IV SA/Wa 942/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Borkowska Sędziowie Sędzia WSA Monika Barszcz Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy unieważnienia paszportów oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy unieważnienia paszportów (serii ER numer [...] z datą ważności do 30 stycznia 2029 r., wydanego przez Wojewodę [...] małoletniej H. S., c. A. i K. z d. J., ur. [...] sierpnia 2008 r. w [...], PESEL [...], zam. K., ul. [...] oraz serii ER numer [...] z datą ważności do 30 stycznia 2024 r., wydanego przez Wojewodę [...] małoletniej A. S., c. A. i K. z d. J., ur. [...] czerwca 2006 r. w [...], PESEL [...], zam. [...], ul. [...] 14) – Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podstawą powyższej decyzji były następujące ustalenia: Wnioskiem z 25 listopada 2020 r. A. S. – ojciec małoletnich H. S. oraz A. S., powołując się na art. 38 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych, wystąpił do Wojewody [...] o unieważnienie dokumentów paszportowych wydanych córkom. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że paszporty dla nich wydane zostały bez jego wiedzy i zgody. Wnioskodawca wyjaśnił, że postanowieniem z 22 lipca 2015 r. Sąd Rejonowy w [...] powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi ich matce K. S., ograniczając władzę rodzicielską ojca do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci, takich jak wybór zawodu, kierunku kształcenia, sposobu leczenia w wypadku choroby zagrażającej życiu. Strona podkreśliła przy tym, że wyliczenie zastosowane przez Sąd ma charakter jedynie przykładowy, a złożenie wniosku o wydanie paszportu należy zaliczyć do istotnych spraw dziecka. Powołując się na art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych wnioskodawca wskazał, że co do zasady tylko w przypadku, gdy jedno z rodziców jest pozbawione władzy rodzicielskiej, wniosek o wydanie paszportu składa ten z rodziców, który posiad pełnię władzy rodzicielskiej, on też jednoosobowo wyraża zgodę na wydanie dokumentu dla dziecka. W przypadku natomiast, gdy jedno z rodziców ma ograniczoną, a drugie pełną władzę rodzicielską, wówczas oboje uprawnieni są do złożenia wniosku i wyrażenia zgody na wydanie dokumentu łącznie, chyba że ograniczenie władzy rodzicielskiej polega na pozbawieniu możliwości reprezentowania dziecka w postępowaniu przed organami państwa. Wnioskodawca podkreślił, że orzeczenie Sądu Rejonowego w [...], ograniczające jego władzę rodzicielską nad córkami, nie wskazuje, że ograniczenie polega na pozbawieniu lub ograniczeniu jego prawa do reprezentowania córek przed urzędami – organami państwa. W związku z tym, posiadając prawo do decydowania o najistotniejszych sprawach dzieci, do których zaliczył wyrażenie zgody na wydanie paszportu oraz nie będąc pozbawionym możliwości reprezentowania małoletnich córek przed organami państwa, ani nie posiadając w tym zakresie ograniczonej władzy – w świetle art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych jego zgoda na wydanie paszportów dla H. i A. S. była konieczna. Bez niej dokumenty paszportowe dla jego małoletnich córek zostały wydane wbrew przepisom ustawy, co stanowi podstawę ich unieważnienia na mocy art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o dokumentach paszportowych. Po dokonaniu analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie, nie dopatrując się naruszenia prawa określonego w art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych, decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił unieważnienia przedmiotowych paszportów. W uzasadnieniu decyzji lubuski organ paszportowy wyjaśnił, że 25 stycznia 2019 r. K. S. wystąpiła z wnioskami o wydanie paszportów małoletnim córkom – H. S. i A. S., przedkładając postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt [...], o powierzeniu jej władzy rodzicielskiej nad małoletnimi córkami oraz ograniczeniu władzy rodzicielskiej A. S. do współdecydowania o najistotniejszych życiowo sprawach małoletnich, jak wybór zawodu, kierunku kształcenia, sposobu leczenia w wypadku choroby zagrażającej życiu. Wojewoda [...] uznał, że Sąd Rejonowy w [...] jasno określił zakres współdecydowania przez A. S. o sprawach małoletnich córek, ograniczając je do współdecydowania o wyborze zawodu, kierunku kształcenia oraz sposobu leczenia w wypadku choroby zagrażającej życiu, zatem organ nie mógł interpretować postanowienia Sądu rozszerzająco. Uznając, że ograniczona władza rodzicielska A. S. nad małoletnimi córkami nie obejmuje prawa do wyrażenia zgody na wydanie im paszportów, w myśl art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych Wojewoda [...] wydał małoletnim paszporty na podstawie jedynie zgody matki. A. S., reprezentowany przez adwokata, wniósł od ww. decyzji Wojewody [...] odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 38 ust. 1 pkt 2, art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych oraz art. 97 i art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a także przepisów prawa procesowego, tj. art. 80 i art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – we wskazany w odwołaniu sposób. Wskazano też na brak konsekwencji w uzasadnieniu decyzji organu I instancji: z jednej strony opiera się ona na uznaniu, że władza rodzicielska A. S. została ograniczona przez sąd w taki sposób, że jego zgoda na wydanie paszportu dla swoich małoletnich córek nie jest wymagana, z drugiej zaś strony organ paszportowy wskazuje, że K. S. przedłożyła orzeczenie sądu zastępujące zgodę wnioskodawcy na wydanie córkom paszportów, przyznając w ten sposób, że zgoda ojca była w sprawie konieczna. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez unieważnienie przedmiotowych paszportów, ewentualnie, w przypadku gdyby organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a zakres okoliczności sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie – o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto odwołujący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z jego przesłuchania na okoliczności m.in. sposobu współdecydowania pomiędzy nim, a K. S. w zakresie sprawowania władzy rodzicielskiej nad H. S. i A. S., braku zgody wnioskodawcy na złożenie wniosku o wydanie paszportu małoletnim córkom oraz na okoliczności wydania postanowienia sądu rodzinnego o ograniczeniu władzy rodzicielskiej wnioskodawcy. Swój udział w postępowaniu zgłosiła K. S., reprezentowana przez adwokatów, wnosząc o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i oddalenie wniosków dowodowych odwołującego. Rozpatrując odwołanie i odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Wojewodę [...] art. 38 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wydanie paszportu dla małoletnich H. S. oraz A. S. wystąpiła ich matka – K. S., dołączając jednocześnie postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt [...], w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej i sposobu jej wykonywania nad małoletnimi. Rolą organu paszportowego, tj. Wojewody [...], było dokonanie oceny, czy przedłożone przez K. S. orzeczenie Sądu Rejonowego upoważniało ją do samodzielnego wystąpienia z wnioskiem o wydanie dokumentu paszportowego dla małoletnich dzieci, a także, czy rodzic, którego prawa rodzicielskie zostały ograniczone, posiada prawo do współdecydowania w sprawie wydania dokumentu paszportowego dziecku, czy też na mocy przedłożonego orzeczenia nie ma prawa decydowania w tym zakresie. Niezrozumiałym dla Ministra był podniesiony zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych w związku z art. 97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz zarzut naruszenia tego ostatniego przepisu w związku z art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Organ zgodził się ze stanowiskiem K. S., że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który, jak wynika z jego ust. 1, ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, w której władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. W przedmiotowej sprawie władza rodzicielska A. S. została ograniczona mocą postanowienia Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim, które jest prawomocne od 13 września 2015 r. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy organ podkreślił, że władza rodzicielska A. S. została ograniczona już ponad trzy lata przed złożeniem wniosku o wydanie dokumentu paszportowego dla małoletnich H. S. i A. S. W efekcie, w dniu składania wniosków przez matkę – K. S., ojciec dzieci miał ograniczoną władzę rodzicielską. Z tych też względów, brak było podstaw stosowania w przedmiotowej sprawie dyspozycji art. 97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Organ zbadał, czy w przedstawionym stanie faktycznym sprawy K. S. była uprawniona do samodzielnego wystąpienia z wnioskiem o wydanie dokumentu paszportowego dla małoletnich córek i zgodził się z zaprezentowanym w odwołaniu stanowiskiem A. S., że sam fakt ograniczenia władzy rodzicielskiej nie zwalnia automatycznie z konieczności uzyskania pisemnej zgody na wydanie dziecku paszportu od rodzica, któremu władza ta została ograniczona. Zgodnie z punktem 1. postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt [...] wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi A. S. i H. S. powierzono K. S., zaś A. S. ograniczono wykonywanie władzy rodzicielskiej do współdecydowania o najistotniejszych życiowo sprawach, jak wybór zawodu, kierunku kształcenia, sposobu leczenia w wypadku choroby zagrażającej życiu. Sąd Rejonowy w [...] nie ograniczył się do stwierdzenia, że władza rodzicielska A. S. została ograniczona, a enumeratywnie wymienił sprawy, w których ojciec małoletnich ma prawo współdecydować wraz z matką dzieci. Organ zgodził się też z podniesioną przez odwołującego argumentacją, że pojęcie "istotnych spraw dziecka" nie zostało zdefiniowane w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jak słusznie stwierdzono, dyspozycja przepisu art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazuje na konieczność określenia uprawnień i obowiązków rodzica w stosunku do osoby dziecka. Co więcej, jak wskazał sam odwołujący, zakres istotnych spraw dziecka wynika każdorazowo z jego konkretnej sytuacji. W przedmiotowej sprawie nie sposób nie zauważyć, że uwzględniając indywidualną sytuację małoletnich Sąd Rejonowy określił, że najistotniejszymi życiowo sprawami są: wybór zawodu, kierunku kształcenia, sposobu leczenia w wypadku choroby zagrażającej życiu. W tych też sprawach przyznał A. S. prawo współdecydowania. Natomiast za nieuprawnione należy uznać stosowanie rozszerzającej interpretacji treści orzeczenia właściwego sądu rodzinnego. Z orzeczenia takiego wprost musi wynikać przede wszystkim uprawnienie rodzica do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka i niedopuszczalnym jest domniemywanie, że uprawnienie to obejmuje również kwestie nieuregulowane przez sąd. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podzielił zatem pogląd lubuskiego organu paszportowego, że w przedmiotowej sprawie uprawnioną do złożenia wniosku o wydanie dokumentu paszportowego dla małoletnich córek była wyłącznie matka – K. S.. W efekcie, paszporty wydane małoletnim, należało uznać za wydane zgodnie z przepisami ustawy o dokumentach paszportowych. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji przez organ I instancji bez umożliwienia wnioskodawcy zaznajomienia się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonych materiałów, może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Organ zaznaczył przy tym, iż to na stronie stawiającej powyższy zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy, czego odwołujący nie wykazał. Odnośnie wniosku odwołującego w przedmiocie dopuszczenia i przeprowadzenia na etapie postępowania odwoławczego dowodu z jego przesłuchania, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stanął na stanowisku, iż wskazany wniosek nie był zasadny, co uzasadnił tym, że dowód z przesłuchania strony ma posiłkowy charakter, jego przeprowadzenie jest pozostawione uznaniu organu, zaś organ rozpatrujący sprawę w II instancji dysponował pełnym materiałem dowodowym, który dał podstawę do wydania rozstrzygnięcia, bez konieczności przeprowadzania dowodu z przesłuchania strony. Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r., nr [...], została wydana przez właściwy w sprawie organ paszportowy zgodnie z przepisami proceduralnymi oraz zasadami dotyczącymi wydawania dokumentów paszportowych osobom małoletnim i dlatego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego koniecznym było utrzymanie w mocy tej decyzji. Z powyższą decyzją nie zgodził się A. S., reprezentowany przez adwokata, zaskarżając ją w całości skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 38 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, iż brak jest podstaw do unieważnienia dokumentów paszportowych wydanych dla H. S. i A. S., a w konsekwencji utrzymanie na tej podstawie w mocy decyzji Wojewody [...] o odmowie unieważnienia dokumentów paszportowych w sytuacji, gdy dokumenty te zostały wydane na podstawie wniosku niezłożonego przez oboje ich rodziców, bez pisemnej zgody obojga rodziców, w sytuacji gdy taka zgoda była konieczna, co skutkować winno stwierdzeniem wydania paszportów z naruszeniem przepisów ustawy o dokumentach paszportowych i zaistnieniem podstaw do unieważnienia paszportów wydanych dla ww. małoletnich, a co za tym idzie prawidłowo wykładając i stosując przepisy prawa materialnego organ II instancji winien uchylić decyzję organu I instancji i rozstrzygając co do istoty sprawy winien paszporty unieważnić; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że każde ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzica małoletniego, dla jakiego składany jest wniosek o paszport, skutkuje możliwością wydania takiego paszportu jedynie na wniosek jednego z rodziców (tego który posiada pełnię władzy rodzicielskiej), bez konieczności uzyskania zgody drugiego rodzica, co skutkowało uznaniem przez organ II instancji braku zaistnienia przesłanek dla unieważnienia paszportów małoletnich, a w konsekwencji utrzymaniem w mocy decyzji Wojewody [...] o odmowie unieważnienia dokumentów paszportowych wydanych dla H. S. i A. S., podczas gdy prawidłowa wykładnia treści art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych, zwłaszcza w świetle treści regulacji ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, winna prowadzić do wniosku, że obowiązek uzyskania zgody drugiego rodzica na wydanie paszportów dla małoletnich dzieci na wniosek jednego z rodziców nie zachodzi tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy w swym orzeczeniu w ramach ograniczenia władzy rodzicielskiej wyłączy wyraźnie możliwość reprezentacji małoletniego przez danego rodzica przed organami administracji, a takiego prawa skarżący nie został pozbawiony w stosunku do małoletnich córek, co winno skutkować przyjęciem, że koniecznym była jego zgoda na wydanie paszportów dla ww. małoletnich, a co za tym idzie paszporty wydane bez tej zgody zostały wydane niezgodnie z przepisami ustawy i z tego powodu winno dojść do ich unieważnienia, a zatem prawidłowo stosując przepisy prawa materialnego organ II instancji winien uchylić decyzję organu I instancji i rozstrzygając co do istoty sprawy winien paszporty unieważnić; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych, poprzez niewłaściwą jego wykładnię i uznanie przez organ II instancji, że orzeczeniem sądu zastępującym zgodę rodzica na wydanie dokumentu paszportowego jest orzeczenie sądu rodzinnego o ograniczeniu władzy rodzicielskiej wydane na podstawie art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – orzeczenie przedłożone przez K. S. przy wniosku o wydanie paszportów dla córek i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] o odmowie unieważnienia dokumentów paszportowych wydanych dla H. S. i A. S., podczas gdy przy prawidłowej wykładni treści art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych należy uznać, że orzeczeniem takim, mogącym zastąpić zgodę drugiego rodzica jest wyłącznie orzeczenie sądu rodzinnego wydane na podstawie art. 97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a więc orzeczenie o rozstrzygnięciu o istotnych sprawach dziecka w razie braku porozumienia rodziców, a wobec braku przedłożenia takiego orzeczenia przez K. S. przy złożeniu wniosków o paszporty dla małoletnich córek stron należało uznać, że brak było takiej wymaganej zgody drugiego rodzica lub zastępującego ją orzeczenia w przedmiocie zgody na wydanie paszportów dla małoletnich, a co za tym idzie paszporty wydane dla nich, jako wydane z naruszeniem przepisów ustawy podlegały unieważnieniu, tak że prawidłowo organ II instancji winien uchylić w całości decyzję organu I instancji w całości i rozstrzygając co do istoty sprawy winien paszporty unieważnić; 4. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie przez organ II instancji (tak jak organ I instancji), iż sąd powszechny – sąd opiekuńczy wydając w trybie art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego orzeczenie o ograniczeniu władzy rodzicielskiej danej osobie do współdecydowania o istotnych sprawach małoletniego dziecka i wskazując obszary tego współdecydowania poprzez użycie wyrażenia "jak", tworzy katalog zamknięty i automatycznie pozbawia danego rodzica prawa do współdecydowania i reprezentacji dziecka w wszelkich pozostałych aspektach, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] o odmowie unieważnienia dokumentów paszportowych wydanych dla małoletnich, podczas gdy przy prawidłowej wykładni treści art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i znaczenia orzeczenia sądu powszechnego – sądu rodzinnego należało uznać, że wskazanie ma jedynie charakter przykładowy, a wiążącym jest stwierdzenie o ograniczeniu władzy rodzicielskiej do istotnych spraw dziecka, których to katalog jest otwarty i wynika z każdorazowo indywidualnej oceny wpływu danej decyzji na życie dziecka i jej doniosłości, co winno skutkować uznaniem, że samo niezawarcie w orzeczeniu sądu rodzinnego "prawa do współdecydowania o złożeniu wniosku o paszport" nie przesądza o pozbawieniu danego rodzica prawa do wykonywania władzy rodzicielskiej w tym aspekcie, a w konsekwencji winno to skutkować uchyleniem przez organ II instancji decyzji organu I instancji i rozstrzygnięciem co do istoty sprawy poprzez unieważnienie dokumentów paszportowych; 5. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i ustalenie przez organ II instancji (tak jak organ I instancji) niewłaściwego katalogu spraw mieszczących się w najistotniejszych sprawach dziecka, o jakich ma mocy orzeczenia sądu rodzinnego ma prawo współdecydować skarżący, tj. wyłączenie z tego katalogu współdecydowania o złożeniu wniosku o wydanie paszportów dla córek, podczas gdy przy prawidłowej wykładni treści przepisu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy zawsze uznawać decyzję o złożeniu wniosku o paszport dla dziecka małoletniego za istotną sprawę tegoż dziecka, jako że uzyskanie paszportu umożliwia wyjazd za granicę kraju, w tym poza granice UE, na stałe, a zatem organ II instancji w związku z tym winien uchylić decyzję organu I instancji o odmowie unieważnienia paszportów i rozstrzygając co do istoty sprawy winien dokumenty paszportowe unieważnić; 6. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 97 i art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wykładnię, a co za tym idzie zrównanie orzeczenia sądu wydanego na podstawie art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o ograniczeniu władzy rodzicielskiej, z orzeczeniem sądu wydanym na podstawie art. 97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rozstrzygającym o konkretnej sprawie dziecka w braku porozumienia współdecydujących rodziców, a co za tym idzie uznanie tak, jak organ I instancji, że przedłożenie przez K. S. orzeczenia Sądu Rejonowego w [...] o ograniczeniu władzy rodzicielskiej skarżącemu wystarczało do uznania, że sąd rozstrzygnął o możliwości (zastąpieniu zgody skarżącego zgodą sądu) wydania paszportów córkom stron i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] o odmowie unieważnienia paszportów wydanych dla małoletnich, podczas gdy dla uznania zaistnienia takiej okoliczności – wydania przez sąd orzeczenia zastępującego zgodę skarżącego na wydanie dzieciom paszportów koniecznym byłoby istnienie orzeczenia wydanego w trybie art. 97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przez sąd, co do tej konkretnej sprawy – złożenia wniosków o wydanie paszportów, względnie wydania paszportów, a co nie miało miejsca w sprawie, tak że prawidłowo wykładając normy prawa materialnego organ II instancji nie mógł uznać, że w sprawie doszło do wydania przez sąd powszechny orzeczenia zastępującego zgodę skarżącego na wydanie paszportów jego córkom, a co za tym idzie nie mógł na tej podstawie utrzymać w mocy opartej na takim ustaleniu decyzji, a winien ją uchylić i orzekając co do istoty sprawy unieważnić paszporty wydane dla małoletnich; 7. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 80 w związku z art. 140 kpa, poprzez dowolną i niewłaściwą ocenę dowodu w postaci dokumentu – postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt [...], i uznanie przez organ II instancji, tak samo jak organ I instancji, że treść tego postanowienia wskazuje na wyłączenie przez sąd powszechny prawa skarżącego do współdecydowania o złożeniu wniosku o wydanie paszportów dla dzieci stron (ograniczenie jego władzy rodzicielskiej nad córkami także w tym zakresie) i na tej podstawie uznanie braku konieczności udzielania zgody skarżącego na wydanie dokumentów paszportowych dla małoletnich córek, a w konsekwencji utrzymanie także z tego powodu w mocy przez organ II instancji decyzji Wojewody [...] o odmowie unieważnienia dokumentów paszportowych wydanych dla nich, podczas gdy prawidłowe ustalenie treści rozstrzygnięcia sądu rodzinnego w oparciu o prawidłową ocenę dowodów i zastosowanie przepisów postępowania winno prowadzić do uznania, iż sąd powszechny w swym orzeczeniu nie wyłączył prawa skarżącego do współdecydowania o złożeniu wniosku o wydanie paszportów dla jego dzieci, a co za tym idzie do uchylenia decyzji organu I instancji przez organ II instancji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez unieważnienie dokumentów paszportowych, jako wydanych niezgodnie z ustawą, bez zgody wymaganej przez prawo drugiego z rodziców małoletnich; 8. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 10 § 1 w związku z art. 81 kpa, przez utrzymanie w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji w sytuacji wydania decyzji przez organ I instancji bez umożliwienia skarżącemu zaznajomienia się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji i wypowiedzenia się co do materiałów tam zgromadzonych przed wydaniem decyzji, wydanie decyzji przed odebraniem przez pełnomocnika odwołującego się zawiadomienia o przedłużeniu czasu rozpoznania sprawy, jak i w ogóle bez skierowania do pełnomocnika wnioskodawcy zawiadomienia o możliwości zaznajomienia się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do materiału sprawy przed wydaniem decyzji, a przez co wnioskodawca został pozbawiony możliwości czynnego, realnego udziału w postępowaniu, zwłaszcza na etapie wydawania decyzji przez organ I instancji, chociażby poprzez zgłoszenie wniosków dowodowych i odpowiedzi na stanowisko w sprawie K. S., tak że prawidłowo stosując przepisy postępowania organ II instancji winien uznać, że organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących realizacji zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym i na tej podstawie winien uchylić decyzję organu I instancji; 9. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 w związku z art. 75 § 1 w związku z art. 78 § 1 w związku z art. 86 kpa, poprzez odmowę uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie na etapie postępowania odwoławczego przez organ II instancji w drodze przesłuchania wnioskodawcy w sytuacji, gdy dowód ten dotyczył istotnych okoliczności w sprawie, a strona nie miała możliwości zgłoszenia go na etapie postępowania przed organem I instancji, tak że prawidłowo stosując przepisy postępowania organ II instancji winien dowód przeprowadzić, a co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe zarzuty, w przypadku uznania przez Sąd za zasadne jedynie niektórych lub wszystkich zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, skarżący wniósł w pierwsze kolejności o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i nakazanie organowi II instancji wydania decyzji, w jakiej uchyli on decyzję organu I instancji i rozstrzygnie co do istoty sprawy poprzez unieważnienie paszportów wydanych małoletnim H. S. i A. S. – w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy po uchyleniu skarżonej decyzji przez Sąd. W pozostałych przypadkach skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji organu II instancji w całości, a w przypadku jej uchylenia bez zobowiązania organu administracji do wydania określonej decyzji lub rozstrzygnięcia, wniósł także o uchylenie decyzji organu I instancji w całości. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu II instancji na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych wraz ze zwrotem kosztów uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wywody zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W datowanym na 14 września 2021 r. piśmie złożonym w toku postępowania sądowoadministracyjnego, uczestniczka K. S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie zauważyć należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa. W dalszej kolejności podkreślić trzeba, że powołane w skardze zarzuty stanowią w istocie powtórzenie zarzutów podniesionych w odwołaniu, które były już przedmiotem rozstrzygnięcia organu II instancji i do których odniósł się on w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jedyną nowością jest, po pierwsze – aktualne odniesienie tych zarzutów do postępowania odwoławczego i ich rozbudowanie, a po drugie – rozszerzenie ich o zarzut odmowy uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie na etapie postępowania odwoławczego przez organ II instancji w drodze przesłuchania wnioskodawcy. Sąd podzielił stanowisko organu, że działanie Wojewody [...], polegające na wydaniu małoletnim H. S. i A. S. paszportów jedynie za zgodą ich matki, było działaniem zgodnym z prawem, choć w tej mierze Sąd oparł się na odmiennych założeniach. Materialnoprawną podstawę orzekania przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 617). Zgodnie z art. 4 tej ustawy, dokument paszportowy uprawnia do przekraczania granicy i pobytu za granicą oraz poświadcza obywatelstwo polskie, a także tożsamość osoby w nim wskazanej w zakresie danych, jakie ten dokument zawiera. Procedura wydawania dokumentów paszportowych osobom małoletnim została uregulowana w przepisach ustawy o dokumentach paszportowych oraz przepisach wykonawczych, tj. rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentów paszportowych (Dz. U. Nr 152 poz. 1026 ze zm.). Jak stanowi art. 14 ust. 1 ww. ustawy, na wydanie dokumentu paszportowego osobie małoletniej jest wymagana pisemna zgoda obojga rodziców, których własnoręczność podpisów poświadcza organ paszportowy lub notariusz, chyba że na podstawie orzeczenia sądu jeden z rodziców został pozbawiony władzy rodzicielskiej lub władza ta została ograniczona. W przypadku braku zgodności stanowisk rodziców lub niemożności uzyskania zgody jednego z nich, zgodę na wydanie dokumentu paszportowego zastępuje orzeczenie sądu rodzinnego. W niniejszej sprawie, z wnioskiem o wydanie paszportu dla małoletnich H. S. oraz A. S. wystąpiła ich matka – K. S., dołączając jednocześnie postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt [...], w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej i sposobu jej wykonywania nad małoletnimi. Rolą organu paszportowego, tj. Wojewody [...] było więc dokonanie oceny, czy przedłożone przez K. S. orzeczenie Sądu Rejonowego upoważniało ją do samodzielnego wystąpienia z wnioskiem o wydanie dokumentu paszportowego dla małoletnich dzieci, a także czy rodzic, którego prawa rodzicielskie zostały ograniczone, posiada prawo do współdecydowania w sprawie wydania dokumentu paszportowego dziecku, czy też na mocy przedłożonego orzeczenia nie ma prawa decydowania w tym zakresie. Podkreślić w tym miejscu należy, że art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych w sposób szczegółowy i precyzyjny reguluje kwestię wyrażania zgody na wydanie osobom małoletnim dokumentu paszportowego. Co do zasady, na wydanie dokumentu paszportowego osobie małoletniej jest więc wymagana pisemna zgoda obojga rodziców, których własnoręczność podpisów poświadcza organ paszportowy lub notariusz. Wyjątek od tej zasady stanowią sytuacje, w których jeden z rodziców – mocą orzeczenia sądu – został pozbawiony władzy rodzicielskiej lub władza ta została ograniczona. W takich sytuacjach, do wydania dokumentu paszportowego osobie małoletniej wystarczającym jest zgoda jednego z rodziców, tzn. rodzica dysponującego pełnią władzy rodzicielskiej. Natomiast, jak wynika ze zdania drugiego ustępu 1., w przypadku braku zgodności stanowisk rodziców lub niemożności uzyskania zgody jednego z nich, zgodę na wydanie dokumentu paszportowego zastępuje orzeczenie sądu rodzinnego. Ta część przepisu w sposób jednoznaczny odnosi się do sytuacji, w której władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, którzy – co do zasady – powinni wyrazić zgodę na wydanie osobie małoletniej dokumentu paszportowego. Z kolei art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o dokumentach paszportowych jednoznacznie wskazuje, że dokument paszportowy podlega unieważnieniu, jeżeli został wydany z naruszeniem przepisów ustawy. Przy czym, co należy wyraźnie zasygnalizować, wydanie decyzji na tej podstawie prawnej ma charakter obligatoryjny, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "dokument paszportowy podlega unieważnieniu". Organ paszportowy w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego zobowiązany jest do szczegółowego ustalenia, czy w konkretnej sprawie dokument paszportowy został wydany z naruszeniem przepisów ustawy. Jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustali, że w konkretnej sprawie wydano dokument z naruszeniem przepisów ustawy zobligowany jest z mocy ustawy do unieważnienia paszportu. W myśl art. 43 ust. 2 ustawy o dokumentach paszportowych, paszporty i paszporty tymczasowe w Rzeczypospolitej Polskiej unieważnia wojewoda właściwy ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały lub czasowy osoby posiadającej dokument paszportowy, a w razie braku takiego miejsca – według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy tej osoby, a za granicą – konsul. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 ustawy, unieważnienie i odmowa wydania dokumentu paszportowego następuje w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, choć częściowo rację ma skarżący, kwestionując ustalenie przez organy obu instancji, że postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt [...] zawiera zamknięty katalog spraw mieszczących się w kategorii istotnych spraw dziecka. Sąd Rejonowy w [...] powierzył bowiem wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi H. S. oraz A. S. ich matce K. S., ograniczając władzę rodzicielską ojca do "współdecydowania o istotnych sprawach dzieci, takich jak wybór zawodu, kierunku kształcenia, sposobu leczenia w wypadku choroby zagrażającej życiu". Tym samym, określając zakres władzy rodzicielskiej skarżącego, Sąd ten posłużył się z jednej strony ogólną formułą "współdecydowania o istotnych sprawach dzieci", z drugiej zaś wskazał jak należy rozumieć te istotne sprawy, wymieniając: wybór zawodu, kierunku kształcenia i sposobu leczenia w wypadku choroby zagrażającej życiu. Sąd Rejonowy poprzedził jednak to wyliczenie zwrotem "takich jak", co jednoznacznie wskazuje na egzemplifikację, czyli przykładowe wskazanie istotnych spraw dzieci, o których może współdecydować skarżący. To zaś oznacza, że w pozostałych przypadkach o tym, które sprawy małoletnich dzieci są istotne będą decydowały konkretne okoliczności. Okoliczności powyższe nie wpływają jednak na istotę problemu, gdyż już literalne brzmienie art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych wyłącza wymaganie zgody obojga rodziców m.in. w sytuacji, gdy na podstawie orzeczenia sądu władza rodzicielska jednego z rodziców została ograniczona. Co najistotniejsze, przepis ten nie określa zakresu tego ograniczenia władzy rodzicielskiej, więc w jego każdym przypadku nie będzie wymagana zgoda obojga rodziców na wydanie dokumentu paszportowego osobie małoletniej. Natomiast Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił argumentów skarżącego, co oceny charakteru wniosku o wydanie paszportów małoletnim, tj. uznania go za sprawę istotną. Z pewnością za taką sprawę uznać należy wyjazd na stałe za granicę, ale już nie jedynie wyjazd za granicę kraju, w tym poza granice UE, np. w celach wypoczynkowych. Odróżnić bowiem należy poszczególne sprawy dotyczące małoletnich: czym innym jest samo uzyskanie paszportów, a czym innym ewentualne następstwa ich uzyskania, np. wyjazd za granicę i idąc dalej: cel takiego wyjazdu, jego długotrwałość itd. Poza tym, w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest dowodów na to, że celem złożenia wniosku o wydanie małoletnim paszportów był wyjazd na stałe za granicę. W tym względzie skarżący opiera się jedynie na swoich subiektywnych obawach, co może to być wynikiem jego ewentualnego konfliktu z matką małoletnich dzieci. Reasumując ten wątek rozważań stwierdzić należy, że samo złożenie wniosku o wydanie małoletniemu paszportu przez jedno z rodziców, któremu przysługuje pełnia władzy rodzicielskiej (a następnie wydanie tego paszportu na skutek takiego wniosku) – nie jest sprawą istotną w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), zwłaszcza w sytuacji, gdy władza rodzicielska drugiego rodzica została ograniczona. Stąd też w okolicznościach niniejszej sprawy nie było potrzeby uzyskania zgody skarżącego na złożenie wniosku o wydanie paszportów dla jego małoletnich dzieci, a orzeczenie Sądu Rejonowego w [...] upoważniało K. S. do samodzielnego wystąpienia z wnioskiem o wydanie tych dokumentów. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 1995 r., V SA 1556/94 (LEX nr 3024767), wyrażony został pogląd, że wprawdzie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 5) stanowił, że w razie ubiegania się o wydanie paszportu przez osobę małoletnią była wymagana zgoda obojga rodziców lub opiekunów, to jednakże wydanie paszportu bez takiej zgody nie było zagrożone sankcją unieważnienia paszportu. Wprawdzie orzeczenie to zapadło w poprzednim stanie prawnym, jednak obecnie obowiązujący art. 14 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych jest odpowiednikiem ówczesnego art. 7 ust. 4 ustawy z 29 listopada 1990 r., więc powołana teza w pełni zachowała aktualność. Na marginesie zwrócić należy uwagę, że w dobie globalizacji i powszechności podróży zagranicznych, zwłaszcza w celach wypoczynkowych – posiadanie paszportu nie jest niczym szczególnym. Jest to istotne zwłaszcza w kontekście członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej, z czym wiąże się możliwość podróżowania (również przez osoby małoletnie) bez konieczności posiadania paszportu, tj. na podstawie dowodu osobistego. Nie ulega zaś żadnym wątpliwościom, że wniosek o wydanie małoletniemu dowodu osobistego nie jest sprawą istotną, o której nie może decydować samodzielnie rodzic, któremu przysługuje pełnia władzy rodzicielskiej. Sąd nie zgodził się ze skarżącym co do naruszenia przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Art. 97 tego aktu prawnego odnosi się do sytuacji, kiedy obojgu rodzicom przysługuje pełnia władzy rodzicielskiej, ale w braku porozumienia między nimi dotyczącego istotnych spraw dziecka w konkretnym przypadku rozstrzyga sąd opiekuńczy. Natomiast w przedmiotowej sprawie, władza rodzicielska skarżącego została ograniczona mocą postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt [...]. Słusznie organy uznały zatem, że mocą tego dokumentu zgoda ojca dzieci na wydanie im paszportów nie była wymagana. Co do zarzutu naruszenia postanowień art. 10 § 1 kpa, poprzez wydanie przez organy decyzji bez umożliwienia wnioskodawcy zaznajomienia się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonych materiałów, to Sąd w całości zgodził z Ministrem, że zarzut ten może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To na stronie stawiającej taki zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy, czego skarżący nie wykazał nawet na etapie skargi do tut. Sądu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2021 r., II GSK 1398/18, LEX nr 3211723; z dnia 22 kwietnia 2021 r., II OSK 2046/18, LEX nr 3197634, z dnia 16 kwietnia 2021 r., I OSK 212/21, LEX nr 3190410). W kwestii zarzutu odnoszącego się do nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony, Sąd również podzielił zdanie organu. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). W art. 86 kpa przyjęto jednak, że tylko w sytuacji, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W orzecznictwie podkreśla się, że dowód z przesłuchania strony ma posiłkowy charakter, a jego przeprowadzenie jest pozostawione uznaniu organu (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2017 r., I OSK 270/16, LEX nr 2431246). Organ rozpatrujący sprawę w II instancji dysponował pełnym materiałem dowodowym, który dał podstawę do wydania rozstrzygnięcia, bez konieczności przeprowadzania dowodu z przesłuchania strony. Natomiast ocena, czy zakres pozostawionej skarżącemu przez Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim władzy rodzicielskiej obejmuje decydowanie o sprawach urzędowych córek, w tym w zakresie spraw paszportowych – nie może wynikać z twierdzeń samej strony, której ograniczenie tej władzy dotyczy. Decyduje o tym treść orzeczenia tego Sądu i ewentualnie jego wykładnia dokonana w konkretnych okolicznościach przez organy administracji i sąd administracyjny. Natomiast wszelkie wątpliwości co do zakresu powierzonej władzy rodzicielskiej, skarżący mógł zgłaszać na etapie postępowania sądowego w tamtej sprawie. Zważywszy na powyższe, mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Konkludując, jeśli chodzi o wyartykułowane w skardze zarzuty, będące powtórzeniem powołanych w odwołaniu, to są one niezasadne. Ponadto, słusznie organ odwoławczy nie przeprowadził dowodu z przesłuchania skarżącego i zasadnie zastosował art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej wywody nie ulega wątpliwości, że w poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji postępowaniu administracyjnym nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, w tym w szczególności zasady swobodnej oceny dowodów, zaś organy właściwie zastosowały w sprawie prawo materialne. Na zakończenie zauważyć należy, że poza zarzuconymi w skardze Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, ani w poprzedzającym jej wydanie postępowaniu administracyjnym takich naruszeń prawa, które wymagałyby wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Zważywszy na powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak w sentencji.