IV SA/Wa 982/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Monika Stępkowska Bigiej po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. J. S. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego. Po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący w terminie przewidzianym do dokonania tej czynności złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 26 kwietnia 2017 r. skarżący podniósł, że pobiera świadczenie emerytalno-rentowe w wysokości 2.200 zł, które obecnie jest jego jedynym źródłem utrzymania, Ciąży na nim obowiązek alimentacyjny na rzecz małoletniego syna w wysokości 600 zł miesięcznie. Podał także, że ponosi wszelkie opłaty związane z utrzymaniem domu (podatki od nieruchomości, opłatę za wywóz śmieci, opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz). Skarżący oświadczył, że ze względu na zły stan zdrowia pozostaje pod stałą opieką lekarską, co również wiąże się z pewnymi kosztami. Do wniosku dołączył dokumenty potwierdzające wysokość świadczenia emerytalno-rentowego, fakt opłacania alimentów w wysokości 600 zł miesięcznie, kopię zaświadczenia lekarskiego w zakresie medycyny pracy, wypowiedzenie umowy o pracę z dnia 24 maja 2016 r. Z informacji zawartych we wniosku sporządzonym a urzędowym formularzu PPF z dnia 22 maja 2017 r. wynika także, że skarżący jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego o pow. 125 m2 (o wartości ok. 200.000 zł), i nieruchomości rolnej o pow. 0,5381 ha oraz działki o pow. 6200 m2. Posiada także samochód marki [...] (rok produkcji: [...]). Wymienił następujące wydatki: alimenty na syna – 600 zł, spłata kredytu – 391 zł, wyżywienie – 500 zł, paliwo + stan techniczny pojazdu, opłaty na utrzymanie domu – 300 zł, opłata za telefon i Internet – 85 zł. Ponadto w uzupełnieniu wniosku, w dniu 17 czerwca 2017 r. skarżący złożył wyciągi z 2 kont bankowych z okresu od 1 marca 2017 r. do 29 maja 2017 r. ([...]; saldo początkowe: 920,11 zł, saldo końcowe: 5,76 zł) i okresu od 2 lutego 2017 do 1 czerwca 2017 r. ([...]: saldo początkowe: 0 zł, saldo końcowe: 0 zł) oraz kopię umowy pożyczki z dnia [...] stycznia 2017 r. (na kwotę 25.125,63 zł). Rozpatrując przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. – poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Natomiast osoby charakteryzujące się trudną sytuacja materialną mogą skorzystać z instytucji prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy, ma na celu zapewnienie dostępu do sądu stronie, której brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym np. zwolnienie od kosztów sądowych, uwarunkowane jest wykazaniem przez stronę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący w niniejszej sprawie wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek skarżącej należało zatem zbadać, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe, na które składają się należny w sprawie wpis (100 złotych) oraz ewentualne koszty sądowe, do uiszczenia których skarżący może być zobowiązany na następnych etapach postępowania – przy założeniu niekorzystnego dla niego wyniku sprawy - np. opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej – w wysokości 100 zł. Należy podkreślić, że opłaty te (opłata kancelaryjna, wpis od skargi kasacyjnej) mają charakter potencjalny i obowiązek ich uiszczenia jest rozłożony w czasie. W niniejszej sprawie, jak wynika z informacji i dokumentów przedstawionych przez skarżącego skarżący uzyskuje dochód w wysokości ok. 2.200 zł netto. Alimenty na syna wynoszą 600 zł miesięcznie. Skarżący posiada także dom oraz nieruchomość rolną (o,5381 ha) oraz działkę o pow. 6200 m2. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze przedstawioną przez skarżącego sytuację materialną oraz wysokość opłat sądowych (o których mowa wyżej), nie zachodzą przesłanki zwolnienia skarżącego od kosztów sadowych. Strona wstępująca na drogę sądową powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i powinna w związku z tym znaleźć pokrycie w swych dochodach przez ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla jej utrzymania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r., I OZ 753/09). Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W ocenie referendarza sądowego, w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. W opisanej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego, możliwe jest takie rozplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Jeszcze raz należy bowiem przypomnieć, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Skarżący natomiast otrzymuje stały comiesięczny dochód (świadczenie emerytalno-rentowe) i nie wykazał, aby poniesienie kosztów sądowych przekraczało jego możliwości finansowe. Skarżący nie przedstawił takich informacji czy dokumentów, które wskazywałyby, że ma problemy z regulowaniem bieżących wydatków, zalega z opłatami itp. Odnosząc się do kwestii konieczności spłaty pożyczki, należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą bowiem korzystać z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, w tym opłatami sądowymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I FZ 344/14). Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.