IV SAB/Wa 244/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia informacji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. M. S. wnioskiem z dnia 11 marca 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – [...] Oddział w [...]. We wniosku skarżący podał, że jest bez środków do życia. Nie pobiera emerytury, renty, ani jakiegokolwiek zasiłku. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada mieszkanie o pow. 32 m². M. S. oświadczył, że nie osiąga dochodu, nie posiada oszczędności oraz nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W piśmie z dnia 20 kwietnia 2015 r, wnioskodawca podał, że wykonuje prace dorywcze w zamian za posiłek lub drobne sumy pieniędzy ("nieco powyżej 100 zł. miesięcznie"). Po rozpoznaniu zawartego w ww. skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. sygn.. akt IV SAB/Wa 244/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pismem z dnia 26 maja 2015 r. wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 13 sierpnia 2013 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Sąd uznał, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątkiem od powyższej zasady jest instytucja prawa pomocy, która winna być stosowana tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 162/11, te orzeczenie i powołane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 152/10). Dalej, należy wskazać, że użyty w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a zwrot "gdy wykaże" jednoznacznie wskazuje, że na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, że ziściła się przesłanka do pozytywnego rozpoznania wniosku. Innymi słowy w interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Należy przy tym pamiętać, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Wskazać również należy, że Sąd stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony i w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05, z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05 oraz z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 1361/10). Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Wnioskodawca co prawda wskazał, że utrzymuje się z prac dorywczych za wynagrodzeniem "nieco powyżej 100 zł miesięcznie", jednakże jak Sądowi wiadomo z urzędu (pismo [...] Oddziału w [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia 14 kwietnia 2015 r. znajdujące się w aktach sprawy o sygn. I SA/Wa 2459/14) M. S. przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy. W tej sytuacji zdaniem Sądu, nie można uznać skarżącego za osobę ubogą, nieposiadającą środków do życia. Skoro wnioskodawca z własnej woli nie odbiera przysługującego mu świadczenia rentowego nie można przyjąć, że z przyczyn od niego niezależnych znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie należnego mu świadczenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.