V SA/Wa 1036/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Jolanta Bożek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Firmy Handlowej "J." S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2010 r. w przedmiocie odmowy uznania Firmy Handlowej "J." S.A. z siedzibą w K. za uczestnika na prawach strony w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony p o s t a n a w i a odrzucić zażalenie W dniu [...] kwietnia 2010 r. (data wpływu pisma do organu) skarżący – M. L. - wniósł skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W skardze cudzoziemiec zawarł stwierdzenie, iż jako uczestnika postępowania "wskazuje (...) swojego pracodawcę [Firmę Handlową "J." S.A. – dop. Sądu], albowiem ma on interes prawny w rozstrzygnięciu tej sprawy". Wyjaśnił, że ww. spółka poczyniła już pewne nakłady związane z zatrudnieniem skarżącego, a zatem wynik sprawy dotyczy jej interesu prawnego, zaś z uwagi na zgłoszenie swojego udziału w postępowaniu przed organem drugiej instancji, spółka jest również stroną niniejszego postępowania. Postanowieniem z 21 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 33 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej: p.p.s.a. odmówił uznania Firmy Handlowej "J." S.A. za uczestnika na prawach strony. W dniu 2 lipca 2010 r. (data nadania) profesjonalny pełnomocnik Firmy Handlowej "J." S.A. – r.pr. M.R. wniósł zażalenie na postanowienie z 21 czerwca 2010 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 33 § 1 i § 2 p.p.s.a. Wskazał, iż cudzoziemiec – M. L. – był już uprzednio zatrudniony przez spółkę, a ponadto "J." S.A. uzyskała dla ww. zezwolenie na pracę i poczyniła znaczne nakłady związane z zatrudnieniem cudzoziemca. Tym samym oczywistym jest, że spółka jako pracodawca ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, a ponadto jest stroną postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie (§ 2). W przypadku osób wskazanych w § 1, dopuszczenie do udziału w postępowaniu następuje z mocy prawa, natomiast w przypadku podmiotów wymienionych w § 2, koniecznym jest złożenie stosownego wniosku. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w przedmiotowej sprawie – wbrew twierdzeniom Firmy Handlowej "J." S.A. – nie można mówić o zaistnieniu sytuacji wskazanej w treści art. 33 § 1 p.p.s.a. Przede wszystkim nie sposób przyjąć, iż spółka brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z treścią art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zaznaczyć należy, iż "pojęcie interes prawny, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, a mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązujący, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby" (v. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2007 r., I OSK 1559/06). Zatem pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 1995 r., I SA 1326/93). Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy "J." S.A. w dniu [...] lutego 2010 r. (data wpływu pisma do organu) zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony. Spółka podniosła, iż postępowanie toczące się w sprawie M. L., a dotyczące odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, dotyczy interesu prawnego spółki. Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, iż złożenie takiego wniosku, samo przez się nie mogło uczynić ze spółki strony postępowania administracyjnego, gdyż najpierw składający wniosek "musi (...) wykazać, że ma materialny interes uczestniczenia w tej sprawie." (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2001 r., sygn. I SA 2595/99). W przypadku braku wykazania takiego interesu sam fakt złożenia wniosku nie obligował organu do uznania spółki za stronę. Podobnie, zgłoszenie udziału w postępowaniu administracyjnym, nie oznacza, iż zgłaszający automatycznie uzyskuje przymioty strony tego postępowania. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, iż spółka "J." nie była stroną postępowania administracyjnego. Z przesłanych do Sądu akt administracyjnych wynika, iż niniejsze postępowanie prowadzone było w stosunku do M. L. i to do niego – jako strony – skierowano postanowienie z dnia 15 lutego 2010 r.. W świetle przedstawionych okoliczności Sąd mając na uwadze treść art. 33 § 1 p.p.s.a. odmówił uznania Firmy Handlowej "J." S.A. za uczestnika na prawach strony. Zgodnie z treścią powołanego powyżej art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Oceniając taki wniosek Sąd powinien przede wszystkim zbadać, czy przedstawiono w nim dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania administracyjnego dotyczył interesu prawnego podmiotu składającego wniosek (v. postanowienie NSA z 1 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 613/10). W pierwszej kolejności podkreślenia jednakże wymaga, iż w przedmiotowej sprawie wniosek taki w ogóle nie został złożony. Skoro bowiem udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności, to w niniejszej sprawie z wnioskiem takim mogła wystąpić Firma Handlowa "J." S.A. (która jak powyżej wyjaśniono nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym). Z akt sprawy wynika natomiast, iż to cudzoziemiec w treści skargi, jako uczestnika "wskazał" swojego pracodawcę. Spółka "J." nie złożyła w tym zakresie żadnego wniosku. Ponadto zauważyć należy, iż w aktach sprawy brak jakiegokolwiek pełnomocnictwa dla skarżącego, na podstawie którego cudzoziemiec byłby umocowany do działania w imieniu spółki i złożenia stosownego wniosku o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż skoro M. L. nie był upoważniony do działania za spółkę, to jego pismo (skarga), w którym jako uczestnika wskazał "J." S.A. nie może być potraktowane jako formalny wniosek uprawnionego podmiotu o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Podkreślenia również wymaga, iż wnioskodawca ubiegający się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym winien mieć interes prawny w danej sprawie. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania tej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1285/98). Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma więc przymiotu strony postępowania administracyjnego. Z powyższego wynika, iż na występującym z wnioskiem podmiocie spoczywa obowiązek choćby uprawdopodobnienia, że wynik postępowania administracyjnego dotyczył jego interesu prawnego. Zatem gdyby nawet wniosek o treści zawartej w skardze złożony został przez "J." S.A. to należałoby wskazać, iż podmiot ten nie wykazał prawem chronionego, zindywidualizowanego i skonkretyzowanego interesu prawnego, co skutkowałby odmową dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika na postawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Cudzoziemiec wywodził bowiem interes prawny swojego pracodawcy z faktu, iż już uprzednio był przez niego zatrudniony, a ponadto spółka uzyskała dla skarżącego zezwolenie na pracę. Wobec powyższego wyjaśnić należy, że skoro wnosząc o dopuszczenie do udziału w sprawie podmiot powinien wykazać, że wynik postępowania administracyjnego dotyczy jego interesu prawnego, to wywieść należało, że wydane rozstrzygnięcie organu skutkuje dla podmiotu, na podstawie obowiązującego prawa (normy prawnej), powinnością określonego zachowania lub, że na jego podstawie powinien lub mógł uzyskać konkretne korzyści. Do uznania za uczestnika postępowania, a w konsekwencji dopuszczenia do udziału w sprawie na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., nie wystarczy powołanie się tylko na fakt bycia pracodawcą, czy nawet poczynienia nakładów w celu zatrudnienia skarżącego cudzoziemca. Ocenić zatem należy, iż o ile "J." S.A. jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, tj. ma interes faktyczny, to nie poparto tego zainteresowania przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Mając zatem na uwadze, iż zaistniały stan faktyczny sprawy jest odmienny od sytuacji, o jakiej mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a. (brak wniosku legitymowanego podmiotu), Sąd na podstawie art. 33 § 1 p.p.s.a. odmówił uznania Firmy Handlowej "J." S.A. za uczestnika na prawach strony. Jak wynika z treści art. 33 § 2 p.p.s.a. na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Wymieniony środek odwoławczy przysługuje jednakże, jedynie w sytuacji gdy Sąd o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu orzeka w związku z wnioskiem legitymowanego podmiotu, oceniając czy wniosek ten spełnia przesłanki, o których stanowi art. 33 § 2 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne uniemożliwiały wydanie rozstrzygnięcia na podstawie ww. artykułu (brak formalnego wniosku) zaś podstawę orzeczenia stanowił art. 33 § 1 p.p.s.a. Wobec powyższego zażalenie wniesione na postanowienie wydane w oparciu o art. 33 § 1 p.p.s.a., który nie przewiduje wniesienia zażalenia uznać należało za niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Art. 178 p.p.s.a. nakazuje natomiast wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu odrzucić na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Ponieważ - jak już wyżej wskazano - wniesione przez stronę skarżącą zażalenie jest niedopuszczalne to podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.