IV SA/Wa 975/07

WyrokWSA w Warszawie2007-09-13

Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Aneta Opyrchał

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności zezwolenia na dopuszczenie do obrotu i stosowania środka ochrony roślin może zostać wydana z powodu nieuczestniczenia strony w pierwotnym postępowaniu, jeśli naruszenie to nie nosi cech rażącego naruszenia prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieuczestniczenie strony w pierwotnym postępowaniu, nawet jeśli stanowi naruszenie prawa, nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie nadzwyczajnym, jeśli nie nosi ono cech rażącego naruszenia prawa. Podstawą do stwierdzenia nieważności mogą być jedynie wady wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., a naruszenie przepisów postępowania, w tym brak udziału strony, może być co najwyżej podstawą do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Spółka A. Co. Ltd. z Japonii wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2001 r. zezwalającej na dopuszczenie do obrotu środka ochrony roślin produkcji B. Sp. z o.o. Zarzuciła, że zezwolenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie brała udziału w postępowaniu, mimo posiadania interesu prawnego, oraz że B. naruszył umowę dystrybucji. Minister odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że brak udziału strony w postępowaniu zwykłym jest podstawą do wznowienia, a nie nieważności, a B. spełnił wymogi formalne do uzyskania zezwolenia. WSA oddalił skargę spółki A. Co. Ltd.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2007 r. sprawy ze skargi A. Co. Ltd. z siedzibą w Japonii na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2006r. odmówił A. Co Ltd. w Japonii (dalej w skrócie: A.) stwierdzenia nieważności decyzji (zezwolenia) z [...] sierpnia 2001 r., nr [...], na dopuszczenie do obrotu i stosowania środka ochrony roślin [...] produkcji B. Sp. z o.o. w O. (dalej w skrócie: B.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż strona zażądała stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a. Zdaniem spółki zezwolenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2001 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na fakt, że strona nie brała udziału w tym postępowaniu, pomimo wiedzy organu o istnieniu jej interesu prawnego. Nadto spółka powołała się na naruszenie przez B. zapisów umowy dystrybucji zawartej [...] czerwca 1996r. pomiędzy A. a B., z której to wynikało, że B. miała zajmować się importem, sprzedażą i dystrybucją towaru wytwarzanego przez A., a oznaczonego znakiem towarowym [...]. Zgodnie z art. 2 ust. 3 umowy dystrybucji B. zobowiązała się do niewytwarzania, sprzedawania oraz do nierozprowadzania innych towarów konkurencyjnych, ani podobnych do preparatu produkowanego przez spółkę A. Kwestię prawa A. do znaku towarowego [...] wyjaśniono w dniu 18 maja 2005r., kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym, w sprawie II GSK 61/05, potwierdził bezprawną rejestrację tego znaku na rzecz B. Odnosząc się do argumentów podniesionych w powyższym wniosku organ stwierdził, iż umowa dystrybucji, na którą powołuje się wnioskodawca, została rozwiązana [...] czerwca 2000r. Następnie B. przedłożył wszystkie wymagane przepisami ustawy z dnia 12 lipca 1995r. o ochronie roślin uprawnych (Dz.U. z 1999r. nr 66, poz. 751, ze zm.) dokumenty na potrzeby wydania decyzji zezwalającej na dopuszczenie do obrotu i stosowania środka ochrony roślin [...]. Również zostały przeprowadzone i przedstawiono wszelkie wyniki badań oraz wymagane opinie podmiotów, o których mowa w art. 15 ust. 2 wyżej powołanej ustawy. Dodatkowo na znak towarowy "[...]" Urząd Patentowy RP udzielił [...] czerwca 1998r. prawa ochronnego z pierwszeństwem od dnia [...] sierpnia 1995r. na rzecz B., które stanowiło dodatkowe potwierdzenie, że producentem i uprawnionym do środka ochrony roślin jest B. Mając więc za podstawę wszystkie przytoczone wyżej okoliczności organ w 2001 r. nie miał podstaw do odrzucenia wniosku B. w przedmiocie wydania zezwolenia na dopuszczenie i stosowanie środka ochrony roślin [...]. Tym samym w chwili obecnej nie ma też podstaw do stwierdzenia, że zezwolenie rażąco naruszało obowiązujące i zastosowane w chwili jego wydawania przepisy prawa materialnego. A. wnosząc na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. o stwierdzenie nieważności zezwolenia z [...] sierpnia 2001 r., oparła swoje zarzuty na pozbawieniu jej jako strony udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym dopuszczenia do obrotu i stosowania środka ochrony roślin [...]. Wskazana okoliczność - zdaniem organu - stanowi jedynie podstawę do podjęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, bowiem zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie może być uznane za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Zaś w przypadku gdyby organ administracji uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności z powyższej przyczyny, naraziłby się na zarzut wydania decyzji w trybie nieważnościowym z rażącym naruszeniem prawa. Nadto organ wskazał, iż 18 maja 2005r. Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym, w sprawie II GSK 61/05, ostatecznie potwierdził bezprawną rejestrację tego znaku na rzecz B. Wyrok ten przesądził więc, że spółka A. posiadała interes prawny do udziału w postępowaniu zwyczajnym, co też znalazło potwierdzenie w wydanej - w trybie postępowania wznowieniowego - decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2006r. stwierdzającej wydanie zezwolenia z [...] sierpnia 2001 r. z naruszeniem prawa. Odnosząc się z kolei do zarzutu strony, jakoby zezwolenie z [...] sierpnia 2001 r. zostało skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie, organ zauważył, iż zgodnie z doktryną decyzja administracyjna może być wydana wyłącznie w wyniku postępowania, w którym istnieje strona, tj. podmiot dysponujący interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jeśli podmiotu tego nie ma postępowanie, jak i samą decyzję, należy uznać za nieistniejące. Ponieważ w postępowaniu dotyczącym wydania spornego zezwolenia jak wykazano wyżej, B. przedłożył wszystkie wymagane dokumenty na potrzeby rejestracji, to nie można było mu odmówić prawa strony. I tego prawa nie można byłoby odmówić wskazanemu podmiotowi nawet w sytuacji stwierdzenia przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa w przypadku wnioskodawcy. Ostatecznie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził brak podstaw do stwierdzenia nieważności wnioskowanego zezwolenia. A.l we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powtórzyła, iż zasadność wniosku o stwierdzenie nieważności zezwolenia z [...] sierpnia 2001 r. potwierdza fakt niebrania jej udziału w postępowaniu zwyczajnym. Ponadto zarzuciła, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w sprawie, nie doręczył stronie żadnych pism, postanowień, informacji ojej prawach w tym postępowaniu, ewentualnie o stanowiskach innych podmiotów. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - po rozpoznaniu powyższego środka zaskarżenia - decyzją z [...] marca 2007r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2006r. Na wstępie organ zauważył, iż badając w trybie nadzoru legalność zezwolenia z [...] sierpnia 2001 r. uznał A. za stronę postępowania nieważnościowego. Jednocześnie stwierdził, że winna ona być stroną postępowania zwykłego, jednakże okoliczność niebrania jej udziału w tymże postępowaniu nie może skutkować jego nieważnością. Organ podkreślił, iż w zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2006r. szeroko uzasadnił swoje stanowisko, że wskazywana przez stronę okoliczność pozbawienia udziału w postępowaniu, w którym wydano ww zezwolenie może stanowić jedynie podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia jego nieważności. Organ podtrzymał twierdzenie, iż zezwolenie z [...] sierpnia 2001 r. zostało wydane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 lipca 1995r. o ochronie roślin uprawnych (Dz.U. z 1999r., nr 66, poz. 751, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu jego wydania. Fakt unieważnienia przez Urząd Patentowy RP decyzją z [...] czerwca 2003r. prawa z rejestracji znaku towarowego [...] na rzecz B. nie skutkuje nieważnością ww zezwolenia. Ponadto posiadanie takiego prawa nie stanowiło niezbędnej przesłanki do wydania spornego zezwolenia. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił też uwagę na fakt, że nie zachodzi również przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., skoro zezwolenie z [...] sierpnia 2001 r. bezspornie zostało skierowane do jednej ze stron tego postępowania, tj. B. Nadto organ nie podzielił, zarzutu strony dotyczącego dotychczasowego sposobu prowadzenia postępowania nieważnościowego. Zauważył, iż postępowanie prowadzone w trybie art. 156 k.p.a. wymaga innego podejścia do sprawy niż postępowanie zwyczajne, czy też w innych trybach nadzwyczajnych. Organ administracyjny, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem. Przedmiotowa sprawa o stwierdzenie nieważności zezwolenia z [...] sierpnia 2001 r. została wszczęta na wniosek A., w jej trakcie nie było prowadzone żadne postępowanie dowodowe. Nowym dokumentem uzyskanym w toku postępowania była jedynie odpowiedź B. na wniosek A. o stwierdzenie nieważności zezwolenia i istotnie nie doręczono jej drugiej stronie, jednakże nie wniosła ona nic nowego do sprawy. W takiej sytuacji - zdaniem organu - nie można mu zarzucić naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. A., działająca przez pełnomocnika będącego adwokatem, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2007r., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 10 § 1 k.p.a. przez jego pominięcie, w wyniku czego w obrocie prawnym znajduje się decyzja, wydana z naruszeniem prawa i z pominięciem praw uczestnika w postępowaniu; 2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, w wyniku czego nie stwierdzono nieważności decyzji w obliczu przeprowadzenia postępowania administracyjnego z pominięciem w całości praw skarżącego; 3) art. 8 k.p.a., które w wyniku powyższego nastąpiło. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż kwestionowane w trybie nieważnościowym zezwolenie z [...] sierpnia 2001 r. wydane zostało 5 miesięcy po tym, jak na skutek postępowania wszczętego przez skarżącą, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] marca 2001 r. cofnął zezwolenie nr [...] z [...] kwietnia 1998r. na dopuszczenie do obrotu i stosowania środka ochrony roślin [...] produkcji B. Cofnięcie zezwolenia dotyczyło środka o identycznym składzie chemicznym, zarejestrowanego również przez B. i toczyło się na wniosek strony skarżącej. Cofając więc zezwolenie z [...] kwietnia 1998r. organ uznawał skarżącą za stronę postępowania, zaś wydając zezwolenie z [...] sierpnia 2001 r., czyli rejestrując ten środek na podstawie dokumentacji m. in. skarżącej, przeprowadził postępowanie bez jej udziału. Po ujawnieniu zaistniałej okoliczności skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Postępowanie wznowieniowe, na skutkiem bezprecedensowej opieszałości organu, zakończyło się dopiero [...] marca 2007r. decyzją stwierdzającą wydanie spornego zezwolenia z naruszeniem prawa, jako że skarżąca winna być stroną postępowania. Przesądziło to, iż pierwotne postępowanie toczyło się wbrew przepisowi art. 10 § 1 k.p.a. Wobec powyższej sytuacji organ, w majestacie prawa, zamknął stronie drogę do zabiegania o zgodne z prawem rozstrzygnięcie, pozostawiając jedynie tryb stwierdzenia nieważności decyzji, dający możliwość powołania się na rażące naruszenie prawa, objawiające się brakiem udziału strony bez własnej winy w postępowaniu, w którym wydano zezwolenie z [...] sierpnia 2001 r. Pomimo zaistnienia wskazanej podstawy organ odmówił stwierdzenia nieważności wnioskowanego zezwolenia. Ostatecznie strona skarżąca stwierdziła, iż wobec niespełnienia postulatu uznania jej za stronę postępowania zwyczajnego na żadnym z dotychczasowych etapów postępowania administracyjnego, wszystkie dotychczasowe decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 8 k.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych - określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej w skrócie: P.p.s.a., (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany -stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. Uznał, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2007r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Na wstępie należy zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że zezwolenie z [...] sierpnia 2001 r. było już przedmiotem postępowania nieważnościowego. Postępowanie to, zgodnie z żądaniem skarżącej zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ostatecznie zakończyło się decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2005r. uchylającą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2005r. o odmowie stwierdzenia nieważności ww aktu i umarzającą postępowanie przed organem pierwszej instancji. Sąd wobec zakończenia powyższego postępowania nieważnościowego wydaniem decyzji o charakterze procesowym, czyli jego umorzeniu, uznał ów fakt za nie mający wpływu na wynik sprawy w sensie nienaruszenia powagi rzeczy osądzonej. Kontrolowana w sprawie decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2001 r. korzystającego z przymiotu ostateczności. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Przy tym należy pamiętać, iż ich zaistnienie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Żądanie stwierdzenia nieważności wydanego w sprawie zezwolenia, strona skarżąca oparła na przepisie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a., czyli zarzuciła wydanie zezwolenia z rażącym naruszeniem prawa i skierowanie do osoby nie będącej stroną w sprawie. Z brzemienia pierwszego z wymienionych punktów przepisu 156 § 1 k.p.a. wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21.08.2001r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233). Dlatego też, w tezie wyroku NSA z 12.12.1988r. (II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96) zasadnie stwierdzono, że "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa". Natomiast w przypadku przesłanki z punktu 4 art. 156 § 1 k.p.a. należy rozważać, czy podmiot, do którego była kierowana decyzja będąca przedmiotem postępowania nieważnościowego, został prawidłowo uznany za stronę postępowania spełniającą przesłanki z art. 28 k.p.a. W aspekcie powyższych wywodów Sąd w sprawie nie dopatrzył się, aby Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznający i rozstrzygający sprawę w trybie administracyjnymi zwyczajnym, wydał decyzję dotkniętą którąkolwiek z wad nieważności unormowanych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym z rażącym naruszeniem prawa w zakresie żądanym przez skarżącą, tj. niebrania przez nią udziału bez własnej winy w tym postępowaniu, jak i skierowania zezwolenia do B. jako podmiotu, który nie był stroną tego postępowania. Przepisami prawa materialnego, w oparciu o które organ rozpoznawał wniosek B. o wydanie zezwolenia na dopuszczenie do obrotu i stosowania środka ochrony roślin [...], były przepisy ustawy z dnia 12 lipca 1995r. o ochronie roślin uprawnych (Dz.U. z 1999r, nr 66, poz. 751, ze zm.). Wówczas B. -jak wykazał organ - spełnił wszystkie przesłanki przewidziane tymi przepisami, w szczególności wynikające z art. 14 i 15 ww ustawy, do uzyskania zezwolenia i określenia go mianem producenta tego środka. Nawet dysponował udzielonym w dniu [...] czerwca 1998r. przez Urząd Patentowy RP prawem ochronnym na słowny znak towarowy [...] nr [...] z pierwszeństwem od dnia [...] sierpnia 1995r. (które unieważniono dopiero decyzją z [...] czerwca 2003r.), co tym bardziej wówczas stanowiło potwierdzenie, iż producentem i uprawnionym do środka ochrony roślin jest B. Z kolei umowa dystrybucji z [...] czerwca 1996r. zawarta pomiędzy A. a B., na którą powołuje się skarżąca została rozwiązana w 2000r. i skarżąca nie wystąpiła na drogę procesu cywilnego z roszczeniem, którego przedmiotem byłoby naruszenie jej postanowień. Mając za podstawę powyższe - w ocenie Sądu - nie można zarzucić organowi, że sporne zezwolenie zostało wydane z rażącym naruszeniem wskazanego prawa materialnego, ani też innego prawa zarówno przez działanie w jego oparciu, jak i niezastosowanie. Ocena taka jest tym bardziej uprawniona, że sam pełnomocnik strony skarżącej nie był w stanie wskazać konkretnego przepisu prawa materialnego, który zostałby w sposób oczywisty naruszony przez wydanie kwestionowanego zezwolenia z [...] sierpnia 2007r., co wyraźnie wynika z treści protokołu rozprawy. Stwierdzenie nieważności zezwolenia z powołaniem się na rażące naruszenie prawa - wbrew żądaniom skarżącej - nie może być oparte na przesłance niebrania przez stronę udziału bez własnej winy w postępowaniu. Po pierwsze zauważenia wymaga, iż pozbawienie udział strony skarżącej w postępowaniu zwyczajnym było przedmiotem postępowania wznowieniowego, które zakończyło się ostatecznie decyzją z [...] marca 2007r., w której stwierdzono, iż zezwolenie z [...] sierpnia 2001 r. zostało wydane z naruszeniem prawa. To naruszenie prawa polegało właśnie na pozbawieniu strony skarżącej czynnego udziału w kwestionowanym postępowaniu, niemniej jednak uchylenie zezwolenia było niemożliwe, albowiem od dnia doręczenia aktu upłynęło 5 lat. Po wtóre przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., w przypadku których zaistnienia można żądać stwierdzenia nieważności, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, ale muszą być interpretowane dosłownie. Nadto nie mogą być stosowane zamiennie w tym sensie, że raz można się na nie powoływać w postępowaniu wznowieniowym, a drugim razem w postępowaniu nieważnościowym. Innymi słowy niedopuszczalne jest przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby stanowić zarazem jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych i poglądami doktryny pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym jest przesłanką powodującą podstawę do wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie może być uznane za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Uwzględnienie tej wadliwości postępowania jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, a zatem nie mogłoby zostać uwzględnione w tym postępowaniu przez Sąd (v. wyrok WSA z 5.05.2005r., sygn. akt VII SA/Wa 826/04, publ. Lex 168040; wyrok WSA z 23.02.2006r., sygn. akt I SA/Wa 1104/05, publ. Lex 203887; wyrok NSA z 27.06.2005r., sygn. akt OSK 1549/04, publ. Lex 179110). Idąc dalej do przypadków rażącego naruszenia prawa nie mogą być również zakwalifikowane skutki negatywne dla strony, a wynikające z długości danego postępowania administracyjnego, w konsekwencji powodujące brak możliwości prawnych zweryfikowania spornego aktu administracyjnego w innych trybach postępowania administracyjnego. Skutku w postaci nieważności zezwolenia nie może spowodować również fakt unieważnienia przez Urząd Patentowy RP decyzją z [...] czerwca 2003r. prawa z rejestracji znaku towarowego [...] na rzecz B. Zauważenia bowiem wymaga, że w chwili wydawania spornego zezwolenia prawo to B. posiadał, a nadto - jak podkreślił organ - posiadanie takiego prawa nie stanowiło niezbędnej przesłanki do wydania spornego zezwolenia. Sąd nie podzielił także twierdzeń skarżącej co do zaistnienia drugiej z podnoszonych przesłanek nieważności, tj. przesłanki z pkt 4 art. 156 § 1 k.p.a. B. jako podmiot uznany za producenta środka bez wątpienia był stroną w sprawie legitymującą się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Oznacza to, że zezwolenie zostało skierowane do osoby będącej stroną w sprawie. Sąd nie dopatrzył się także w prowadzonym przez organ postępowaniu nieważnościowym, zwłaszcza jak zarzuca skarżąca na etapie pierwszoinstancyjnym, naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tylko naruszenie o takim skutku spowodowałoby wyeliminowanie kontrolowanego aktu z obrotu prawnego. W postępowaniu nieważnościowym co do zasady nie przeprowadza się postępowania dowodowego i tak też było w kontrolowanej sprawie. Brak potrzeby czynienia jakichkolwiek wyjaśnień związany był w szczególności z oparciem zarzutu rażącego naruszenia prawa na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Natomiast do rozważenia innych podstaw nieważności wystarczył materiał dowodowy sprawy zgromadzony w postępowaniu zwyczajnym, w konsekwencji rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności zezwolenia. Jak słusznie zauważył organ jedynym nowym dokumentem była odpowiedź na wniosek o stwierdzenie nieważności zezwolenia i rzeczywiście organ nie doręczył jej wnioskodawcy, niemniej jednak uchybienie to nie było na tyle istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, aby mogło odnieść skutek w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. Pozbawienie strony możności obrony swych praw należy zawsze oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenia stanu faktycznego. Natomiast w sytuacji gdy organ nie prowadzi ustaleń faktycznych, tylko ocenia wady tkwiące w akcie administracyjnym od momentu jego wydania, nieumożliwienie stronie prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (jeżeli takowych dowodów i materiałów organ nie zbierał) nie jest uchybieniem istotnym. W tym względzie zauważenia też wymaga, że postępowanie nieważnościowe toczyło się na wniosek skarżącej, działającej przez profesjonalnego pełnomocnika. Zatem strona od momentu wszczęcia postępowania miała wiedzę o toczącym się postępowaniu i prawo czynnego w nim udziału. Reasumując nie każde naruszenie wymagań procesowych przez organ skutkuje pozbawieniem strony możności obrony swych praw i tak też było w sprawie. Również w kategoriach istotnego naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., nie można rozpatrywać powoływania się przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na okoliczności nie będące przedmiotem oceny w tym postępowaniu. W tym stanie rzeczy skargę uznano za bezzasadną i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło