IV SAB/Wa 373/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Łuczaj Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Klubu [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia odwołania I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do rozpoznania odwołania Klubu [...] z siedzibą w [...] od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] lutego 2017 r. nr [...]; II. stwierdza, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania; III. stwierdza, że bezczynność Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz Klubu [...] z siedzibą w [...] sumę pieniężną w kwocie 100 (sto) złotych. Pismem z dnia 26 października 2017 r., Stowarzyszenie K. z siedzibą w S. wniosło skargę na bezczynność Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w sprawie załatwienia odwołania z 20 lutego 2017 r. od decyzji RDOŚ w [...] z [...] lutego 2017 r., znak [...], umarzającej postępowanie z art. 37 ustawy o ochronie przyrody oraz w sprawie załatwienia ponaglenia. Skarżący wskazał, że z pisma RDOŚ w [...] wynika, że odwołanie zostało przekazane do GDOŚ dnia 27 lutego 2017 r. Odwołanie do dnia złożenia skargi nie zostało rozpatrzone, mimo wielokrotnego przekroczenia terminu ustawowego. Ponaglenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wniesiono 18 września 2017 r. i zostało ono pozostawione bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Mając na uwadze powyższe Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie, że bezczynność GDOŚ — przynajmniej w zakresie załatwienia ponaglenia – następuje z rażącym naruszeniem prawa, co wyraża się w szczególności zupełnym zignorowaniem ponaglenia W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Organ wyjaśnił, że pismem z dnia 27 lutego 2017 r., Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] przekazał Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska odwołanie K. z dnia 20 lutego 2017 r. na decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...], którą umorzono w całości postępowanie w sprawie dotyczącej zniszczenia siedlisk gatunków zwierząt podlegających ochronie w rejonie miejscowości L., K., G., gmina R. W związku z nierozpatrzeniem odwołania w terminie, pismem z dnia 18 września 2017 r., K. wniósł do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska ponaglenie. Pismem z dnia 26 października 2017 r. (data wpływu 31 października 2017 r.), K. złożył za pośrednictwem Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska skargę na bezczynność organu w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska rozpoznał odwołanie K. z dnia 20 lutego 2017 r. i w dniu [...] listopada 2017 r. wydał decyzję znak: [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji. Skarga na bezczynność Organu II instancji wpłynęła w dniu 31 października 2017 r. zaś wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie nastąpiło w dniu 9 listopada 2017 r. Biorąc pod uwagę powyższe, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o umorzenie postępowania stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż w wyniku rozpatrzenia odwołania K. stan bezczynności organu ustał. Organ nadmienił, że zgodnie z art. 149 p.p.s.a. wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność nawet wówczas, gdy decyzja lub akt zostały podjęte z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia odwołania K. z dnia 20 lutego 2017 r. na decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...], którą umorzono w całości postępowanie w sprawie dotyczącej zniszczenia siedlisk gatunków zwierząt podlegających ochronie w rejonie miejscowości L., K., G., gmina R. Możliwość wniesienia tego rodzaju skargi wynika z przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Przez bezczynność należy rozumieć istniejący obiektywnie stan niewydania decyzji mimo upływu terminu załatwienia sprawy – niezależnie od przyczyny przekroczenia terminu oraz niezależnie od tego, czy jest to termin ustawowy, czy wyznaczony przez organ administracji. O bezczynności organu administracji można zatem mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu ani nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla oceny zasadności zarzutu bezczynności nie mają znaczenia powody, dla których wymagane prawem czynności lub akt nie zostały podjęte. Celem kwestionowania bezczynności organu jest bowiem przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego winna być poprzedzona wniesieniem ponaglenia w trybie art. 37 K.p.a. i ten formalny warunek został w sprawie niniejszej spełniony. Zatem skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Skarga na bezczynność postępowania podlegała ocenie sądu niezależnie od faktu zakończenia tego postępowania decyzją z dni [...] listopada 2017 r. Wskazać bowiem należy, że aktualnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane zostało jako dominujące stanowisko, zgodnie z którym wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 p.p.s.a.) (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; postanowienie NSA z 18 września 2012 r., II OSK 1953/12; postanowienie NSA z 17 października 2012 r., I OSK 2443/12; wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12). Sąd w niniejszym składzie wskazany kierunek orzeczniczy w pełni podzielił. Stąd pomimo wydania przez organ któremu bezczynność Skarżący zarzucił w skardze, decyzji kończącej postępowanie, Sąd skargę uwzględnił. Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega na rozstrzygnięciu czy bezczynność w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przypomnieć należy, że skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Strona wnosząca do organu administracji publicznej żądanie określonej treści ma prawo domagać się rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach na podstawie i w granicach zakreślonych obowiązującymi przepisami prawa. To rozstrzygnięcie natomiast powinno nastąpić niezwłocznie. W myśl ogólnych zasad regulujących problematykę terminów załatwiania spraw administracyjnych, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 1 k.p.a.). Niezależnie od powyższego sprawa administracyjna powinna być załatwiona najpóźniej w granicach terminów zakreślonych w art. 35 § 3 i 3a k.p.a. (o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej), zgodnie z którym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, załatwienie zaś sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie bezczynność organu przejawia się w niewydaniu stosownego aktu, tj. nie rozpatrzenie odwołania pomimo, że od wniesienia odwołania, którego do organu odwoławczego wpłynęło w dniu 3 marca 2017 r. do dnia wniesienia skargi do WSA (wpływ do WSA w dniu 31 października 2017 r.) upłynęło ponad 7 miesięcy. Zdaniem Sądu, fakt że od czasu nadesłania akt do tutejszego Sądu, do dnia wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie organ nie wykonał żadnej czynności celem załatwienia wniosku Skarżącego, uzasadnia przyjęcie, że w tym okresie organ pozostawał bezczynny. Tym bardziej, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, bezczynność oznacza nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 ust. 1 pkt 1 k.p.a.). Sąd uznał nadto, że ustalona bezczynność postępowania nosi cechy rażącego naruszenia prawa, w szczególności wobec faktu, że ponaglenie przesłane przez Skarżącego pozostało bez odpowiedzi. Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa, na skutek pozostawania organu w bezczynności, uzasadnione jest gdy wystąpią szczególne okoliczności dla przyjęcia takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde więc naruszenie prawa wskutek pozostawania organu w bezczynności będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Kierując się powyższymi wskazaniami, w niniejszej sprawie Sąd dopatrzył się kwalifikowanej postaci bezczynności organu. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.