IV SA/Wa 748/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. sygn. [...] w przedmiocie zniesienia klauzuli tajności oświadczenia o stanie majątkowym postanawia: odrzucić skargę I.1. Pismem z [...] lipca 2018 r. M. P. (dalej: skarżąca), za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości oraz Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Ministra Sprawiedliwości (dalej: "Minister" ) z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie zniesienia klauzuli tajności "zastrzeżone" (określanego w skardze jako "decyzja"), jaką objęte zostały informacje zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym złożone w 2017 r. Skarżąca wskazała ponadto, że skarga obejmuje również "wynikłą z powyższej decyzji Ministra Sprawiedliwości decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] (dalej: "organ" lub "Prezes Sądu") z dnia [...] czerwca 2018 r. sygn. [...] o zniesieniu tej w odniesieniu do oświadczenia majątkowego za 2017 r.". Skarżąca wniosła ponadto o wstrzymanie wykonania "zaskarżonych decyzji" oraz zwrot kosztów postępowania. I.2. Zarządzeniem z dnia 20 lutego 2019 r. skarga M. P. na "decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 2018" została wyłączona do odrębnego rozpoznania i została zarejestrowana pod nową sygn. akt IV SA/Wa 748/19. I.3. Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 222/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącej na pismo Ministra Sprawiedliwości z [...] czerwca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie zniesienia klauzuli tajności "zastrzeżone". W związku z powyższym do rozpoznania pozostała skarga na pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. sygn. [...] (IV SA/Wa 748/19). II. Przedmiotowa skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy: Pismem z [...] października 2017 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w [...], działając na podstawie art. 87 § 6 p.p.s.a., uwzględnił wniosek skarżącej o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu za rok 2016 ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone", określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych. W dniu [...] kwietnia 2018 r. skarżąca złożyła do Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] oświadczenie majątkowe za rok 2017. Jednocześnie złożyła wniosek o nadanie temu oświadczeniu klauzuli tajności "zastrzeżone". Minister Sprawiedliwości pismem z [...] czerwca 2018 r. poinformował Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] o zniesieniu klauzuli tajności "zastrzeżone", jaką objęte zostały informacje zawarte m. in. w oświadczeniu majątkowym skarżącej. Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] pismem z [...] czerwca 2018 r. poinformował skarżącą, iż nie uwzględnia wniosku skarżącej z [...] kwietnia 2018 r. III.1. W skardze do WSA w Warszawie M. P. wskazała m. in. że pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. [...], stanowi decyzję administracyjną, gdyż Prezes Sądu wykonuje nadzór nad działalnością administracyjną sądu. III.1. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a. ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga podlega odrzuceniu, albowiem sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych (art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 2 p.p.s.a.). IV.2. Kwestią wymagającą zbadania przed przejściem do oceny zasadności skargi jest ocena dopuszczalności tego środka prawnego. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. W świetle Konstytucji RP, kognicja sądów administracyjnych ma charakter podwójnie ograniczony. Po pierwsze, sądom tym powierzono wyłącznie kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Po drugie, określenie zakresu kognicji sądów administracyjnych, w ramach kategorii spraw wskazanych w art. 184 Konstytucji RP, ustrojodawca pozostawił ustawodawcy zwykłemu (verba legis: "w zakresie określonym w ustawie"). Zakres kognicji sądów administracyjnych w sposób pozytywny został określony w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650, dalej: "k.p.a"), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.). W piśmiennictwie podnosi się, że sąd administracyjny odrzuci skargę z uwagi na brak właściwości tego sądu do rozpoznania danej sprawy. Nastąpi to w szczególności wtedy, gdy skarga będzie dotyczyła aktu i czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 p.p.s.a.), sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.), jak również sprawy objętej właściwością sądów powszechnych (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. 5, Warszawa, 2017, s. 378-379). IV.3. Zdaniem Sądu, skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, bowiem zaskarżone pismo Prezesa Sądu (według skarżącej "decyzja") nie należy do aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. W szczególności zaskarżone rozstrzygnięcie Prezesa Sądu, wydane na podstawie art. 87 § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2018r. poz. 23 ze zm. - dalej: "u.s.p."), nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ani też nie stanowi innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 87 § 1 zd. 1 u.s.p. sędziowie (...) są obowiązani do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Przepis art. 87 § 2 u.s.p. stanowi, że oświadczenia o stanie majątkowym sędziowie sądów powszechnych składają właściwemu terytorialnie prezesowi sądu apelacyjnego. Jawne informacje zawarte w oświadczeniach o stanie majątkowym podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia udostępnia w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 oraz z 2017 r. poz. 933), nie później niż do dnia 30 czerwca każdego roku. Ponadto zgodnie z art. 87 § 6 u.s.p. informacje zawarte w oświadczeniu, o którym mowa w § 1, są jawne, także co do imienia i nazwiska, z wyjątkiem danych adresowych, informacji o miejscu położenia nieruchomości, a także informacji umożliwiających identyfikację ruchomości. Na wniosek sędziego, dyrektora sądu lub zastępcy dyrektora sądu, który złożył oświadczenie, podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone", określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, jeżeli ujawnienie tych informacji mogłoby powodować zagrożenie dla składającego oświadczenie lub osób dla niego najbliższych. Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do zniesienia tej klauzuli w odniesieniu do oświadczeń, o których mowa w § 1, złożonych przez sędziów. Zdaniem Sądu, zniesienie przez Ministra klauzuli tajności w odniesieniu do oświadczeń majątkowych sędziów jest aktem kierownictwa wewnętrznego, podjętych w ramach wykonywanego przez Ministra nadzoru administracyjnego nad sądami administracyjnymi. Przedmiotowa kompetencja Ministra dotyczy spraw organizacyjnych, a nadto skierowana do podmiotów podporządkowanych służbowo Ministrowi (należy przy tym podkreślić, że kwestia złożenia i ewentualnego utajnienia oświadczeń majątkowych sędziów nie dotyczy kwestii orzeczniczych). Dlatego też w związku ze zniesieniem przez Ministra pismem z [...] czerwca 2018 r. klauzuli tajności "zastrzeżone" wobec przedmiotowego oświadczenia majątkowego skarżącej, Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie uwzględnił wniosku skarżącej o objęcie informacji zawartych w tym oświadczeniu klauzulą "zastrzeżone". Pismo to było konsekwencja działania Ministra, a co za tym idzie również stanowiło akt kierownictwa wewnętrznego i dotyczyło spraw organizacyjnych o charakterze wewnętrznym. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 5 pkt 2 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. Do stosunków tych, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, nie stosuje się zresztą przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 3 pkt 2 k.p.a.). Należy dodać, że w orzecznictwie w zbliżony sposób oceniono akt Ministra w postaci odwołania z delegacji do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie (zob. wyrok NSA z 18 października 2013 r., I OSK 320/13, CBOSA) oraz akt Ministra w postaci niewyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z 13 września 2018 r., VI SA/Wa 1223/18, CBOSA). Resumując, zaskarżone rozstrzygnięcie Prezesa Sądu dotyczy sprawy ściśle związanej z organizacją sądów powszechnych, podległością służbową oraz ustrojową pozycją sędziów, którzy w tym zakresie są organizacyjnie i służbowo podporządkowani prezesowi sądu. Utajnienie albo brak zgody na utajnienie danych zawartych w oświadczeniu sędziego sądu powszechnego, czy to przez Prezesa Sądu Apelacyjnego, Krajową Radę Sądownictwa czy też jak w niniejszej sprawie Ministra Sprawiedliwości, jest prerogatywą uprawnionego podmiotu, podejmowaną w zakresie prawa ustrojowego, a nie władczym kształtowaniem sytuacji prawnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie Ministrowi. Należy dodać, że żaden inny przepis ustawy nie przewiduje możliwości kontroli sądowoadministracyjnej tego rozstrzygnięcia (por. np. postanowienie WSA w Gliwicach z 27 września 2018 r., IV SA/Gl 788/18, CBOSA oraz postanowienie WSA w Warszawie z 19 lutego 2019 r., IV SA/Wa 222/19, niepubl.). IV.4. Wobec niedopuszczalności skargi bezprzedmiotowe jest orzekanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego pisma Prezesa Sądu. Badanie przesłanek dopuszczalności wstrzymania wykonania aktu lub czynności musi być bowiem poprzedzone badaniem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. Złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności odnosi skutek prawny w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym jedynie wówczas, gdy postępowanie to zostało skutecznie wszczęte. Zaistnienie przesłanki uzasadniającej odrzucenie skargi uniemożliwia udzielenie ochrony tymczasowej. Stwierdzenie niedopuszczalności postępowania głównego skutkuje niedopuszczalnością postępowania incydentalnego, jakim jest postępowanie w przedmiocie udzielenia środka ochrony tymczasowej (por. np. postanowienie NSA z 24 stycznia 2017 r., II OZ 1432/16, CBOSA P. Daniel, Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 156, R. Sawuła, Wstrzymanie wykonania rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu administracyjnym, Przemyśl-Rzeszów 2008, s. 354). Niedopuszczalność skargi skutkuje również tym, że sąd nie może formułować ocen prawnych w odniesieniu do zarzutów mających, zdaniem skarżącej, przemawiać na rzecz zasadności tej skargi. IV.5. Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji.