IV SA/Wa 854/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. L., na postanowienie Wójta Gminy M. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], ustalające w pkt I - koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie pomiędzy położonymi w obrębie ewidencyjnym O., nieruchomością oznaczoną jako działka ew. nr [...] z nieruchomością oznaczoną jako działka ew. nr [...] w kwocie 3 400,00 zł i obciążające tymi kosztami E. S. w wysokości 1 700,00 zł i J. L. w wysokości 1 700,00 zł; w pkt II – zobowiązujące E. S. do uiszczenia kosztów określonych w pkt I w wysokości 200,00 zł; w pkt III – zobowiązujące J. L. do uiszczenia kosztów określonych w pkt I w wysokości 1 700,00 zł; w pkt 4 postanawiające, że koszty należy uiścić w terminie 14 dni od doręczenia postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia podano, że wnioskiem z dnia [...] maja 2016 r. E. S. wystąpiła o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] stanowiącej jej własność z nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka ew. nr [...] stanowiącą własność J. L.. Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], zatwierdził granice oznaczone na gruncie między działka ew. nr [...], stanowiącą własność E. S., a sąsiednią nieruchomością oznaczoną jako działka ew. nr [...] stanowiąca własność J. L., według odcinka oznaczonego na szkicu granicznym kolorem czarnym biegnącego od punktu A przez pkt B, przez pkt C do pkt 13-315, stanowiącego krawędź drogi opisanych w protokole granicznym nr [...] z dnia [...] września 2016 r., sporządzonym przez geodetę uprawnionego J. M. upr. nr [...].Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Wójt Gminy M. (błędnie organ podał K.) w pkt I ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 3 400,00 zł i obciążył tymi kosztami E. S. i J. L. w wysokości po 1 700,00 zł, w pkt II zobowiązał E. S. do uiszczenia kosztów określonych w pkt I w wysokości 200,00 zł, w pkt III zobowiązał J. S. do uiszczenia kosztów w wysokości 1700,00 zł, w pkt IV do uiszczenia kosztów w terminie 14 dni od doręczenia postanowienia. Kolegium postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. po rozpatrzeniu zażalenia J. L., uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w celu wykazania, czy była konieczność prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, wskazując przy tym na to, że w przypadku braku konieczności jego przeprowadzenia, kosztami należy obciążyć stronę inicjującą to postępowanie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy M. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. obciążył kosztami postępowania rozgraniczeniowego obie strony, wskazując, że sam fakt złożenia przez E. S. wniosku o ponowne rozgraniczenie świadczy o sporze między właścicielami sąsiadujących nieruchomości. J. L. nie kwestionował zasadności wszczętego postępowania rozgraniczeniowego i nie dążył do zawarcia ugody. W zażaleniu J. L. podniósł, że granica wyznaczona przez geodetę jest zgodna ze stanem użytkowania na gruncie i zgodna z jego oświadczeniem, tym samym nie było potrzeby jej wyznaczania. Koszty postępowania winna zatem ponieść E. S. jako strona inicjująca. Rozpatrując zażalenie, Kolegium przywołało uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. I OPS 5/06, z której wynika, że organ może orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. obciążyć kosztami tego postępowania strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, według zasady wyrażonej w art.152 k.c., nie tylko zaś stronę żądającą wszczęcia postępowania. Na gruncie niniejszej sprawy koszty postępowania rozgraniczeniowego, w wysokości 3400,00 zł, należało więc rozdzielić po połowie, tj. po 1700,00 zł. Organ wyjaśnił, iż ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji wyjaśnił, że między stronami istniał spór graniczny, czego dowodem było złożenie przez E. S. wniosku o rozgraniczenie nieruchomości. Druga strona – J. L., uczestniczył w postępowaniu rozgraniczeniowym na każdym jego etapie, nie kwestionował zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania. Kolegium stwierdziło, iż w związku z istnieniem sporu granicznego prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było zatem zasadne i zostało przeprowadzone w interesie właścicieli obu rozgraniczanych nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. L. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz nieobciążanie go kosztami postępowania w sprawie rozgraniczenia. W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem, uważa je za niesprawiedliwe, ponieważ wprowadzonej sprawie zabrakło wnikliwości przy dokonywaniu analizy zebranego materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie nigdy nie było sporu co do przebiegu granic. W przypadku istnienia sporu nie doszłoby do podpisania zgodnego oświadczenia stron, a E. S. odwołałaby się od sporządzonego protokołu granicznego, co nie miało miejsca. Skarżący stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem Wójta Gminy M., że dowodem na istnienie sporu było złożenie przez E. S. wniosku o rozgraniczenie nieruchomości. Dodał, że naturalną rzeczą jest, że uczestniczył na każdym etapie postepowania rozgraniczeniowego, gdyż jako właścicielowi działki zależało na uczestniczeniu we wszystkich czynnościach administracyjnych, co powinno być zrozumiałe dla Wójta. Skarżący podkreślił, iż nawiązując do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2011 r. ustalenie granic sąsiadujących nie było konieczne, gdyż od dawna były one znane i nigdy nie były poddawane wątpliwości przez poprzednich właścicieli, dlatego nie było konieczności przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. W ocenie skarżącego pomiędzy stronami nie istniał spór graniczny a przeprowadzenie rozgraniczenia nie było w jego interesie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2016 r., poz. 1629 ze zm.), dalej "uPgk", rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójt (burmistrz, prezydent miasta) oraz w wypadkach określonych w ustawie, sąd, a ma ono na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości poprzedza dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami i włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 33 ust. 2 pkt 1-2 uPgk). W myśl art. 31 ust. 1 uPgk czynności ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Z kolei stosownie do treści art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, że postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w interesie nie tylko wnioskodawcy, ale również w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej objętej rozgraniczeniem. Interes prawny obu stron to ustalenie prawidłowej i stabilnej granicy między nieruchomościami. Koszty poniesione w postępowaniu rozgraniczeniowym są więc kosztami poniesionymi w interesie obu stron tego postępowania. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych (por. m.in. uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. I OPS 5/06, , wyrok NSA z 20 kwietnia 2016r., sygn. I OSK 1833/14, wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 309/15, dostępne w CBOSA) organ może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Z art. 152 k.c. wynika reguła ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic czy istnienia innych powodów do ich kwestionowania nie ma tu znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. Prawidłowo więc organy obu instancji przyjęły, że organ administracji orzekając o kosztach rozgraniczenia uprawniony jest obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 k.c. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanej uchwały z dnia 11 grudnia 2006 r. wyjaśnił, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż domaga się ona konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Art. 152 k.c stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia również, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. W postępowaniu tym ma także zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Zatem koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. A to oznacza, że w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 152 k.c. W tych warunkach bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje podnoszona w skardze okoliczność, że przebieg granic między ww. nieruchomościami nigdy nie był kwestionowany przez poprzedniego właściciela działki nr [...], były one doskonale znane, stąd też nie zachodziła konieczność przepowiedzenia postępowania rozgraniczeniowego. Zauważyć bowiem należy, że E. S., jako obecna właścicielka nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...], nie zgadzając się z przebiegiem granicy pomiędzy jej działką a sąsiednią działką ew. nr [...], stanowiącą własność skarżącego, wystąpiła z żądaniem wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby skarżący w toku postępowania administracyjnego wnosił uwagi i zastrzeżenia co do zasadności wszczęcia tego postępowania, jak również nie wnosił o zawarcie ugody. W tej sytuacji, wbrew twierdzeniom skargi, zaistniały spór co do przebiegu granicy wymagał przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, zaś kosztami jego - jak słusznie uznał organ - należało obciążyć właścicieli nieruchomości po połowie, jako że zostały poniesione w interesie obu stron tego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151, art. 119 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.