V SA/Wa 1043/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2018 r. sprawy ze skargi P. przy udziale T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego; oddala skargę. Przedmiotem skargi P. A. R. P. (dalej: strona, skarżąca lub PARP) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] 2018 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – W. w W. (dalej: Naczelnik US lub organ I instancji) z [...] 2018 r., nr [...] umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego T. sp. z o.o. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne wobec T. sp. z o.o. z wniosku PARP na podstawie tytułu wykonawczego z [...] 2017 r., nr 2017/03/00033 obejmującego zaległości z tytuły zwrotu środków przeznaczonych na realizacje programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności, w łącznej kwocie 209.968,70 zł (kwota należności głównej). Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ I instancji przeprowadził szereg czynności egzekucyjnych wobec zobowiązanej spółki, m.in. dokonano zajęcia rachunków bankowych, które to zajęcie ze względu na brak środków okazało się nieskuteczne. Naczelnik US ustalił, iż spółka nie figuruje w bazie CEPiK. Nie odnaleziono także ksiąg wieczystych, których właścicielem mógłby być dłużnik. Nadto zgodnie z informacjami uzyskanymi z systemu eORUS oraz z bazy POLTAX, zobowiązany nie składa zeznań ani deklaracji, w których wykazywałby ewentualne źródła przychodu. Natomiast wydruk JPK nie ujawnił innych wierzytelności. Naczelnik US wezwał również samą spółkę do złożenia informacji dotyczących posiadanego majątku spółki (spółka nie odebrała wezwań). Ponadto ustalono, że w siedzibie zobowiązanego dłużnik nie przebywa ani nie prowadzi działalności, jak też nie prowadzi majątku. Powyższe czynności nie doprowadziły do ustalenia jakiegokolwiek majątku, dlatego też Naczelnik US postanowieniem z [...] 2018 r., nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącej z dnia [...] 2018 r. (data stempla pocztowego) Dyrektor IAS postanowieniem z [...] 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 18, art. 59 § 2 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.). W uzasadnieniu organ II instancji przywołał przepisy i wyjaśnił, że wskazują one, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co w ocenie Dyrektora IAS miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ II instancji wskazał także na szereg podjętych czynności, które miały na celu wyegzekwowanie kwoty objętej tytułem wykonawczym. W dniu [...] 2018 r. PARP złożyła skargę na ww. postanowienie wnosząc o jego uchylenie i uchylenie w całości postanowienia Naczelnika UC z [...] 2018 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów: 1) postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.: a) art. 7, 7a, 8 i 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. z uwagi na to, że organ odwoławczy nie ocenił sprawy na podstawie zebranego materiału dowodowego, przez co nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych; b) art. 107 § 3 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a, poprzez brak wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia motywów jakimi się kierował, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, którym umorzono postepowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego; c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie; 2) prawa materialnego, tj. art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a poprzez brak zastosowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy organ egzekucyjny jest zobligowany nie przystępować do egzekucji, kiedy uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty. Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności czyli kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Rolą sądu jest ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.). W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż w art. 59 § 1 u.p.e.a. wyliczone zostały przesłanki, których ziszczenie się skutkuje obligatoryjnym umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z treścią art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wypada podkreślić, iż generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest zobowiązany do zastosowania wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by ten cel zrealizować. Zasadniczo nie jest też w tym zakresie ograniczony terminem. Oznacza to, że zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym umorzenie możliwe jest wówczas, gdy w ogóle nie można ustalić jakiegokolwiek majątku zobowiązanego (tak NSA w wyroku z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 169/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd zwraca również uwagę na kwestię fakultatywnego charakteru art. 59 § 2 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi. Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania, gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka, jednak nie ciąży na nim w tym zakresie żaden obowiązek. Co więcej, umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy ustalono, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Z treści art. 59 § 2 u.p.e.a. wynika, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje tylko i wyłącznie w sytuacjach gdy w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystąpi przeszkoda o charakterze trwałym, która powoduje, że dalsze prowadzenie postępowania stało się niemożliwe lub niecelowe. "Zatem istotą umorzenia jest przerwanie prowadzonego postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danym konkretnym przypadku zaistniałym w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne." (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 872/09; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. wiąże się z koniecznością wykazania przez wierzyciela, że dążył wszelkimi metodami do ustalenia majątku zobowiązanego bądź też takie działania podjął organ egzekucyjny. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. każdorazowo wymaga uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zgodnie z art. 64b § 1 u.p.e.a. wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji. Sąd zauważa, że organ egzekucyjny poza wykazaniem stanu majątkowego zobowiązanej spółki, dokonał realności i zasadności ekonomicznej dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika. Organ wyjaśnił, iż brak jest składników majątku, z którego można przeprowadzić skuteczną egzekucję, a dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego doprowadzi jedynie do generowania coraz wyższych wydatków egzekucyjnych, które już zostały poniesione. Nadto organ wskazał, że w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne w wysokości 15.748,11 zł. Nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, iż wskazanie przez organ egzekucyjny, że na rachunkach bankowych zobowiązanej spółki brak jest środków umożliwiających realizację zajęć egzekucyjnych, stanowi wystarczającą podstawę do wydania postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji. Sąd podkreśla, że ustawodawca dążąc do tego, by działania organu egzekucyjnego skupiły się tam, gdzie możliwe jest przeprowadzenie skutecznej egzekucji, dopuścił możliwość nieprzystąpienia do egzekucji zawsze wtedy, gdy organ egzekucyjny uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatków egzekucyjne. Stanowi o tym art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. Jednakże możliwość zastosowania tego przepisu uzależniona jest od tego, czy we wstępnej fazie postępowania organ egzekucyjny posiada pełna wiedzę o składnikach majątkowych podmiotu zobowiązanego, czy tez nie. W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – W. nie znalazł przesłanek do zastosowania art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a., ponieważ zgromadzony materiał dowodowy na wstępnym etapie postępowania nie pozwalał na dokonanie oceny czy w toku postępowania uzyska się kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne. Dopiero uzyskane na dalszym etapie postępowania informacje (m.in. z CEPiK, wydruków JPK, zawiadomienia z banków) pozwoliły na stwierdzenie, iż ewentualna uzyskana kwota nie przewyższy wydatków egzekucyjnych. Odnosząc się do zarzutów naruszenia procedury administracyjnej należy uznać je za całkowicie niezasadne. W sprawie bowiem uwzględniono informacje podane przez stronę we wniosku i w toku postępowania, zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, dokonano jego oceny, wyjaśniono wszystkie okoliczności sprawy, nie pominięto żadnego dowodu przedłożonego przez PARP, ustosunkowano się do jej sytuacji finansowej oraz poddano analizie przedstawione argumenty. Także uzasadnienie postanowienia nie uchybia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż w jego uzasadnieniu przywołano treść przepisów oraz sposób ich rozumienia, a także wskazano okoliczności uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Wobec powyższego zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77, art. 80, art. 81a, a także art. 107 § 3, art. 107 § 1 pkt 5, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Reasumując, Sąd za prawidłowe uznaje stanowisko Dyrektora IAS oraz poprzedzające je stanowisko Naczelnika US w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku T. sp. z o.o. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.