IV SA/Wa 888/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-05
Skład orzekający: Katarzyna Golat, Aneta Dąbrowska, Krystyna Napiórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego, obciążając nimi wszystkie strony postępowania, czy też powinien zbadać, które strony miały rzeczywisty interes w przeprowadzeniu postępowania i w związku z tym poniosły koszty?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, ustalając koszty postępowania rozgraniczeniowego, ma obowiązek zbadać, które strony miały rzeczywisty interes w jego przeprowadzeniu. Obciążenie wszystkich stron kosztami bez takiej analizy stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 K.p.a., a także narusza zasadę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). W przypadku braku sporu co do przebiegu granic, koszty powinny obciążać strony, które ten spór zainicjowały lub w nim uczestniczyły.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie Wójta Gminy B. ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego. Postępowanie zostało zainicjowane przez M. W. w celu rozgraniczenia jej działek z działkami sąsiadów. Wójt pierwotnie obciążył kosztami wszystkich właścicieli. Po uchyleniu przez WSA poprzedniego postanowienia, Wójt ponownie ustalił koszty, obciążając nimi po połowie M. W. i M. K., uznając, że tylko między nimi istniał spór. M. W. i M. K. zaskarżyli to postanowienie, argumentując, że koszty powinny obciążać inne strony lub być inaczej rozłożone. WSA uznał skargi za zasadne.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. i zasądził od SKO na rzecz M. K. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skarg M. W. i M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] wydane [...] stycznia 2015 r. w wyniku rozpoznania zażaleń M. W. i M. K. na postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji.
Postanowieniem pierwszoinstancyjnym Wójt Gminy B. ustalił na wniosek M. W. koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie [...] zł i zobowiązał do uiszczenia tych kosztów: M. W. - właścicielkę działek o nr ew. [...], [...], położonych w obrębie [...] w wysokości [...] zł oraz M. K. - właściciela działki o nr ew. [...], położonej w obrębie [...] w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż 24 kwietnia 2013 r. do urzędu Gminy w B. wpłynął wniosek M. W. dotyczący przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego działek oznaczonych numerami [...], [...] położonych w obrębie [...] z działkami sąsiadujących właścicieli. Postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r. Wójt Gminy B. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w powyższej sprawie. Przedmiotem rozgraniczenia było ustalenie granic pomiędzy działkami położonymi w obrębie [...]: 1) działki oznaczonej nr ew. [...] stanowiącej własność M. W. z następującymi działkami: nr ew. [...] stanowiącej własność B. i D. O., nr ew. [...] stanowiącej własność B. S., nr ew. [...] stanowiącej własność M. K., nr ew. [...] stanowiącej własność K. i C. J., nr ew. [...] stanowiącej własność Gminy B.; 2) działki oznaczonej nr ew. [...] stanowiącej własność M. W. z następującymi działkami: nr ew. [....] stanowiącej własność B. i D. O., nr ew. [...] stanowiącej własność K. i C. J., nr ew. [...] stanowiącej własność Gminy B., nr ew. [...] stanowiącej własność J. B. Do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych został upoważniony geodeta M. B., który w dniu 22 maja 2013 r. dokonał ustalenia granic między przedmiotowymi działkami w obecności stron postępowania. Na okoliczność ustalenia przebiegu granic i okazania ich zainteresowanym stronom został sporządzony przez geodetę "Protokół graniczny", z treści którego wynika, że obecne na rozprawie granicznej strony uznają ustalone granice za obowiązujące i nie wnoszą sprzeciwu co do ich przebiegu. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Wójt Gminy B. orzekł o rozgraniczeniu przedmiotowych działek. Ponadto w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2013 r. organ ten ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie [...] zł i zobowiązał do ich uiszczenia M. W., B. i D. O., B. S., M. K., K. i C. J., J. B., Gminę B. po [...] zł, każde z nich. Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli: B. i D. O., B. S., M. K., K. i C. J., J. B. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w wyniku rozpatrzenia ww. zażaleń - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] czerwca 2013 r.
Na powyższe postanowienie organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu tej skargi, wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2339/13 uchylił zaskarżone postanowienie SKO w [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wójta Gminy B. W uzasadnieniu powyższego wyroku WSA w Warszawie stwierdził, że organ administracyjny winien był jednak rozważyć, czy w realiach tej konkretnej sprawy, przy uwzględnieniu wszystkich zachodzących w niej okoliczności, nie można mówić o wyłącznym interesie tylko jednej strony - inicjującej przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe lub też stron, które przed wszczęciem postępowania były w sporze co do granicy pomiędzy ich nieruchomościami wynikającym nie z potrzeby ustalenia stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami, jeżeli faktycznie nie było potrzeby ustalania przebiegu tej granicy, lecz z chęci osiągnięcia innego celu, np. wiążącego się z rozstrzygnięciem sporu sąsiedzkiego na drodze cywilnej. Ponadto WSA w Warszawie w dalszej części uzasadnienia wyroku zauważył, że jeżeli jednak - jak podnosi skarżąca - faktycznie granice pomiędzy przedmiotowymi działkami nie były sporne, a właścicielka jednej z rozgraniczanych nieruchomości z przyczyn w istocie nie związanych z przebiegiem wszystkich granic zainicjowała postępowanie rozgraniczeniowe, właściciele innych rozgraniczanych działek nie powinni być obciążani tymi kosztami, gdyż w takiej sytuacji można mówić, że są to koszty, które zostały poniesione w interesie stron będących właścicielami nieruchomości, pomiędzy którymi granica była sporna, a nie automatycznie wszystkich stron postępowania rozgraniczeniowego. W związku z tym, brak oceny interesu przez organy - zdaniem Sądu - stanowi naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 Kpa, a także art. 264 § 1 Kpa, ponieważ organ wydał postanowienie o kosztach postępowania bez zbadania interesu stron w rozgraniczeniu nieruchomości.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. Wójt Gminy B. zlecił przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy istniała potrzeba ustalenia prawidłowego przebiegu granic nieruchomości, a jeśli tak to biegły powinien określić granice których nieruchomości były faktycznie sporne i wymagały rozgraniczenia. Jeśli istniała potrzeba rozgraniczenia, biegły powinien ustalić interesy poszczególnych właścicieli (jako stron postępowania), biorąc pod uwagę okoliczności, które granice poszczególnych nieruchomości, zmieniły swój przebieg po rozgraniczeniu, w stosunku do stanu przed rozgraniczeniem. Organ podniósł, że w opinii z 21 października 2014 r. biegły stwierdził, iż podczas rozgraniczenia żadna granica nie była przedmiotem sporu i ustalono je na podstawie zebranych dowodów, to jest zarysu pomiarowego poszczególnych punktów, operatu nr [...] oraz odnalezionych słupków betonowych. Rozgraniczenie wykazało, że właściciel działki nr [...] M. K. postawił trwałe ogrodzenie na działce nr [...] należącej do M. W. We wskazanym punkcie [...] załączonego szkicu graficznego, wgrodzenie wyniosło 2,63 metra. Właściciel działki nr [...] M. K. nie przestawił dobrowolnie płotu i wyraził sprzeciw na wyznaczony punkt graniczny nr [...] dokonany przez biegłego. Biegły uznał, że w takich okolicznościach, koszty rozgraniczenia powinny być podzielone w następujących proporcjach: 1/2 M. W., 1/6 D. i B. O., 1/6 K. i C. J., 1/6 M. K.
W ocenie organu I instancji analiza przedmiotowej opinii prowadzi jednak do wniosku przeciwnego, to jest braku podstaw do obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego wymienionych stron B. i D. O. oraz K. i C. J. Treść opinii nie przedstawia żadnych okoliczności uzasadniających poniesienie kosztów postępowania rozgraniczeniowego przez wyżej wymienionych właścicieli nieruchomości. W pozostałym zakresie opinia potwierdza zasadność poniesienia kosztów przez M. W. i M. K., z uwagi na konieczność ustalenia granicy ich nieruchomości i zaistniał spór co do jej przebiegu. Organ I instancji wskazał, iż przedmiotem opinii nie było ustalenie proporcji w jakich strony mają ponieść koszty rozgraniczenia, a dokonane w tym zakresie ustalenia przez biegłego nie wiążą Wójta Gminy B.
Dalej wywodził, że stroną inicjującą wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego była M. W., a w wyniku przeprowadzonego postępowania została wyznaczona w terenie nowa granica, pomiędzy nieruchomościami stanowiącymi własność M. W. i M. K. Pozostali właściciele nieruchomości nie pozostawali w sporze z wnioskodawczynią co do przebiegu granic i nie było potrzeby ustalania ich przebiegu. W takich okolicznościach, nie można uznać, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione również w ich interesie. Istniejący w rozpatrywanej sprawie spór co do przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami stanowiących własność M. W. i M. K., a to okoliczność przesądza o tym, że M. W. i M. K. powinni zostać obciążeni kosztami postępowania, po połowie, to jest w kwotach po [...] zł, zgodnie z treścią art. 152 Kodeksu cywilnego. Ustalone koszty rozgraniczenia obejmują wyłącznie wynagrodzenie należne wyznaczonemu geodecie M. B., w kwocie [...] zł.
Zażalenia na postanowienie organu I instancji, złożyli M. W. oraz M. K. M. W. wskazała, że Wójt Gminy B. zignorował i nie uwzględnił m.in. informacji o równie istotnym sporze w tej sprawie, to jest dotyczącym przebiegu granicy pomiędzy działkami należącymi do niej a działkami należącymi do D. i B. O. i interwencjach policji na tych działkach. Takie informacje M. W. przekazała Wójtowi Gminy B. osobiście oraz dodatkowo jej rodzice, w złożonym Wskazała, że do tego sporu dochodziło wielokrotnie i za każdym razem, kiedy oni samowolnie przestawiali swoje ogrodzenie, wgradzając się w jej własność, a wcześnie w własność jej rodziców. Dopiero wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego spowodowało, że D. i B. O. zgodzili się na przebieg granic wyznaczonych w ramach tego postępowania. Wprawdzie, geodeta uprawniony w opinii napisał, że strony zgodziły się co do przebiegu granic, ale zaznacza, że było to dopiero po interwencji geodety wyznaczonego przez Wójta Gminy B. Wcześniej takiej zgody ze strony D. i B. O. nie było. Ponadto M. W. stwierdza, że na podstawie przeprowadzonego rozgraniczenia geodezyjnego odzyskała również fragment działki graniczącej z działką C. i K. J.
Natomiast M. K. w zażaleniu stwierdził, że od wielu lat granica między jego działką nr ew. [...] a działką nr ew. [...] M. W. była i jest utrwalona stałym ogrodzeniem. W dniu rozgraniczenia nie był zakopany słupek graniczny, co wskazywało, że granica była prawidłowa. Po zakopaniu przez geodetę M. B. słupka granicznego, płot został przesunięty dobrowolnie, zgodnie z wytyczoną granicą. Wcześniej, odwołujący się o tym nic nie widział i nie mógł przestawić ogrodzenia, gdyż nie było słupka granicznego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zaskarżonym postanowieniu zwróciło uwagę, że wyrokiem z 29 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2339/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie SKO w [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wójta Gminy B., a z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że w tej sprawie można mówić o interesie strony inicjującej postępowanie – M. W. oraz tylko tych stron postępowania, z którymi granica jej działki była sporna (a nie automatycznie wszystkich stron postępowania rozgraniczeniowego). W ocenie organu II instancji - Wójt Gminy B. w zaskarżonym postanowieniu trafnie ustalił, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania została wyznaczona w terenie nowa granica, pomiędzy nieruchomościami stanowiącymi własność M. W. i M. K., a pozostali właściciele nieruchomości w trakcie rozgraniczenia nie pozostawali w sporze z wnioskodawczynią co do przebiegu granic
Na powyższe postanowienie Kolegium z dnia [...] stycznia 2015 r. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. i M. W.
W skardze M. K. wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez obciążenie w całości kosztami postępowania rozgraniczeniowego innych niż skarżący stron tego postępowania, w szczelności jego inicjatorkę M. W., ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. M. K. zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 Kpa i art. 264 § 1 Kpa w związku z art. 152 i 153 Kodeksu cywilnego, poprzez przyjęcie, iż skarżącego M. K. obciążać ma połowa kosztów postępowania rozgraniczeniowego, pomimo, że koszty te zostały w całości poniesione w interesie i na żądanie innych stron tego postępowania oraz przy braku sporu pomiędzy właścicielami działek nr [...], należącej do skarżącego i [...], należącej do M. W., co do przebiegu granicy prawnej pomiędzy tymi działkami. Natomiast M. W. zaskarżonemu postanowieniu zarzuca: naruszenie: art. 7 Kpa, art. 8 Kpa, art. 75 § 1 Kpa i art. 78 § 1 Kpa. Skarżąca wskazuje, iż koszty postępowania rozgraniczeniowego powinni również ponieść inni właściciele działek biorący udział w postępowaniu rozgraniczeniowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie wszystkie jej zarzuty są zasadne. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), cytowanej dalej jako "P.p.s.a.", wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy.
Zgodnie z art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodek cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) zwanej dalej "k.c.", właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.
Instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w rozdziale 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287, ze zm.) zwanej dalej "p.g.k.". Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Właściwy organ (wójt, burmistrz lub prezydent miasta) przeprowadza rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony.
Zagadnienia ustalania opłat i kosztów w postępowaniach administracyjnych uregulowana została w przepisach działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanego "Opłaty i koszty postępowania". Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Jak wskazuje art. 264 § 1 k.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej jest zobowiązany w drodze postanowienia ustalić wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.
Problematyka kosztów postępowania rozgraniczeniowego była w przeszłości przedmiotem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w tym przywoływanej zarówno przez skarżącą, jak i przez organ uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06. W motywach tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "art. 152 K.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Należy wszakże mieć na względzie, że w postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego. Przepis ten (art. 262 § 1 K.p.a.) natomiast wyklucza możliwość przyznania przez organ administracji zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami. Kwestia ta zresztą nie budzi wątpliwości w literaturze przedmiotu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 880-882; C. Martysz [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. II, Zakamycze 2005, s. 582), jak również w orzecznictwie sądowym (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 2016/98, "Palestra" 2001, nr 7-8, s. 206). Konsekwentnie więc należy przyjąć, że na tej podstawie można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej (np. o wynagrodzeniu upoważnionego geodety) i obciążyć kosztami rozgraniczenia wyłożonymi przez organ po połowie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 Kodeksu cywilnego".
Stanowisko przyjęte w cytowanej uchwale nie budzi wątpliwości. Istotne jednak w tej kwestii jest to, aby dane postępowanie rozgraniczeniowe było prowadzone w celu ustalenia stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami. Organ uznał, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o rozgraniczenie nieruchomości dotyczył zarówno granic, co do których przed wszczęciem postępowania istniał spór, jak i granic, które przed wszczęciem postępowania nie budziły wątpliwości. Orzekając o kosztach postępowania organ nie bada jednak okoliczności zasadności przeprowadzenia postępowania rozgraniczającego. W sprawie kosztów postępowania organ administracyjny orzeka odrębnie, nie łącząc tego z załatwieniem sprawy w drodze wydania decyzji, a postanowienie wydawane w sprawie kosztów ma samodzielny byt, bo dotyczy kwestii incydentalnej niezwiązanej z istotą sprawy, lecz z czynnościami postępowania.
W niniejszej sprawie organ administracyjny winien był jednak rozważyć, czy w realiach tej konkretnej sprawy, przy uwzględnieniu wszystkich zachodzących w niej okoliczności, nie można mówić o wyłącznym interesie tylko jednej strony – inicjującej przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe lub też stron, które przed wszczęciem postępowania były w sporze co do granicy pomiędzy ich nieruchomościami, wynikającym nie z potrzeby ustalenia stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami, jeżeli faktycznie nie było potrzeby ustalania przebiegu tej granicy, lecz z chęci osiągnięcia innego celu, np. wiążącego się z rozstrzygnięciem sporu sąsiedzkiego na drodze cywilnej.
Ponieważ rozgraniczenie wszystkich granic określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami dokonywane jest jedynie w miarę potrzeby, to potrzeba ta powstaje wówczas, gdy ze wszystkimi właścicielami nieruchomości sąsiednich powstał spór co do prawidłowego przebiegu poszczególnych granic (albo np. gdy nie zostały wytyczone i utrwalone granice nowo utworzonej nieruchomości). Zakres sporu i tym samym przedmiotu rozstrzygnięcia w postępowaniu rozgraniczeniowym określany jest treścią żądania zawartego we wniosku o wszczęcie tego postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1997 r. sygn. akt II CKN 309/97). Jeżeli jednak faktycznie granice pomiędzy przedmiotowymi działkami nie były sporne, to właściciele innych rozgraniczanych działek nie powinni być obciążani tymi kosztami, gdyż w takiej sytuacji można mówić, że są to koszty, które zostały poniesione w interesie stron będących właścicielami nieruchomości, pomiędzy którymi granica była sporna, a nie automatycznie wszystkich stron postępowania rozgraniczeniowego.
Również uchwała NSA z 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 nie nakłada na organ obowiązku podzielenia kosztów postępowania pomiędzy wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego. Wskazuje jedynie na możliwość podziału kosztów pomiędzy wszystkie strony postępowania, o ile miały one interes w postępowaniu rozgraniczeniowym. Brak oceny tego interesu przez organy stanowi naruszenie art. art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., a także art. 264 § 1 k.p.a., ponieważ organ wydał postanowienie o kosztach postępowania bez zbadania interesu stron w rozgraniczeniu nieruchomości.
Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane z takim naruszeniem przepisów postępowania, które uzasadniają ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ. Brak w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zaistniał w takim zakresie, który miałby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Nie dokonując ustaleń merytorycznych i nie ustalając należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W ocenie Sądu organ nie sprostał powyższym wskazaniom co do konieczności dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, bowiem uznał, że zaistniał spór jedynie co do przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami stanowiących własność M. W. i M. K. oraz zaszła konieczność ich wyznaczenia. Tymczasem skarżąca powołuje się na istnienie sporu granicznego i nieprzestrzegania granic działek oznaczonych nr [...] i [...] przez B. O., względem działki nr [...] i [...] w miejscowości R. Organ nie wyjaśnił tych twierdzeń, choć kwestia ta podnoszona była już na etapie postępowania odwoławczego.
Takie postępowanie organu stoi również w opozycji do art. 153 P.p.s.a., bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2339/13 uznał konieczność wyjaśnienia wszytskich kwestii w postępowaniu administracyjnym.
Sąd, stwierdzając zatem, że doszło do naruszenia art. 153 P.p.s.a., art. 7, i art. 77 K.p.a., w punkcie pierwszym sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien powtórnie przeanalizować którzy właściciele działek pozostawali w sporze granicznym, co oznacza wzięcie pod uwagę przejawów sporu, jak np. protokołów policyjnych, a nie jedynie okoliczności braku zmiany przebiegu granicy po zakończeniu postępowania rozgraniczeniowego. Uznanie, że przebieg granicy jest prawidłowy i powinna ona przebiegać w dotychczasowy sposób nie oznacza, że granica nie była sporna. Przebieg granicy ustalony w postępowaniu rozgraniczeniowym per se nie stanowi o tym, czy istniał spór o tę granicę czy też nie, może natomiast przesądzać kto w tym sporze miał rację, co jednak w żaden sposób nie przekłada się na podział kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
O kosztach sądowych w punkcie drugim sentencji orzeczono na postawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a, wobec strony postępowania, która wniosła o zwrot jego kosztów.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło