IV SA/Wa 98/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi B. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 124/12 oddalającym skargę B. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 98/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 124/12 oddalającym skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że skarżąca, mimo stosownego wezwania, w wyznaczonym przez Sąd terminie nie uzupełniła braków formalnych skargi poprzez wskazanie, w jakiej dacie dowiedziała się o podstawie wznowienia postępowania sądowego w sprawie IV SA/Wa 124/12 zakończonego wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r. W dniu 29 kwietnia 2013 r. r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek profesjonalnego pełnomocnika skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z dokonaniem czynności, która nie została dokonana w terminie poprzez dołączenie do wniosku pisma stanowiącego uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez wskazanie daty, w której skarżąca dowiedziała się o podstawie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu powyższego wniosku pełnomocnik skarżącej nie kwestionuje, że skarżąca nie wykonała zarządzenia Sądu, jednakże – jego zdaniem – nie ponosi ona za to uchybienie winy, ponieważ skarżąca przebywa poza granicami kraju i zmuszona była do ustanowienia pełnomocnika do odbioru korespondencji, któremu zleciła przygotowanie odpowiedzi i nadanie jej do Sądu, jednakże pełnomocnik do doręczeń nie wykonał tego polecenia. O fakcie niewpłynięcia odpowiedzi skarżąca dowiedziała się dopiero w dniu 19 kwietnia 2013 r. od składającego niniejszy wniosek pełnomocnika, po przejrzeniu przez niego akt sprawy. Fakt ten potwierdził w złożonym i załączonym do wniosku oświadczeniu pełnomocnik do doręczeń. W tej sytuacji, w ocenie pełnomocnika, skarżącej nie można przypisać winy za błędy popełnione przez pełnomocnika ustanowionego do odbioru korespondencji, do którego czynności procesowych nie można przykładać takich samych miar odpowiedzialności, jak do czynności pełnomocnika profesjonalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługują na uwzględnienie. W świetle postanowień zawartych w art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uchybiony termin należy przywrócić na wniosek strony, jeżeli zostaną kumulatywnie spełnione następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. Brak zaś spełnienia jednej z wymienionych przesłanek, wyklucza możliwość pozytywnego rozpoznania wniosku. Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi należy rozumieć wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jego woli i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie, inaczej mówiąc – wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/07, LEX nr 501183). W doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że to brak winy strony jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na stronie spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Oznacza to, że dla przyjęcia winy wystarczy nawet lekka postać niedbalstwa w trosce o swoje sprawy, co z kolei stoi na przeszkodzie przywróceniu terminu do jej dokonania. Teoretycy prawa administracyjnego, definiując pojęcie braku winy przy niedochowaniu terminu procesowego i mówiąc o przeszkodzie nie do przezwyciężenia, identyfikują ją wręcz poprzez stan siły wyższej. Do okoliczności uzasadniających przyjęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie należą obłożna choroba zainteresowanego czy też dotyczące strony postępowania nadzwyczajne zjawiska wywołane działaniem sił przyrody eliminujące nie tylko możliwość złożenia przez nią pisma procesowego w terminie, ale wykluczające w ogóle normalne działanie (vide: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, s. 399). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu [por. postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Natomiast zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/04 (LEX nr 837881)], kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko i wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Chodziło więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącej, a uniemożliwiło jej dopełnienie czynności procesowej w terminie. W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Przedstawiona argumentacja i okoliczności podnoszone w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie spełniają warunku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Należy bowiem zauważyć, że w nagłówku skargi inicjującej postępowanie w niniejszej sprawie, prócz miejsca zamieszkania za granicą, skarżąca wskazana następujący adres do odbioru korespondencji: "[...]" [...] W. ul. [...]. Innego adresu krajowego w aktach sprawy brak. Wobec tego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi skierowane zostało do skarżącej na adres pełnomocnika do doręczeń zgodny z adresem wskazanym przez nią w skardze. Wezwanie to, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone w dniu 11 lutego 2013 r. Niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw determinuje zasadność wniosku o przywrócenie terminu, bowiem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy bowiem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy ustalaniu winy strony w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze jej działania oraz to, że zaniedbania osób, którymi ona się posługuje, obciążają ją samą, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. To strona odpowiada za winę osób, którymi się posługuje, w szczególności za zaniedbanie czynności koniecznej do zachowania terminu procesowego, zleconej przez skarżącą pełnomocnikowi do doręczeń, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu, bowiem funkcja pełnomocnika do doręczeń ogranicza się jedynie do odbioru i przekazywania korespondencji adresatowi przesyłki, nie spoczywa zaś na nim ciężar otwierania korespondencji, zaznajamiania się z nią ani tym bardziej obowiązek wykonywania w imieniu i na rzecz skarżącej wezwań Sądu, a wynika to z samej istoty pełnomocnictwa [por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt III CKN 1052/98, LEX nr 50719) oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99 (POP 2002, z. 12, poz. 148) oraz z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 90/10, LEX nr 675718)]. Podkreślenia też wymaga, że zgodnie z linią orzecznictwa prezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2004 r. sygn. FZ 7/04, (niepubl.), to skarżąca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się osób trzecich, którymi wyręcza się przy załatwianiu własnych spraw. Skarżąca nie może wnioskować o przywrócenie terminu, powołując się na brak jej winy w błędach popełnianych przez nią samą. Nie może zatem skarżąca czynić usilnych starań w uwolnieniu się od własnej winy w uchybieniu terminu z powodu, jak należy wnioskować, braku właściwej komunikacji pomiędzy skarżącą a ustanowionym przez nią pełnomocnikiem do doręczeń i obciążać winą osobę ustanowioną jedynie do odbioru korespondencji, gdyż jest to zaniedbanie skarżącej. To skarżąca ponosi winę i negatywne konsekwencje nieprawidłowego działania pełnomocnika do doręczeń. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99, POP 2002, z. 12, poz. 148). Jedynie na marginesie odnotować również należy, że jak wynika z informacji zawartej w komputerowym Systemie Obsługi Spraw Orzekanych w tutejszym Sądzie, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oprócz przedmiotowej sprawy toczy się lub toczyło się pięćdziesiąt trzy inne postępowania z udziałem skarżącej, co wskazuje, że skarżąca winna mieć świadomość wagi terminowego dokonywania czynności procesowej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu i brak było podstaw do jego uwzględnienia, gdyż skarżąca dopuściła się niedbalstwa, co uzasadnia przypisanie jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i czyni niedopuszczalnym przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.