IV SAB/Wa 30/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rząsa, , po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego reprezentowanego przez Pierwszego Prezesa Sadu Najwyższego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 24 września 2016 r. postanawia odrzucić skargę I.1. Skarżący – Z. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę (datowaną na dzień 24 listopada 2016 r.) na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego reprezentowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 24 września 2016 r. o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec dwóch sędziów Sądu Najwyższego. I.2. W odpowiedzi na skargę Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł o odrzucenie skargi. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: II.1. Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). II.2. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Konstytucja, w zakresie właściwości sądów administracyjnych, wprost odsyła do ustawy. Taki sposób regulacji kwestii kompetencji sądów administracyjnych koresponduje z generalną zasadą domniemania właściwości sądów powszechnych, wynikającą z art. 177 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem, sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Również w orzecznictwie akcentuje się, że do właściwości sądów administracyjnych należą tylko te sprawy, w których przepisy przewidują sądową kontrolę działalności administracji publicznej, o czym stanowi art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 1 § 1 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2011 r., I OSK 1314/10, CBOIS). Uzupełniająco należy wskazać, że władzę sądowniczą sprawują nie tylko sądy, ale również Trybunały, w tym Trybunał Stanu (art. 10 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 198 Konstytucji RP). Mając powyższe na uwadze należy w pierwszej kolejności ustalić, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 p.p.s.a. lub wynikającej z przepisu szczególnego. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. 9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Podkreślenia wymaga, że z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w indywidualnych sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, iż jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 11 grudnia 2006 r., I OPS 4/06, ONSAiWSA 2007/2 poz. 28; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2 poz. 21). Wskazuje się jednocześnie, że sformułowanie "z zakresu administracji publicznej" - konieczny element kwalifikujący skargę do sądu administracyjnego jako dopuszczalną - należy rozumieć w ujęciu materialnym (por. np. postanowienie NSA z 16 października 2007 r., II OSK 1364/07, CBOIS oraz uchwałę składu 7 sędziów NSA z 3 września 2013 r., I OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/1/2). Działalność z zakresu administracji publicznej obejmuje w tym znaczeniu sprawy administracyjne, a więc zadania i kompetencje w zakresie władzy wykonawczej, wykonywane w formie władczej, którą cechuje jednostronność działania, moc wiążąca oraz dopuszczalność stosowania przymusu. Za zasadniczy element charakterystyczny dla określenia aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej uważany być musi element władztwa administracyjnego (por. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), ZNSA nr 2(5) 2006, s. 14-15). II.3. W ocenie Sądu zaskarżona bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego (reprezentowanego w niniejszej sprawie przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego) dotyczy organu wymiaru sprawiedliwości, nie zaś organu administracji publicznej. Rzecznik Dyscyplinarny Sądu Najwyższego jest bowiem organem w postępowaniu dyscyplinarnym, które jest postępowaniem quasi-karnym, a nie postępowaniem administracyjnym (zob. art. 8 i art. 56 § 1 ustawy z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym w zw. z art. 128 z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych - Dz. U. z 2015 r. poz. 133). Należy również podkreślić, że co do zasady również Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego jest organem wymiaru sprawiedliwości – Sądu Najwyższego, zgodnie z art. 9 ustawy dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2016, poz. 1254). Stosownie do Art. 11 § 1 tej ustawy, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego kieruje pracami i reprezentuje Sąd Najwyższy oraz wykonuje czynności określone ustawą, regulaminem i innymi aktami normatywnymi. Złożoną do Sądu skargą Z. B. domaga się od Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rozpoznania skargi na podległych mu sędziów, którzy w ocenie skarżącego popełnili przestępstwo. Z akt sprawy wynika, że skarga pozostaje w związku z rozstrzygnięciami zapadłymi w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego w przedmiocie odmowy przyjęcia do rozpoznania skarg kasacyjnych skarżącego. Procedurę dyscyplinarną określa art. 52 i n. ustawy o Sądzie Najwyższym i procedura ta nie podlega kognicji sądowoadministracyjnej (por. postanowienie WSA w Warszawie z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 431/16, CBOSA). Organem administracji publicznej Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego może być uznany, podobnie jak prezesi sądów powszechnych, jedynie w sytuacji, gdy przepis szczególny tak stanowi. (por. postanowienie WSA w Warszawie z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1726/16, CBOSA). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie, brak jest bowiem odpowiedniego przepisu prawa materialnego upoważaniającego Rzecznika Dyscyplinarnego lub Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do załatwienia sprawy skarżącego w drodze aktu podlegającego kognicji sądów administracyjnych. II.4. Sąd odrzucił zatem skargę wniesioną przez Z. B. z powodu niedopuszczalności drogi sądowej z przyczyn przedmiotowych (tj. z uwagi na przedmiot zaskarżenia niepodlegający kognicji sądów administracyjnych). III. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.