IV SA/Wa 891/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez B. K. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. (nr [...]) Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a.") utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2014 r. (nr [...]) o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Z akt sprawy wynika, że M. K. w dniu [...] lipca 2011 r., zwróciła się do Prezydenta W. z wnioskiem o wymeldowanie jej ówczesnego małżonka, B. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Oświadczyła, że jej mąż wyprowadził się z lokalu [...] stycznia 2010 r. Podczas przesłuchania w dniu [...] lipca 2011 r. B. K. podał, że dobrowolnie wyprowadził się z mieszkania z powodu chęci uniknięcia awantury z małżonką. W lokalu pozostały jego rzeczy (pralka, telewizor). Aktualnie mieszka w innym miejscu i czeka na zakończenie sprawy rozwodowej, (pozew złożony w dniu [...] stycznia 2010 r.). Prezydent W. decyzją z dnia [...] września 2011 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu B. K. z pobytu stałego w spornym lokalu. W uzasadnieniu organ stwierdził, że z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że B. K. nie zamieszkuje w tym lokalu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. (nr [...]), po rozpoznaniu odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy tę decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi B. K. na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2011 r. Sąd stwierdził, że skarżący nie opuścił lokalu w sposób trwały. Jego wyprowadzka ma charakter tymczasowy. Jego wyprowadzka ma charakter tymczasowy, jest wynikiem konfliktu trwającego pomiędzy nim a jego żoną, który w ocenie skarżącego zostanie zakończony w drodze orzeczenia rozwodu, a co za tym idzie rozstrzygnięcia o sposobie korzystania z lokalu stanowiącego współwłasność małżonków. Orzeczenie w powyższym zakresie w ocenie skarżącego umożliwi mu dalsze zamieszkiwanie w miejscu pobytu stałego. Sąd podkreślił, że skarżący na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2012 r. oświadczył, że cały czas regularnie opłaca czynsz (połowę) za mieszkanie w którym jest zameldowany na pobyt stały, co świadczy o tym, że nie zrezygnował on z prawa przebywania w tym lokalu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda [...], zaskarżając tenże wyrok w całości. Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1881/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 31/12. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zostały skutecznie podważone ustalenia faktyczne co do charakteru wyprowadzki B. K., ale również wykładnia i zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W konsekwencji oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej w tej sprawie, Prezydent W. rozpoznał sprawę i decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. ponownie orzekł o wymeldowaniu B. K. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w toku postępowania skarżący oświadczył, że z powodu zmiany drzwi do mieszkania w listopadzie 2011 r. nie może, jak dotychczas korzystać z lokalu w którym prał. gotował i odpoczywał". Wyjaśnił, że zwrócił się do M. K. o wydanie mu kluczy do mieszkania, ale nie złożył powództwa o ochronę posiadania. Prezydent W. przesłuchał, w dniu [...] czerwca 2014 r. świadka A. K., która oświadczyła, że skarżący nie mieszka w spornym lokalu od stycznia 2010 r. i nie ma tam jego rzeczy osobistych. B. K. w piśmie z dnia [...] września 2014 r. stwierdziła, że jej ojciec B. K. dobrowolnie wyprowadził się z mieszkania i nigdy nie wyraził woli powrotu do niego. Przesłuchani w dniu [...] września 2014 r. świadkowie E. K., A. K. i I. K. zgodnie oświadczyli, że B. K. opuścił dobrowolnie dotychczasowe miejscu pobytu na skutek konfliktu rodzinnego. Początkowo (do lutego 2010 r.) przychodził do mieszkania prać i gotować. Nie odebrał również nowych kluczy do mieszkania, mimo że jego córka I. K. poinformowała go o takiej możliwości. Organ i instancji ustalił, że wyrokiem z dnia [...] listopada 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w W. orzekł rozwiązanie związku małżeńskiego B. K. i M. K. z winy męża. Skarżący złożył od niego apelację, którą Sąd Apelacyjny w W. [...] Wydział Cywilny oddalił (wyrok z dnia [...] sierpnia 2013 r. sygn. akt [...]). O sposobie korzystania ze spornego lokalu Sąd nie orzekł. Organ stwierdził, że ustalenia faktyczne poczynione na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazują, że B. K. nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w W. W tej sytuacji zostały spełnione przesłanki, określone w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uprawniające organ administracji do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z tego lokalu. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia i ocenę prawną organu I instancji. Organ podkreślił, że strona skarżąca od stycznia 2010 r. nie mieszka i nie przebywa w spornym lokalu i fakt ten jest bezsporny. Co więcej, B. K. nie mieszkał w tym lokalu na długo przed zamontowaniem nowych drzwi przez jego byłą żonę. Organ podzielił stanowisko Prezydenta, że o braku dobrowolności można mówić jedynie wówczas, gdy osoba została bezprawnie usunięta z lokalu przez osobę posiadającą do niego tytuł prawny i następnie skutecznie wykorzystała przysługujące jej cywilne lub karne środki ochrony prawnej, celem zapewnienia sobie powrotu i ponownego zamieszkania w lokalu. Rezygnacja z korzystania z tych środków może świadczyć o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę. B. K. w skardze na tę decyzję Wojewody [...], wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji, że została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. przez dowolną ocenę dowodów i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Według strony zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 24 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że organ odwoławczy niedostatecznie ustalił stan faktyczny sprawy i w oparciu o te ustalenia, niezasadnie stwierdził, że istniały podstawy prawne do jego wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu. Zdaniem skarżącego organ nieprawidłowo, wbrew wytycznym Sądu zawartym w wyroku z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 31/12, zastosował powołane przepisy ustawy przyjmując, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił dotychczasowe miejsce pobytu. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Rozpatrywana sprawa dotyczy decyzji o wymeldowaniu skarżącego B. K. z pobytu stałego, wydanej na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem można osobę wymeldować z pobytu stałego z urzędu lub na wniosek jeżeli opuściła ona miejsce zameldowania na ponad 3 miesiące i nie wymeldowała się. Należy wyjaśnić, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za "miejsce stałego pobytu" należy uznać miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym to osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych itp. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 marca 2012 r., II SA/Rz 1180/11, LEX nr 1138768). Trzeba również dodać, że przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego, a nie z bezprawnego działania innych osób, przy czym – co istotne - za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11, dostępny na stronie www.nsa.gov.pl/orzecznictwo). Przypomnieć wypada, że B. K. nie kwestionuje, że w mieszkaniu przy ul. [...] w W. nie przebywa od stycznia 2010 r. Sporną w sprawie pozostaje kwestia, czy opuścił mieszkanie trwale i dobrowolnie. Sąd stwierdza, że zarzuty skargi sprowadzają się do próby zakwestionowania poczynionych przez organy ustaleń faktycznych oraz podważenia wniosków i ocen, jakie wyprowadziły organy z zebranego materiału dowodowego. Według skarżącego, opuszczenie przez niego lokalu nie dawało podstaw do jego wymeldowania. Zdaniem Sądu ustalenia organów poczynione na podstawie przedstawionego materiału dowodowego są prawidłowe. Ustalenia te zostały oparte na obszernie i rzetelnie zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności zeznaniach świadków i wyjaśnieniach skarżącego. Skarżący oświadczył, że opuścił mieszkanie dobrowolnie. Przyznał też, że nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych, służących ochronie jego posiadania. Ustalenia powyższe korespondują z zeznaniami świadków. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do podjęcia decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego pod wskazanym w decyzji adresem. W sprawie zaistniały określone w art. 15 ust. 2 dwie przesłanki, uzasadniające wymeldowanie skarżącego z lokalu nr [...] przy ul [...] w W. Po pierwsze – skarżący opuścił lokal trwale, po drugie – uczynił to dobrowolnie. Aby powrócić do spornego lokalu skarżący powinien był skorzystać z przeznaczonych do osiągnięcia tego celu środków prawnych, tj. wnieść powództwo posesoryjne do sądu powszechnego w ciągu roku od naruszenia posiadania (wymiany zamków w drzwiach przez byłą żonę). Skarżący tego nie zrobił, nie udowodnił zatem aby został zmuszony przez byłą żonę do opuszczenia lokalu wskutek bezprawnych jej działań. Sąd zauważa, że w chwili wydania przez Sąd I instancji orzeczenia o rozwodzie skarżącego i jego żony, nie zamieszkiwał on w spornym lokalu i nie istniały podstawy do orzeczenia o sposobie korzystania z tego lokalu przez małżonków. Sąd stwierdza, że z treści uzasadnienia skargi wynika, że skarżący zarzuca organom administracji naruszenie art. 153 p.p.s.a. i upatruje naruszenie tego przepisu w niezastosowaniu się organów do wytycznych i ocen sądu zawartych w wyroku z dnia 5 lutego 2012 r. IV SA/Wa 31/12 i NSA z dnia 10 stycznia 2104 r., z których zdaniem skarżącego wynika zalecenie merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organy z uwzględnieniem tego, że nie opuścił on mieszkania w sposób trwały. Zdaniem Sądu skarżący wyprowadził z tej mało precyzyjnej wypowiedzi Sądu co do tymczasowości opuszczenia spornego lokalu, niewłaściwe wnioski. Według art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że: po pierwsze - Sąd ocenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania tej decyzji (styczeń 2015 r.). Po drugie: nie sporne, że w toku postępowania administracyjnego w tej sprawie, tj. po wydaniu przez organ odwoławczy decyzji z [...] listopada 2011 r., uchylonej wyrokiem WSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., a przed wydaniem zaskarżonej decyzji ([...] stycznia 2015 r.): a) orzeczono rozwód skarżącego, b) skarżący został pozbawiony posiadania mieszkania przez wymianę zamków w drzwiach (wcześniej pomimo dobrowolnego wyprowadzenia się z mieszkania miał do niego dostęp), c) skarżący nie wytoczył w ciągu roku powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. Wynika z tego, że po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. zmieniły się okoliczności faktyczne. Ta okoliczności faktyczne pojawiły się przed wydaniem zaskarżonej decyzji i dlatego też musiały być uwzględnione przez organy. Należy podkreślić, że ocena prawna Sądu i wynikające z niej wskazania co dalszego postępowania nie mogą obejmować narzucenie organowi ponownie rozpatrującemu sprawę sposobu rozstrzygnięcia tej sprawy (np. wydania określonego rozstrzygnięcia). Tą bowiem drogą Sąd naruszyłby kompetencje organu do ponownego rozpatrzenia sprawy i ponownego jej rozstrzygnięcia. Skarżący niewłaściwie więc interpretuje wypowiedzi Sądu, wyprowadzając z nich wniosek, że organ odwoławczy uzyskał zalecenie wydania w tej sprawie decyzji o odmowie wymeldowania. Konkludując, w ocenie Sądu, zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania sądowoadministracyjnego: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie i zbadanie stanu faktycznego, nie jest uzasadniony. Wojewoda [...] prawidłowo ustalił i ocenił okoliczności faktyczne w tej sprawie, z zachowaniem zasad określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Skoro ustalenia dotyczące opuszczenia przez niego mieszkania są prawidłowe i wskazują, że opuścił mieszkanie dobrowolnie i trwale, to w konsekwencji należy uznać za prawidłowe zastosowanie do tego stanu faktycznego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na koniec należy wyraźnie podkreślić, że zameldowanie ma wyłącznie charakter ewidencyjny i nie odzwierciedla uprawnień do lokalu, a jedynie potwierdza pewien stan faktyczny – zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego bądź czasowego pobytu. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia zarówno przepisów procesowych, jak również prawa materialnego. Z tych wszystkich względów skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.