IV SAB/Wa 236/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki ew. [...], obręb [...] i [...], obręb [...], [...], obręb [...] położone w W. 1. umarza postępowanie w zakresie dotyczącym wydania rozstrzygnięcia co do działki o nr ew. [...]; 2. stwierdza, że przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania administracyjnego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego P. N. sumę pieniężną w kwocie 4000 zł (słownie: cztery tysiące złotych); 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego P. N. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2016 r P. N. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia i przyznania odszkodowania za przejęte pod drogi publiczne nieruchomości: ulicę [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [....] w obrębie [...], ulicę [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] oraz jako działka ew. [...] w obrębie [...]. Organowi zarzucił naruszenie art. 35 i 36 K.p.a. poprzez opieszałe, nieefektywne i nieskuteczne prowadzenie postępowania administracyjnego a także wielokrotne przedłużanie terminu załatwienia sprawy, która została wszczęta w 2005r. Wniósł o -zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie 30 dni, stwierdzenie że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości do połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a, ewentualnie wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a oraz w obu przypadkach zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Organ przyznał, że wniosek o wypłatę odszkodowania wpłynął do organu [...] listopada 2005 r. Organ zobowiązany był do ustalenia stanu faktycznego (stanu prawnego nieruchomości). W związku z tym Prezydent [...] wystąpił do innych organów oraz jednostek organizacyjnych aby uzyskać informacje na temat prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego. Obecnie ze względu na utratę aktualności operatu szacunkowego z [...] sierpnia 2013 r. organ wystąpił do biegłego w sporządzenie nowej opinii na podstawie art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ze względu na liczbę kierowanych do Prezydenta [...] roszczeń nastąpiło spiętrzenie spraw będących przedmiotem rozpoznania - obecnie zarejestrowanych jest ponad 5000 spraw. Podkreślił, że Prezydent jest właściwy także do rozpoznawania spraw z zakresu odszkodowań za grunty [...] czy grunty wywłaszczone pod drogi a sprawy rozpoznawane są sukcesywnie wg kolejności wpływu i w granicach posiadanych przez organ środków finansowych. Strony w tej sprawie były każdorazowe informowane o przyczynach zwłoki w rozstrzygnięciu sprawy a obecnie ostateczny termin ustalono na [...] lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przepis ten, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku skarg na określone wyżej postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle obowiązujących przepisów prawa, sąd w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w sprawach skarg na podejmowane przez organy inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Sąd orzeka również w zakresie skarg na bezczynność i przewlekłość organów administracji w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy (art. 3 § 2 pkt 8). Właściwość sądu w tym ostatnim przypadku dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych lub opieszałego ich prowadzenia. Przedmiotem zarzucanej przez skarżącego przewlekłości jest postępowanie przed Prezydentem [...] w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania za działki przejęte pod drogi publiczne – ulicę [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] i ulicę [...], oznaczonych jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] oraz działka ew. [...] w obrębie [...]. Zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Stan sprawy wynikający z przedłożonych przez organ akt wskazuje, że mamy do czynienia z przewlekłością o rażącym charakterze. Sprawa toczy się od [...] listopada 2005 r. czyli przez przeszło 12 lat. Mimo wskazania w odpowiedzi na skargę ostatecznego terminu do załatwienia sprawy do [...] lipca 2016 r. organ nie wydał także decyzji w ustalonym przez siebie terminie. Decyzja została wydana dopiero [...] grudnia 2016 r. i to tylko za jedną z działek oznaczoną nr. ew. [...]. W decyzji organ stwierdził, że co do pozostałych nieruchomości zostanie wydana odrębna decyzja. Analiza przedłożonych przez organ akt wskazuje, że organ [...] listopada 2005 r. wszczął postępowania administracyjne. Następnie pismem z [...] października 2005 r, bez poprzedzenia go żadnymi innymi czynnościami, zawiadomił strony o braku możliwości wydania decyzji w ustawowym terminie, wyznaczając sobie termin 1 miesięczny na jej wydanie liczony od daty zgromadzenia całości akt. W okresie od tej daty do [...] sierpnia 2012 r. gromadził dokumenty (decyzje, akt poświadczenia dziedziczenia – zmarła wnioskodawczyni J. N. i w jej prawa wstąpił skarżący). Wtedy to organ zawiadomił strony w trybie art. 10 K.p.a. i poinformował o wyznaczeniu rozprawy administracyjne na [...] września 2012 r., która się odbyła. Pismem z [...] października 2012 r. organ ponownie zawiadomił skarżącego o braku możliwości rozstrzygnięcia sprawy w terminie do [...] września 2012 r. i przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia do [...] marca 2013 r. Skarżący złożył [...] września 2013 r. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem Wojewody [...] nr [...] z [...] listopada 2013 r. zażalenie uznano za nie uzasadnione. Następnie, pismem z [...] kwietnia 2015 r. przedłużono termin do załatwienia sprawy do [...] grudnia 2015 r., kolejnym z [...] stycznia 2016 r. do [...] lipca 2016 r. Decyzja częściowa została wydana [...] grudnia 2016 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z przewlekłością postępowania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności z nieuzasadnionym opóźnieniem, pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny lub gdy podejmujące czynności nie mające istotnego znaczenia w sprawie. Dla stwierdzenia stanu przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Wskazać należy, że przepis art. 149 p.p.s.a. zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie ale i na rozstrzygnięciu czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa czy też nie. Analiza § 2 art. 149 k.p.a. i użytego tam wyrazu "jednocześnie" w zw. z art. 4171 § 3 kodeksu cywilnego wskazuje, że uwzględnienie skargi może polegać na stwierdzeniu że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub nie mimo, że istnieją podstawy do umorzenia postępowania z uwagi na wydanie aktu jeszcze przed wydaniem przez Sąd wyroku, tak jak ma to miejsce w tym wypadku (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r, sygn. akt. II OSK 1360/12 w CBOSA, postanowienie NSA z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12, Lex nr. 1247155). Sąd uznał, że w sprawie zaistniała przewlekłość nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również rażąca długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 - dostępne w CBOSA). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, od dnia wpłynięcia wniosku i wszczęcia postępowania tj. 7 listopada 2005 r. organ potrzebował blisko 12 lat aby rozstrzygnąć sprawą i to częściowo. Nie informował na bieżąco stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Wydanie decyzji i to częściowej po tak długim okresie czasu stanowi o naruszeniu przez organ prawa strony do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i prawa do uzyskania słusznego odszkodowania w rozsądnym terminie (art. 77 ust. 1 Konstytucji R.P.). Wobec wydania decyzji z dnia 1 grudnia 2016 r. Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 2 i P.p.s.a. i 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu (odnośnie działki o nr. ew. [...]). Jednocześnie mając na uwadze wyjątkowo długo prowadzone postępowanie Sąd na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. uznał za słuszne obciążenie organu obowiązkiem zapłaty na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł. Wysokość sumy pieniężnej stanowi odpowiednią rekompensatę dla strony z tytułu długotrwałego postępowania administracyjnego. Została ustalona w dolnych granicach, biorąc pod uwagę wskazywane przez organ okoliczności związane z licznymi postępowaniami administracyjnymi prowadzonymi przez Prezydenta [...]. Nie jest ona nadmiernym obciążeniem dla organu ani bezpodstawnym wzbogaceniem dla strony. Z uwagi na zasądzenie sumy pieniężnej sąd pominął wniosek o zasądzenie grzywny złożony jako alternatywny. Jednocześnie sporządzając uzasadnienie Sąd stwierdził, że w rozstrzygnięciu nie ujął całego żądania dotyczącego zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, co może być przedmiotem wniosku o uzupełnienie wyroku w trybie art. 157 § 1 P.p.s.a, o ile w dalszym ciągu organ nie wydał decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i 2 i p.p.s.a. i 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego koszty poniesionego wpisu w wysokości 100 zł oraz 480 zł tytułem zwrotu kosztów udziału w spawie adwokata, na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800).