IV SAB/Wa 29/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rząsa, , po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprzeciwu Z. B. od postanowienia 21 lipca 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowity obejmującym zwolnienie kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego reprezentowanego przez Pierwszego Prezesa Sadu Najwyższego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z 17 października 2016 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Z. B. ("skarżący", "wnioskodawca") złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w celu złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 marca 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wa 29/17 o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu wniosku podniósł, m. in., że nie pracuje zawodowo. Oświadczył, że wprawdzie obecnie ZUS przyznał mu emeryturę w wysokości 1017 zł, ale już "komornicy się upominają i inni wierzyciele prywatni". Wskazał, że jego wydatki kształtują się na średnim poziomie jeżeli chodzi o utrzymanie, zaś "wydatki na skutki powodzi z 2010 r." są ogromne. Oświadczył także, że ma ogromne zadłużenie. Wskazał, że jest właścicielem domu o pow. 90 m2, w tym mieszkania ok. 12 m2. Posiada również nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha, którą obsiewa zbożem, ale teraz jest zalana, z uwagi na nieusunięcie skutków powodzi. Zarządzeniem z 8 maja 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę: a) do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia emerytalnego, b) do nadesłania dokumentów (ewentualnie złożenia oświadczenia) wskazujących wysokość poszczególnych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne; c) do nadesłania wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych; d) do udokumentowania zadłużenia, o którym mowa w rubryce nr 5 formularza PPF (należy wskazać sumę zadłużenia, nadesłać kopie umów pożyczek, ewentualnie oświadczenia wierzycieli - jeżeli są osobami prywatnymi - w sprawie wysokości zadłużenia). W piśmie z 27 maja 2017 r. wnioskodawca podniósł, że nie zbiera paragonów. Część emerytury przeznacza na zakup podstawowe utrzymanie, sporo wydaje na lekarstwa, oddaje symboliczne kwoty osobom prywatnych, i których się zadłużył. Podał także, że nie ma kont bankowych, "bo już komornicy by te konta bankowe wyczyścili, czy też egzekutorzy inni np. izba skarbowa czy windykatorzy". Ponadto wnioskodawca stwierdził, że nie da się udokumentować jego zadłużenia, bowiem osoby prywatne nie wyrażają zgody na oświadczenia o udzielonej pomocy finansowej, a instytucjami "nie jest taka prosta sprawa, gdyż nie wiadomo kto komu jest ile winien". Niemniej jednak oświadczył, że jego zadłużenie liczy się w milionach złotych. Do pisma dołączył kserokopię przekazu pocztowego, z którego wynika, że wysokość świadczenia emerytalnego wynosi 1084,10 zł netto. Postanowieniem z 21 lipca 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazując, że wnioskodawca nie wykonał należycie wezwania referendarza do nadesłania dodatkowych informacji o stanie majątkowym, a podane przez skarżącego informacje w dalszym ciągu nie pozwalają na rzetelną ocenę jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. W złożonym w ustawowym terminie sprzeciwie od powyższego postanowienia, skarżący, wniósł o uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podniósł, że sprawa dotyczy "...przestępstwa korupcji urzędniczej organu administracyjnego Rzecznik Dyscyplinarny Sądu Najwyższego...". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i § 2 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 z późn. zm. dalej "p.p.s.a.") - w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r. - rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). W świetle tego artykułu szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07; postanowienie NSA z12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FZ 162/17, CBOISA). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione, tak aby Sąd miał przekonanie, co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, CBOISA). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 853/11 oraz z 7 marca 2012r. sygn. akt II FZ 154/12 i II FZ 155/12, CBOISA). Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową strony skarżącej oraz jej zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, przedstawiając, niezbędną dokumentację źródłową oraz składając stosowne, układające się w logiczną całość, oświadczenia. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy jak również wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, oraz okoliczności faktyczne sprawy, należy stwierdzić, iż referendarz sądowy wydając postanowienie z 21 lipca 2017 r. prawidłowo ustalił, że brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że jeśli chodzi o jego emeryturę to "komornicy się upominają i inni wierzyciele prywatni". Wskazał, że jego wydatki kształtują się na średnim poziomie jeżeli chodzi o utrzymanie, zaś "wydatki na skutki powodzi z 2010 r." są ogromne. Oświadczył także, że ma ogromne zadłużenie. Wskazał, że jest właścicielem domu o pow. 90 m2, w tym mieszkania ok. 12 m2. Posiada również nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha, którą obsiewa zbożem, ale teraz jest zalana, z uwagi na nieusunięcie skutków powodzi. W piśmie z 27 maja 2017 r. wnioskodawca podniósł, że nie zbiera paragonów. Część emerytury przeznacza na zakup podstawowe utrzymanie, sporo wydaje na lekarstwa, oddaje symboliczne kwoty osobom prywatnych, i których się zadłużył. Podał także, że nie ma kont bankowych, "bo już komornicy by te konta bankowe wyczyścili, czy też egzekutorzy inni np. izba skarbowa czy windykatorzy". Ponadto wnioskodawca stwierdził, że nie da się udokumentować jego zadłużenia, bowiem osoby prywatne nie wyrażają zgody na oświadczenia o udzielonej pomocy finansowej, a instytucjami "nie jest taka prosta sprawa, gdyż nie wiadomo kto komu jest ile winien". Niemniej jednak oświadczył, że jego zadłużenie liczy się w milionach złotych. Do pisma dołączył kserokopię przekazu pocztowego, z którego wynika, że wysokość świadczenia emerytalnego wynosi 1084,10 zł netto. Zdaniem Sądu oświadczenia skarżącego mogłyby wskazywać na trudną sytuację majątkową skarżącego. Niemniej, skarżący, pomimo wezwania referendarza sądowego, nie uprawdopodobnił swoich oświadczeń w jakichkolwiek sposób. Podane przez niego informacje nie pozwalają zatem na rzetelną ocenę jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Skoro skarżący powołuje się na wielomilionowe zadłużenie, sugeruje zajęcie komornicze jego świadczenia emerytalnego, to nie powinno być problemu z udokumentowaniem tych faktów. Ponadto skarżący oświadczył, że nie zbiera paragonów, niemniej jednak nie powinien mieć żadnych problemów z przedstawieniem przesyłanych mu rachunków za prąd czy też gaz, które choć w minimalnym stopniu pozwoliłyby zestawić koszty utrzymania skarżącego z jego dochodami. Tymczasem skarżący oświadczył, że zarówno wydatków, jak i zadłużenia nie da się wykazać, ani udokumentować. Z powyższych przyczyn, w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza zatem art. 246 § 1 p.p.s.a., bowiem skarżący nie wykazał, jak wymaga tego art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tylko zaś w przypadku wykazania, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i 3, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.