanką do zameldowania jest fakt przebywania w danym lokalu z zamiarem stałego pobytu. O zamiarze tym przesądzają nie tylko elementy subiektywne na której składa się tzw. wola wewnętrzna czyli wola koncentracji swych spraw życiowych w danym miejscu oraz wola zewnętrzna dająca się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia faktów (por. wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/WA1677/2006, Lex nr 306533). W niniejszej sprawie zebrane przez organ dowody w postaci oględzin i zeznań świadków jednoznacznie wskazywały, że Państwo M. mieszkają w lokalu i mają tam centrum swych spraw życiowych, mieszkanie jest urządzone, znajdują się tam ich rzeczy osobiste. Sąd nie podziela poglądu skarżącego, że sam fakt wydania wyroku eksmisyjnego jest wystarczającą podstawą do uznania, że obiektywnie nie można przypisać eksmitowanym woli stałego pobytu. Jak wynika z akt wyrok eksmisyjny został wydany w 1991 r. a mimo to Państwo M. nadal zajmują uprzednio wynajętą część lokalu nr. [...]. To jeszcze bardziej przemawia za spełnieniem przesłanki "zamiaru stałego przebywania". Czyni to nie zasadnym zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 1 i 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego może odnieść skutek dopiero wtedy gdy strona wykaże, że do naruszenia doszło i że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organ w sposób prawidłowy dokonał wykładni powołanych wyżej przepisów ustawy o ewidencji ludności i wykładnię tę Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni akceptuje. Wykładnia ta doprowadziła organ do prawidłowych wniosków na podstawie których organ zasadnie przyjął, że nie ma podstaw do odmowy zameldowania Państwa M. w spornym lokalu. Nie trafne są zarzuty nienależytej oceny materiału dowodowego (art. 7, 77 K.p.a) i zarzuty naruszenia zasady przekonywania (art. 7 K.p.a.), i zasady informowania (art. 9 K.p.a). Skarżący formułując zarzuty skargi popada w sprzeczność. Albo bowiem organ w ogóle nie ocenił materiału dowodowego albo ocenił go wadliwie. Lektura akt i uzasadnienia decyzji organu wskazuje że organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy a następnie go ocenił. Z uzasadnienia decyzji wynika, które dowody były podstawą orzekania, a były to przede wszystkim oględziny i zeznania świadków. Zakres kwestionowania przez skarżącego zeznań K. C. nie ma istotnego znaczenia w sprawie, gdyż dotyczy okoliczności związanych z jej zamieszkiwaniem w budynku przy ulicy [...] a nie zamieszkiwania Państwa M. Sąd stwierdził natomiast, że organ z naruszeniem art. 79 K.p.a. przesłuchał K. D. a następnie dowód ten po części ocenił, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia ponieważ z pozostałych dowodów, w tym twierdzeń Skarżącego oraz treści samej skargi wynikało, że Państwo M. od wielu lat zamieszkują w przedmiotowym lokalu. Nie stanowi naruszenia zasady przekonywania fakt, że organ nie przekonał strony do swej decyzji, gdyż nie uwzględnił jej wniosków czy zarzutów. Zasada ta sprowadza się do przedstawienia stronie argumentów leżących u podstaw rozstrzygnięcia organu a nie do uwzględnienia jej żądań. Zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. nie został w żaden sposób, poza zacytowaniem jego treści, uzasadniony. Jeżeli argumentem miałby być fakt, że poprzez zameldowanie utrudniona zostałaby egzekucja wyroku eksmisyjnego to argument ten jest chybiony. W wypadku wykonywania wyroku eksmisyjnego fakt zameldowania eksmitowanych jest dla organu egzekucyjnego bez znaczenia. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 107 K.p.a. Uzasadnienie decyzji zostało sporządzone w sposób poprawny, wywody decyzji są prawidłowe a wysnute z zebranych dowodów wnioski logiczne. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ), skargę oddalił. Oddalenie skargi skutkuje brakiem możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w świetle art. 152 P.p.s.a. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 1 P.p.s.a., § 18 ust 1 ppkt 1c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr. 163, poz. 1348 ze zm.).