IV SAB/Wa 90/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi W. Z. na bezczynność Komendanta Komisariatu Policji w K. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 13 października 2013 r. o wydanie zaświadczenia 1. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w pozostałym zakresie. W. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komendanta Komisariatu Policji w K. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 13 października 2013 r. o wydanie zaświadczenia, czy w dniu [...] marca 2009 r. A. Z. wzywała Policję w związku z awanturą domową oraz czy odnotowano interwencje w okresie od [...] maja 2006 r. do [...] marca 2008 r. pod adresem ul. [...] w B. W odpowiedzi na skargę Komendant Komisariatu Policji w K. wskazał, że udzielił odpowiedzi skarżącemu w piśmie wysłanym w dniu [...] listopada 2013 r. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 231/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w przypadku skargi na bezczynność organu, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Przepis art. 217 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zgodnie zaś z art. 5 § 2 pkt 3 kpa organami administracji publicznej są ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 kpa, tj. inne organy państwowe oraz inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący domagał się wydania przez Komendanta Komisariatu Policji w K. zaświadczenia dotyczącego interwencji Policji w sprawie awantury domowej, a więc w sprawie mogącej być przedmiotem ewentualnego postępowania o wykroczenie prowadzonego w trybie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 395). Zdaniem Sądu nie stanowi ona indywidualnej sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, w której miałyby zastosowanie przepisy kpa o wydawaniu zaświadczeń, zaś Komendant Komisariatu Policji w K. nie działał w ramach prowadzonego postępowania jako organ administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa. Zdaniem Sądu przedmiotowa sprawa nie należy do kategorii spraw, w których zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa można wnieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej. Rozpoznając skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r., sygn.akt I OSK 478/14 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że istotą zaświadczenia jest urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego przez organ administracji publicznej (art. 217 § 2 kpa). Z powiązania tej regulacji z kodeksową definicją organu administracji publicznej (z art. 5 § 2 pkt 3 kpa) oraz ustawą o Policji (art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy) wynika, że Komendant Komisariatu Policji jest organem administracji rządowej w sprawach ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 kpa), organ administracji publicznej obowiązany jest wydać taki dokument, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 kpa). Po zbadaniu, czy organ do którego zwrócono się o wydanie zaświadczenia jest organem administracji rządowej, należy dokonać oceny, czy wnioskodawca posiada interes prawny w jego uzyskaniu, a organ posiada dokumentację umożliwiającą wydanie takiego zaświadczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest bezsporne, że organ administracji publicznej – Komendant Komisariatu Policji w K. posiada wykaz interwencji Policji, wśród których znajduje się interwencja w sprawie awantury domowej, której dotyczył wniosek o wydanie zaświadczenia. Dowodem na to jest wydanie zaświadczenia skarżącemu już po wniesieniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268). W pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawy ponownie. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy: a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny; b) po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (J. P. Tarno, dz. cyt. i powołane tam orzeczenie Sądu Najwyższego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji. Stan faktyczny w sprawie jest następujący: W. Z. wniósł w dniu 15 listopada 2013 r. skargę na bezczynność Komendanta Komisariatu Policji w K. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 13 października 2013 r. o wydanie zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Komendant Komisariatu Policji w K. wskazał, że w dniu [...] listopada 2013 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi pismem przesłanym w dniu [...] listopada 2013 r. Przesyłka została doręczona skarżącemu w dniu [...] listopada 2013 r. W powyższych okolicznościach sprawy rozpoznanie wniesionej skargi wymaga rozważenia zagadnienia, czy mając na uwadze katalog przysługujących sądowi możliwości rozstrzygnięcia sprawy, wydanie przez organ administracyjny aktu bądź podjęcie przezeń czynności w sprawie, w której złożono skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przed dniem rozpoznawania sprawy przez sąd, samo przez się uniemożliwia uwzględnienie tej skargi. Odpowiedzi na tak zadane pytanie należy poszukiwać w treści przepisu art. 149 ppsa. Przepis ten w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. Nr 34, poz. 173), która weszła w życie 17 maja 2011 r. oraz ustawą z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 76, poz. 409), która weszła w życie 12 lipca 2011 r. stanowi, iż uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest powiązane z zobowiązaniem organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przepis ten stanowi również, że sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie w § 2 wskazano, że w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd może ponadto orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Taka konstrukcja powołanego przepisu w zestawieniu z regulacją ustawową z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa rozszerzyła katalog środków przysługujących stronie celem przeciwdziałania bezczynności organu, czy przewlekłemu prowadzeniu postępowania, jak również zobowiązała sądy administracyjne do szerszego niż dotychczas rozpoznawania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Powyższe wynika również z art. 134 § 1 ppsa w świetle którego sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawa prawną. Wobec powyższego Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela tezę wywiedzioną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, iż wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu. Konkludując, stwierdzić należy, że gdy po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, a co do których pozostawał w bezczynności, to postępowanie przed sądem administracyjnym - w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednak, aby mogło dojść do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, konieczne jest stwierdzenie, że zanim organ wydał akt lub dokonał czynności, były podstawy do zastosowania art. 149 zdanie pierwsze ppsa, a więc uwzględnienia skargi na bezczynność (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 1803/11, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w chwili złożenia skargi organ pozostawał w bezczynności. Doręczenie jednak skarżącemu w dniu [...] listopada 2013 r. pisma załatwiającego wniosek skarżącego z dnia 15 października 2013 r. o wydanie zaświadczenia czyni postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym co do rozstrzygnięcia o zobowiązaniu organu do wydania żądanego zaświadczenia, gdyż na dzień orzekania organ nie pozostaje już w tym zakresie w bezczynności. W tej sytuacji Sąd w punkcie 2 wyroku umorzył postępowanie sądowe w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 15 października 2013 r. o wydanie zaświadczenia, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 54 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 217 § 3 kpa zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 7 dni. Wynikający z kpa termin załatwienia sprawy nie został w niniejszej sprawie dochowany. Oceniając stopień naruszenia prawa w świetle art. 149 § 1 ppsa Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ustalając w kontekście okoliczności niniejszej sprawy czy naruszono prawo w sposób oczywisty, niemożliwy do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, Sąd zważył, że organ wydając żądane zaświadczenie w dniu [...] listopada 2013 r. nie naruszył rażąco prawa. Z informacji Komendanta Komisariatu Policji w K. skierowanej do Komendanta Powiatowego Policji w P. wynika, że w celu udzielenia stosowanej odpowiedzi analizie poddano bazę danych EKSD i ustalono, że systemie znajduje się informacja o czterech interwencjach, a pozostałe odnotowane są najprawdopodobniej w książkach interwencji (wersje papierowe). Analizie poddano 16 książek interwencji co (w jednej odnotowane jest ok 750-790 interwencji), w sumie daje ok. 12 320 zapisanych interwencji. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji.