IV SA/Wa 720/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca – A. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2009 r., na mocy którego wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, określonego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) w wysokości 100 zł, skarżąca wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy. W wyniku ponownego rozpoznania wniosków, w następstwie złożonego przez A. Z. sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 września 2009 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 października 2009 r., sygn. akt I OZ 1015/09, oddalił zażalenie skarżącej, kwestionujące odmowę przyznania prawa pomocy wskazując, iż wnioskodawczyni nie znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na mocy prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, pismem Sądu z dnia 19 listopada 2009 r. strona skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 lipca 2009 r. wzywającego ją do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wyżej wymienione wezwanie Sądu zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 27 listopada 2009 r. W dniu 4 grudnia 2009 r. A. Z. złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu PPF. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartym w formularzu wniosku skarżąca nie uprawdopodobniła, aby jej sytuacja materialna i rodzinna uległa jakiejkolwiek zmianie. Skarżąca podobnie jak w formularzu wniosku z dnia 4 sierpnia 2009 r. wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i małoletnią córką. Wnioskodawczyni i jej mąż w dalszym ciągu uzyskują stałe dochody z tytułu umowy o pracę oraz z najmu lokalu w łącznej wysokości ok. 15760 zł brutto miesięcznie (10800 netto). Wnioskodawczyni potwierdziła, iż w dalszym ciągu jest właścicielką trzech mieszkań o powierzchni: 70 m2, 54 m2 i 46 m2. Do wniosku skarżąca dołączyła zestawienie stałych przychodów i wydatków, w którym wykazała, iż uzyskiwane dochody służą w całości na pokrycie stałych wydatków. Do wydatków tych strona zaliczyła wydatki ponoszone na: zakup benzyny, utrzymanie trzech mieszkań, spłatę kredytu bankowego zaciągniętego na zakup mieszkania, spłatę trzech rodzinnych pożyczek na zakup wyposażenia mieszkania oraz na bieżące wydatki związane z prowadzeniem spraw administracyjnych, sądowych i prokuratorskich, polisy ubezpieczeniowe członków rodziny, przedszkole oraz opiekunkę dla córki oraz leki dla członków rodziny. Według oświadczenia strony, po spłacie ww. zobowiązań, miesięcznie na utrzymanie czterech osób (tj. trzyosobowej rodziny skarżącej oraz opiekunki do dziecka) pozostaje kwota ok. 2627 zł (657 zł miesięcznie na jedną osobę). W załączniku nr 2 do wniosku skarżąca podniosła, że toczące się od wielu lat postępowania sądowe w sprawie reprywatyzacji cegielni J. K. w B. wyczerpały zasoby finansowe jej rodziny, zaś wysokie bieżące koszty utrzymania prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego sprawiają, że jednorazowe uiszczenie wpisu wiązać się będzie z wyraźnym uszczerbkiem dla podstawowej egzystencji rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Wniosek skarżącej, który wpłynął do Sądu 4 grudnia 2009 r., był kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, co zostało wcześniej wskazane, został postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2009 r., sygn. akt I OZ 1015/09, prawomocnie oddalony. Z treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.); zwanej dalej P.p.s.a. wynika, że postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiany okoliczności o jakich mowa w tym przepisie, uzasadniać mogą zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Ponowny wniosek złożony po uprawomocnieniu się postanowienia odmawiającego zwolnienie od kosztów sądowych podlega merytorycznemu rozpoznaniu, jednak w przypadku braku zmiany okoliczności powinien być oddalony (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 31 października 1935 r. C. I. 1775/35, PREiS 1936 r. z. 370). Wyżej wskazany pogląd został w pełni podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I FZ 533/07 (niepubl.), który ponadto słusznie stwierdził, że unormowanie instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jak i możliwości uchylenia lub zmiany prawomocnych postanowień niekończących postępowanie w sprawie są podobne do unormowań, na tle których wyrażony został pogląd przez Sąd Najwyższy. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z która strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę, że pierwszy wniosek o przyznanie praw pomocy został prawomocnie oddalony, strona skarżąca przy ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna uprawdopodobnić, że nowy wniosek został spowodowany pogorszeniem się jej stanu majątkowego w stosunku do tego jaki istniał i został już prawomocnym postanowieniem rozpoznany. Strona we wniosku, który wpłynął do Sądu 4 grudnia 2009 r. wskazała na stan dochodów, który nie uległ zmianie w stosunku do pierwszego wniosku. Na marginesie dodatkowo należy zaznaczyć, iż złożony przez skarżącą w dniu 4 grudnia 2009 r. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych od zażalenia z dnia 12 października 2009 r. Zażalenie to zostało wniesione na postanowienie Sądu z dnia 24 września 2009 r. i jak wskazano powyżej zostało już prawomocnie rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślenia ponadto wymaga, iż od sprzeciwów i zażaleń na postanowienia wydawane w przedmiocie prawa pomocy, stosownie do art. 261 P.p.s.a., nie pobiera się opłat sądowych. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 165 P. p. s. a. w z w. z art. 246 § 1 pkt 2 P. p. s. a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.