IV SA/Wa 983/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Sołectwa C. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miejskiej w G. z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów gminy G. dla części miejscowości C. postanawia : odmówić dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony Sołectwu C. W piśmie z dnia [...] maja 2008 r. Wojewoda [...] zaskarżył w całości uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów gminy G. dla części wsi C. W piśmie z dnia 9 lipca 2008 r. Sołectwo C. wniosło o uznanie jako stronę postępowania. W uzasadnieniu wniosku Sołectwo podało, iż zgłosiło kilkadziesiąt uwag do projektu planu miejscowego. Wnioskodawca podniósł również, iż jako reprezentant społeczności lokalnej wnosi o uczestnictwo w postępowaniu, ze względu na skutki związane z wykonaniem wymienionej wyżej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Wniosek Sołectwa C. nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie natomiast z art. 33 § 2 ustawy P.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Interes prawny wnioskodawcy musi znajdować podstawę w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego, ale także może mieć swoje źródło w przepisach o postępowaniu. Należy jednak zauważyć, iż w niniejszej sprawie rozważenia wymagała przede wszystkim kwestia, czy sołectwo może zostać uznane jako jeden z podmiotów mających zdolność sądową w rozumieniu art. 25 ustawy P.p.s.a. Jedynie pozytywna odpowiedź na tego rodzaju pytanie umożliwiłaby w dalszej kolejności ocenę przesłanki ewentualnego posiadania interesu prawnego. Zgodnie z art. 25 ustawy P.p.s.a zdolność sądową – czyli zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona – posiadają, oprócz osób fizycznych i prawnych, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Nie można jednak uznać, iż sołectwo jest jednym z podmiotów wymienionych w powołanym art. 25 ustawy P.p.s.a, a zatem – nie przysługuje jej status strony bądź uczestnika postępowania przed sądem administracyjnym. Art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.) kwalifikuje sołectwo jako jednostkę pomocniczą gminy (obok m.in. dzielnic i osiedli). Należy zauważyć, iż zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym jednostka pomocnicza nie jest kolejną jednostką samorządu terytorialnego i nie korzysta z analogicznej ochrony sądowej jak jednostka samorządu terytorialnego, stanowi natomiast część większej struktury jaką jest gmina (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 listopada 2006 r., II SA/Bk 414/06, niepublikowane, Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 10 października 2000 r. II SA/Łd 1097-1108/2000, ONSA 2001/4 poz. 187). Jednostki pomocnicze nie posiadają uprawnień publicznoprawnych, a tego rodzaju kompetencje określa gmina w statucie. Jednostka pomocnicza nie posiada osobowości prawnej oraz umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym, zatem nie może być samodzielnym podmiotem praw i obowiązków w sferze materialnego prawa administracyjnego. W powołanym powyżej orzeczeniu Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 listopada 2006 r. trafnie podniesiono, iż w wypadku, gdyby ustawodawca zamierzał nadać jednostkom pomocniczym status samodzielnego podmiotu praw i obowiązków publicznoprawnych, stwierdziłby to wprost w powołanej ustawie o samorządzie gminnym . Samo określenie "jednostka pomocnicza" wskazuje na służebny, pomocniczy charakter podmiotów wymienionych w art. 5 ustawy o samorządzie gminnym. Ustawodawca przyjął (art. 35, art. 48 u.s.g.), iż jednostki pomocnicze wykonują zadania gminy im powierzone i działają w ramach podmiotowości prawnej gminy, zarządzają i korzystają z mienia komunalnego oraz rozporządzają dochodami z tego źródła w zakresie określonym w statucie. Należy zatem stwierdzić, że wskazane podmioty wykonują władztwo zależne od gminy, a nie samodzielne, a ponadto działalność jednostek pomocniczych prowadzona jest z powołaniem się na osobowość prawną gminy. Zatem samodzielnie – w imieniu własnym i we własnym interesie – jednostki pomocnicze nie mogą skutecznie inicjować wszczęcia postępowania administracyjnego i nie mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony tego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2001 r. , sygn. akt II SA 1539/00, Lex nr 53449, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 1992 r. , sygn. akt SA/Wr 1248/91, niepubl.). Sołectwa są wyłącznie elementami składowymi gmin, nieznajdującymi poza tymi ramami samodzielnego bytu prawnego, niemogącymi podejmować w stosunku do osób trzecich działań prawnych. Nie istnieją poza ramami organizacyjnymi gminy, nie mając osobowości prawnej. Status strony przysługuje gminie i to gmina jest stroną postępowania, a nie jej "część pomocnicza" – jednostka pomocnicza . Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 33 § 2 ustawy P.p.s.a.