IV SAB/Wa 124/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka,, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant ref. staż. Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. L. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. oddala skargę w części dotyczącej zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 20 lipca 2011 r.; 2. stwierdza, że bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego A. L. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia 21 stycznia 2015 r. A. L., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie nierozpoznania wniosku I. L., B. R., H. L., A. L., E. K. i A. L. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. z dnia [...] lutego 1960 r., nr [...] o wywłaszczeniu części nieruchomości o pow. [...] m2 z nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w miejscowości L. Pełnomocnik skarżącego wniósł o zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Rozwoju do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w terminie jednego miesiąca oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący powyższy wniosek złożyli do Wojewody [...] w dniu 20 lipca 2011 r. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda [...] przedmiotowy wniosek przekazał do Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej. W piśmie z dnia 17 maja 2014 r. skarżący wezwali organ Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to nie odniosło żadnego skutku. Dopiero w dniu 9 czerwca 2014 r. okazało się, że Minister Transportu i Gospodarki Morskiej nie dopełniając obowiązku poinformowania stron o przedsięwziętych czynnościach, przekazał sprawę do rozpoznania Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju, o czym strony dowiedziały się wraz z doręczeniem pisma Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 26 maja 2014 r. z wyjaśnieniem, że rozpoznanie wniosku nie było do tej pory możliwe ze względu na konieczność ustalenia stron postępowania. Ponadto Minister wskazał, że przewidywanym terminem rozstrzygnięcia sprawy jest dzień 31 lipca 2014 r. Po upływie kolejnych czterech miesięcy od planowanego terminu zakończenia sprawy, skarżący wystosował do Ministra wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Podsumowując skarżący wskazał, że organ prowadzący postępowanie nie rozpatrzył żadnego ze złożonych przez skarżącego wniosków, ani nie zawiadomił o przyczynach niedotrzymania terminów. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o umorzenie postępowania. Uzasadniając powyższe, organ opisał chronologicznie stan sprawy, wymieniając pisma z dnia 26 maja 2014 r., które skierował do J. R., J. M., W. L. i R. Z. o nadesłanie stosownych postanowień sądowych o stwierdzenie nabycia spadku lub notarialnych aktów poświadczenia dziedziczenia. Minister wskazał, że do chwili obecnej nie wpłynęły postanowienia sądowe o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne akty poświadczenia dziedziczenia po M. Z. i F. L. W związku z powyższym działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie, wskazując, że postępowanie prowadzone w trybie nadzoru o stwierdzenie ostatecznej decyzji administracyjnej wymaga zgodnie z art. 28 kpa, zapewnienia udziału każdemu czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej również poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że wskutek nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obie nowele weszły w życie w 2011r.) - rozszerzono katalog środków służących przeciwdziałaniu bezczynności organów administracji i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że przepis art. 149 ppsa w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa, albo nie miało charakteru rażącego. Środki przewidziane w art. 149 ppsa nie mają na celu wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale mają w szerszym zakresie zapobiegać opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności lub przewlekłości postępowań administracyjnych. W praktyce sądów administracyjnych oznacza to, że wydanie przed organ administracji decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a także wydanie decyzji przed wniesieniem wymienionych skarg, nie stanowi przeszkody do ich merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie ppsa. Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega na rozstrzygnięciu czy bezczynność lub przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnym wymierzeniu grzywny Za tak przyjętym stanowiskiem przemawia użyty w zdaniu drugim art. 149 § 1 ppsa wyraz "jednocześnie". Słowo to nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście art. 4171 § 3 kc, wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; postanowienie NSA z 13 listopada 2012 r., I OSK 2626/12; wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12; wyrok NSA z 15 stycznia 2013 r., II OSK 2390/12 wyrok NSA z 3 września 2013 r., II OSK 891/13). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że wydanie przez organ administracji postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego przed datą wyrokowania w przedmiocie bezczynności, nie stanowi przeszkody do orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny o tym, czy bezczynność miała miejsce czy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji zatem, gdy Sąd uzna, że zawieszenie postępowania administracyjnego czyni niemożliwym zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie, to nie oznacza, że zwolniony jest od oceny czy w toku całego postępowania doszło do bezczynności lub przewlekłości w działaniach organu. W szczególności konieczne jest zbadanie stanu sprawy na etapie poprzedzającym wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania. Zauważyć bowiem trzeba, że z art. 35 § 5 kpa wynika, że do wskazanych w § 3 terminów załatwienia spraw nie wlicza się terminów przewidzianych przepisami prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania i okresów opóźnień spowodowanych z winy strony, czy powstałych z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). W zawartym w ostatnim z przywołanych przepisów zastrzeżeniu ustawodawcy, że okresu zawieszenia postępowania nie wlicza się do terminów załatwienia sprawy, skład orzekający upatruje niemożliwości uwzględnienia skargi na bezczynność organu. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie Sąd oceniając aktywność organu w prowadzeniu postępowania doszedł do przekonania, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Minister Infrastruktury i Rozwoju nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Faktem jest, że organ podjął czynności mające na celu ustalenie stron postępowania, jednakże nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz, że na bieżąco prowadził sprawę. W ocenie Sądu działanie to przebiegało niezwykle opieszale i nie doprowadziło do zakończenia postępowania, mimo, że Sąd nie brał pod uwagę okresów, kiedy akta znajdowały się u Wojewody [...] czy Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Ponadto organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 kpa i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Zrobił to raz, wyznaczając przy tym termin, z którego wynikało, że z góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Praktyki takie są niedopuszczalne, wobec powyższego Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność, nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa (punkt 1 wyroku) oraz art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa