IV SAB/Wa 552/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym skargi Z. B. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 41/17 w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Pismem z dnia 27 listopada 2018 r. Z. B. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 41/17, powołując się na art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Skarżący stwierdził, że w sprawie IV SAB/Wa 41/17 został pozbawiony możliwości działania wskutek naruszenia przepisów prawa następującymi orzeczeniami: - postanowieniem WSA z dnia 13 czerwca 2017 r., którym odrzucono jednoinstancyjnie skargę na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie rozpoznania wniosku; - postanowieniem WSA z 5 grudnia 2017 r. utrzymującym w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 27 października 2017 r. odmawiające przyznania prawa pomocy celem wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z 16 czerwca 2017 r.; - postanowieniem z dnia 25 października 2018 r., utrzymującym w mocy postanowienie referendarza sądowego z 28 września 2019 r. odmawiające przyznania prawa pomocy celem stwierdzenia niezgodności z prawem postanowienia WSA z dnia 5 grudnia 2017 r. Skarżący zarzucił nieważność ww. orzeczeniom, bowiem został pozbawiony możliwości działania (obrony swoich praw) w trybie postępowania przed sądem administracyjnym i doprowadzenia do skasowania postanowienia WSA z 13 czerwca 2017 r. o odrzuceniu skargi. W związku z powyższym skarżący wniósł o zmianę postanowienia z dnia 13 czerwca 2017 r. poprzez uznanie skargi za zasadną i zobowiązanie organu do wydania orzeczenia o zapłacie za sporządzone wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego stanowi formę postępowania nadzwyczajnego i została unormowana w dziale VII (art. 270-285) P.p.p.a. Nadzwyczajny charakter tego środka zaskarżenia powoduje konieczność zwężającej wykładni regulujących go przepisów i restrykcyjnej oceny w tym względzie. Zgodnie z art. 280 § 1 ustawy Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia i w przypadku stwierdzenia, że tego wymogu skarga o wznowienie postępowania nie spełnia – odrzuca ją. Z kolei według art. 281 na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej przesłanki wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie, o jakim mowa w tym przepisach, nie polega na ocenie tego, czy skarga o wznowienie postępowania jest zasadna. Jego celem jest bowiem stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli w skardze o wznowienie wprawdzie powołano przepisy opisujące podstawy wznowienia (art. 271, art. 272, art. 273 i art. 274 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ), jednakże na uzasadnienie istnienia podstawy wznowienia przytoczono okoliczności faktyczne, które nie odpowiadają tym przepisom (postanowienie NSA z 11 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1160/04, postanowienie NSA z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2607/12, postanowienie NSA z 11 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 100/16). Ponadto w orzecznictwie i judykaturze przyjmuje się, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi; taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99 OSNAP 2001, nr 4, poz. 133, postanowienie SN z dnia 29 września 1968 r., I CZ 122/67 OSNCP 1968, nr 8 - 9, poz. 154, postanowienie NSA z 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 607/06; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 633). Na podstawie oceny akt sprawy sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę okoliczności nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia postępowania sądowego. Skarżący domagając się wznowienia postepowania w sprawie zakończonej postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 41/17 o odrzuceniu skargi podniósł, że w związku z postanowieniami odmawiającymi mu przyznania prawa pomocy po odrzuceniu skargi, nie mógł wnieść skargi kasacyjnej, co w jego ocenie, oznacza pozbawienie go możliwości działania w sprawie IV SAB/Wa 41/17. Dyspozycja art. 271 P.p.s.a. wskazuje na możliwość wznowienia postępowania sądowego z przyczyn nieważności - w pkt 2 tego przepisu ustawodawca postanowił, iż można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli wskutek naruszenia przepisów strona była pozbawiona możliwości działania; nie można jednak żądać wznowienia postępowania, jeżeli przed uprawomocnieniem orzeczenia niemożność działania ustała. Tym samym koniecznym jest spełnienie dwóch przesłanek pozytywnych - po pierwsze aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów, po drugie aby istniał związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem przepisów a pozbawieniem strony możliwości działania. Pojęcie niemożności działania nie posiada bliższego określenia zarówno w teorii, jak i w orzecznictwie. Zdaniem Sądu, niemożność działania czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych, przy czym konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem strony możliwości działania. Natomiast o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 1980 r. w sprawie III CZP 19/80, opubl. w OSNCP1980, nr 11, poz. 250). Rozpoznając skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 41/17 o odrzuceniu skargi skarżącego na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie rozpoznania wniosku, Sąd uznał, że podstawa wznowieniowa określona w art. 271 pkt 2 P.p.s.a., na której skarżący oparł złożoną skargę o wznowienie postępowania - nie zaistniała. Jak już wyżej wskazano skarżący upatruje zaistnienie przesłanki wznowieniowej – niemożności działania w odmowie przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, celem wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego uzasadnienie do powołanej podstawy wznowienia postępowania, jednoznacznie wskazuje, że w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 41/14 brak jest podstawy wznowienia określonej w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący nie wykazał bowiem aby Sąd dopuścił się naruszenia przepisów postępowania skutkującego pozbawieniem go możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych czynności procesowych. Za takie nie można uznać odmowy udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym albowiem rozstrzygnięcie w tym zakresie ma pełne umocowanie w prawie i nie stanowi jego naruszenia. Negatywne rozstrzygnięcie referendarza sądowego, a następnie Sądu co do udzielenia skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu zapadło po stwierdzeniu, że brak było ku temu podstaw. W żadnej mierze nie świadczy to o pozbawieniu skarżącego możliwości działania w sprawie w rozumieniu art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący brał czynny udział w postępowaniu sądowym o sygn. akt IV SAB/Wa 41/17, w toku którego był prawidłowo pouczany o przysługujących mu środkach zaskarżenia lub o ich braku i miał zapewnioną możliwość działania. Tym samym należało stwierdzić, że w związku z brakiem wystąpienia ustawowej podstawy wznowienia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 282 § 1 P.p.s.a.