IV SA/Wa 962/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi C. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego C. D. kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną przez C. Z. o do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. umarzającą wszczęte z wniosku M. Z. i A. K. postępowanie w sprawie o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona we wsi G. stanowiąca działkę nr [...] o powierzchni 3,89 ha, objęta księgą wieczystą nr [...] obejmująca zespół dworsko-parkowy i stanowiąca byłą własność I. K. nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3 poz. 13 ze zm.), zwanego dalej "dekretem". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że sprawa z wniosku M. Z. i A. K. o wydanie decyzji stwierdzającej niepodpadanie przedmiotowej nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu została już zakończona ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005r. umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na wiążący ten organ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 122/05. Wyrokiem tym Sąd stwierdził nieważność poprzednich rozstrzygnięć organów o podpadaniu m. in. przedmiotowej nieruchomości (zespołu dworsko-parkowego) pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z uwagi na niedopuszczalność drogi administracyjnej. Sąd w wyroku tym wskazał, że przewidziana w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem", decyzja może wyłącznie rozstrzygać o tym, czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z uwagi na wielkość jej areału, w tym użytków rolnych, a złożony wniosek o ustalenie, że wymieniona w nim część nieruchomości (zespół dworsko-parkowy) nie wchodziła w skład majątku ziemskiego "G." podlegającego działaniu dekretu o reformie rolnej i nie mogły być przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu, jest żądaniem rozstrzygnięcia sporu o prawa rzeczowe do wskazanej we wniosku nieruchomości, a zatem sporu cywilnego, do którego rozstrzygnięcia właściwy jest sąd cywilny, nie zaś organ administracji publicznej. Organ podniósł, że zgodnie z art. 105 § 1 k. p. a. organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na zaistnienie trwałej przeszkody uniemożliwiającej merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Taką przeszkodą jest m. in. istnienie w obrocie prawnym decyzji, która wcześniej rozstrzygnęła sprawę administracyjną. Wydanie w takim stanie rzeczy ponownej decyzji załatwiającej sprawę co do istoty naruszałoby ustanowiony dotychczasową decyzją stan powagi rzeczy osądzonej. Organ wskazał w związku z tym, iż postępowanie wszczęte z wniosku M. Z. i A. K.i zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. jest tożsame z postępowaniem zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. o umorzeniu postępowania. Tożsame są bowiem zarówno strony, jak i przedmiot powyższych postępowań. W związku z powyższym, zdaniem organu, nie można powtórnie prowadzić postępowania wszczętego ponownym wnioskiem, gdyż decyzja rozstrzygająca sprawę, wydana w powtórnym postępowaniu dotknięta byłaby wadą nieważności (art. 156 §1 pkt 3 k. p. a.). Pismem z dnia [...] marca 2009r C. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, iż droga administracyjna jest obecnie właściwa do rozpatrzenia ponownego wniosku skarżących, złożonego w trybie § 5 ww. rozporządzenia, czego dowodem jest zmiana orzecznictwa sądowego zapoczątkowana uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, brak jest tożsamości między postępowaniem wszczętym z wniosku M. Z. i A. K. zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. i postępowaniem zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005r. o umorzeniu postępowania. Strony co prawda są tożsame, ale przedmiot obu postępowań jest odmienny. W poprzednim postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. organ dokonał jedynie oceny dopuszczalności rozpatrzenia wniosku skarżących w oparciu o § 5 rozporządzenia (czy istnieje droga administracyjna), orzekając o jej nieistnieniu. Obecnie jednak, po radykalnej zmianie orzecznictwa sądowego, organ nie powinien zbadać dopuszczalności rozpatrzenia wniosku skarżących, ale rozpatrzeć go merytorycznie, czego nie uczynił. Wyrokiem z dnia 2 lipca 2009r. sygn. akt IV SA/Wa 648/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę uznając, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. nie narusza prawa. W ocenie Sądu wniosek M. Z. i A. K. o wydanie orzeczenia o niepodpadaniu przedmiotowego zespołu dworsko-parkowego pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu został już wcześniej rozpatrzony ostatecznym rozstrzygnięciem z dnia [...] grudnia 2005 r. W konsekwencji tego zdaniem Sądu organy rozstrzygając ponowny wniosek z dnia [...] sierpnia 2006 r. miały podstawy do uznania, iż postępowanie wszczęte tym wnioskiem jest bezprzedmiotowe. Fakt wcześniejszego rozstrzygnięcia tego wniosku jest bowiem okolicznością tego rodzaju, że przedmiotowa sprawa w tym zakresie przestała istnieć, w związku z czym organy te nie miały podstaw do jej powtórnego rozpatrywania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący. Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1460/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd, któremu sprawa została przekazana w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. A zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający ponownie sprawę zobowiązany był uwzględnić ocenę prawną zawartą w wydanym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2011 r. Uwzględniając skargę kasacyjną C. Z. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż nie zasługuje na aprobatę stanowisko Sądu I instancji, że w sprawie zapoczątkowanej wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. zachodzi powaga rzeczy osądzonej, ponieważ stan ten wywołują orzeczenia merytoryczne orzekające co do istoty sprawy. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005r. umarzająca postępowanie w wyniku ustalenia, że droga administracyjna jest niedopuszczalna nie rozstrzygnęła sprawy co do istoty a zatem nie zachodziła powaga rzeczy osądzonej przy rozpoznawaniu wniosku M. Z. i A. K.. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. W pierwszym przypadku chodzi o sytuację braku przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Musi zatem istnieć przepis prawa materialnego dający organowi podstawę materialną do orzekania w sprawie objętej wnioskiem strony. Przepisem tym jest § 5 ww. rozporządzenia. Ta podstawa prawna do wydania decyzji przez organ administracji nie uprawniała do przyjęcia, że zachodzi bezprzedmiptowość postępowania określona w art. 105 §1 k.p.a. Organy wydając decyzję o umorzeniu postępowania zamknęły stronie drogę do dochodzenia jej praw do nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na koniec NSA wspomniał, że w najnowszej uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10 Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził zajęte wcześniej stanowisko w uchwale I OPS 2/06 przedstawiając ważkie argumenty odnoszące się do respektowania art. 2 Konstytucji RP. Wobec powyższego zdaniem orzekającego ponownie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zachodziła podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] bezpodstawnie przyjmujących, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia, że nieruchomość położona we wsi G. stanowiąca działkę nr [...]o powierzchni 3,89 ha, objęta księgą wieczystą nr [...] obejmująca zespół dworsko-parkowy i stanowiąca byłą własność I. K. nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskieg Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.o przeprowadzeniu reformy rolnej - jest bezprzedmiotowe. Oznacza to, iż organy zobowiązane będą do merytorycznego rozpoznania wniosku M. Z.i A. K. z dnia [...] sierpnia 2006r. o wydanie decyzji stwierdzającej niepodpadanie przedmiotowej nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c) i 135 p. p. s. a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Jednocześnie w oparciu art. 200 powołanej ustawy Sąd orzekł o kosztach postępowania zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego a także postanowił o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego na podstawie przepisu art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02.163.1348 z późn. zm.).