V SA/Wa 1103/13

WyrokWSA w Warszawie2014-02-26

Skład orzekający: Izabella Janson, Mirosława Pindelska, Andrzej Kania

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, nie uwzględniając w pełni wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku i nie badając wystarczająco sytuacji finansowej strony?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku. Organ nie zbadał wystarczająco kwestii kosztów egzekucyjnych, realnych możliwości zatrudnienia skarżącego, wysokości zadłużenia w kontekście jego dochodów i możliwości spłaty ratalnej, a także nie uprawdopodobnił, że skarżący znajdzie zatrudnienie pomimo jego stanu zdrowia i wykształcenia. Naruszono również zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.).
Stan faktyczny
Skarżący B. N. zwrócił się do ZUS o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i brak majątku. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani ważnego interesu osoby zobowiązanej. Po wcześniejszym uchyleniu decyzji przez WSA, ZUS ponownie wydał decyzję utrzymującą w mocy odmowę umorzenia. Skarżący wniósł kolejną skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezastosowanie się do wskazań sądu z poprzedniego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz B. N. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lutego 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz B. N. kwotę ... zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez B. N. (dalej: strona lub skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład lub ZUS) z ... lutego 2013 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję własną z ... lipca 2011 r. nr ... o odmowie umorzenia należności w łącznej kwocie ... zł. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia ... marca 2011 r. skarżący zwrócił się do ZUS o umorzenie swoich zobowiązań wobec Zakładu z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu wniosku powołał m.in, iż z uwagi na dramatyczną sytuację zdrowotną zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej stanowiącej podstawę powstania jego zadłużenia wobec ZUS, wraz z żoną pozostaje obecnie bez zatrudnienia, nie posiada żadnego majątku (poza sprzętami gospodarstwa domowego wycenionymi na około ... zł oraz dwoma samochodami o łącznej wartości rynkowej ... zł zajętymi obecnie przez komornika sądowego). Decyzją z dnia ... lipca 2011 r. nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołując się na treść przepisu art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umorzył postępowanie w sprawie ww. wniosku w zakresie zaległości z tytułu należnych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne i składek na ubezpieczenia zdrowotne, oraz powołując się na treść przepisu art. 28 ust. 3a umorzył postępowanie w zakresie zaległości z tytułu należnych składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne oraz przypadających odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż brak jest podstawy prawnej do rozpoznania żądania Wnioskodawcy o umorzenie zaległych składek we wskazanym w sentencji decyzji zakresie. Wniosek skarżącego z dnia ... marca 2011 r. o umorzenie zaległych składek w pozostałym zakresie, rozpoznany został przez organ decyzją z ... lipca 2011 r. o nr ... Rozstrzygnięciem tym ZUS odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu: nieopłaconych składek ubezpieczeniowych na osobiste ubezpieczenie w kwocie należności głównej ... zł, należności ZUS za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w kwocie ... zł, naliczonych odsetek w kwocie ... zł, kosztów upomnienia w kwocie ... zł. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny ustalony w sprawie wskazując przy tym, iż ZUS uwzględnił wszystkie przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności i dowody przedstawione w sprawie uznając je za wiarygodne. W ocenie organu I instancji z ustalonego stanu faktycznego nie wynika jednak aby zrealizowane zostały w sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności. Zdaniem ZUS wnioskodawca nie wykazał również istnienia okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Wskazano, iż nie można zbadać i właściwie ocenić aktualnej sytuacji finansowej gospodarstwa domowego wnioskodawcy, ponieważ nie udokumentował on wysokości ponoszonych kosztów koniecznych do zapewnienia podstawowych potrzeb egzystencjalnych oraz kosztów leczenia. W piśmie z dnia ... sierpnia 2011 r. skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności ZUS. W uzasadnieniu pisma wskazał m.in., iż nie posiada już żadnego pojazdu (jeden został złomowany a drugi sprzedany w licytacji komorniczej za kwotę ... zł), odmówiono mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, utrzymuje się wyłącznie dzięki pomocy rodziny i przyjaciół. Decyzją z dnia ... marca 2012 r. nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznający sprawę, jako organ II instancji, powołując się na przepis art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] lipca 2011 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie przedstawiono stan faktyczny ustalony w sprawie, oraz powołano treść przepisów odnoszących się do umorzenia przedmiotowych zaległości. W ocenie Prezesa Zakładu decyzja organu I instancji oparta została na uzasadnionym stwierdzeniu, iż w sprawie tej nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie przedmiotowych należności Zakładu. Organ II instancji wskazał, iż brak podstaw do stwierdzenia realizacji przesłanek określonych w pkt 3, 4a 5 i 6 art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Komornik Sadowy nie wydali postanowienia o umorzeniu postępowania ze względu na brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie stwierdzono również, że w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W zakresie braku podstaw do uwzględniania wniosku w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyjaśniono, iż Wnioskodawca nie wykazał tej okoliczności. W ocenie organu trudności płatnicze Wnioskodawcy nie mają charakteru stałego i pogłębiającego się a jedynie wynikają z czasowej niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi B. N., wyrokiem z 20 września 2012 r. o sygn. akt V SA/Wa 1167/12, uchylił decyzję ZUS z ... marca 2012 r. nr ... W ocenie Sądu organ dopuścił się naruszenia, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 7, 77, 80 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.). Sąd wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 7 kpa, stanowiącym zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organ administracji publicznej zobowiązany jest m.in. do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Art. 77 kpa zobowiązuje natomiast do wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zaś art. 80 kpa do jego swobodnej a nie dowolnej oceny Następnie Sąd stwierdził, że zakład przyjął bez należytego przeprowadzenia rozważań, iż spłata zadłużenia leży w ewentualnych możliwościach strony. Wskazał tutaj, iż trudności płatnicze zobowiązanego nie mają charakteru stałego i pogłębiającego się, a wynikają jedynie z czasowej niezdolności skarżącego do pracy spowodowanej chorobą. Zdaniem Sądu, takie wyjaśnienie stanowiska organu nie może być uznane za wystarczające uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Sąd stwierdził, że zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Mogą mieć oczywiście pewien wpływ na orzeczenie, ale wtedy powinny zostać uprawdopodobnione, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2006 r. III SA/Wa 2937/06, LEX nr 306925). WSA w Warszawie wskazał, że organ II instancji oceniając złożony wniosek, powinien przede wszystkim dokonać szczegółowej analizy sprawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W sprawie zaistniała potrzeba zbadania takich okoliczności jak: realne możliwości znalezienia przez Skarżącego zatrudnienia, jako osoby ze stwierdzonym stopniem niepełnosprawności i to choćby czasowym, wysokość zadłużenia a możliwości jego spłaty przy uwzględnieniu ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów, przy czym w kontekście wniosków Skarżącego (wskazywał, iż może płacić ... zł m-cznie) istotne jest tutaj wskazanie prognozowanych możliwości (wysokości kwot) układu ratalnego. Nadto organ powinien szczegółowo odnieść się do wysokości kosztów egzekucyjnych a stwierdzonych możliwości finansowych Skarżącego. Zdaniem Sądu, organ dokonując ponownej oceny sprawy powinien mieć na uwadze wskazane wyżej okoliczności i posiadane przez skarżącego kwalifikacje oraz ocenić, z uwzględnieniem sytuacji na rynku pracy panującej w miejscu jego zamieszkania realne możliwości uzyskania przez niego dochodu. Samo bowiem twierdzenie, iż zdolność do podjęcia pracy zarobkowej, umożliwia uzyskanie dochodu, stanowi o dowolności a nie uznaniowości przeprowadzonej oceny (tak również WSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 października 2006 r. III SA/Wa 2045/06 LEX nr 296005). WSA w Warszawie podkreślił, iż uznaniowość decyzji musi każdorazowo mieścić się w granicach zakreślonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony. Nie można przy ocenie sytuacji osoby wnioskującej o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne sprowadzać rozważań tylko do prostego zestawienia istniejących w danym momencie dochodów, gdyż istotny jest też ogólny poziom zamożności danej rodziny obrazujący funkcjonowanie jej w życiu społecznym. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż sytuacja Skarżącego jest bardzo trudna, jest on osobą schorowaną nie posiadającą de facto żadnego majątku. Ocena organu poprzedzona być zatem winna dokładnym jej rozważeniem a następnie odzwierciedleniem w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, iż decyzje podejmowane przez organ, chociaż mają charakter uznaniowy, muszą jednak odpowiadać realiom społecznym, przystawać do nich. Organ winien mieć na uwadze, by wydawane przez niego decyzje, w sytuacji konkretnej rodziny, nie tworzyły stanów w praktyce oderwanych od rzeczywistości. Wymaga tego sformułowana w art. 8 kpa zasada pozyskiwania zaufania obywatela. W następstwie ponownego rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS zaskarżoną – w rozpatrywanej sprawie – decyzją z ... lutego 2013 r. nr ... utrzymał w mocy własną decyzję z ... lipca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny ustalony w sprawie, oraz powołał treść przepisów odnoszących się do umorzenia przedmiotowych zaległości. Wskazał, że ocenił zebrany materiał dowodowy pod kątem spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: u.s.u.s.), jednakże żadna z przesłanek z tego artykułu nie jest spełniona, wobec czego nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek. Zakład stwierdził, że przeanalizował sprawę również pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), wyjaśniając jednocześnie, że to w interesie zobowiązanego do uregulowania zadłużenia jest udokumentowanie trudnej sytuacji finansowej, co jest możliwe poprzez dołączenie odpowiednich dokumentów. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał istnienia okoliczności, określonych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie), które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Zakład stwierdził, że umorzenie należności z tytułu składek stosuje jedynie w sytuacjach szczególnych, gdy ze względu na stan zdrowia, klęski żywiołowe, ubóstwo zobowiązanego, czy inne ważne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązania, zarówno w formie jednorazowej spłaty, jak też w formie wpłat dokonywanych w dłuższym okresie czasu. Podkreślił, że przepisy u.s.u.s. dopuszczają możliwość umorzenia należności z tytułu składek w określonych sytuacjach, nie nakładają jednak takiego obowiązku. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji ZUS z ... lutego 2013 r., zarzucając jej naruszenie: 1. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania: • art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na przyjęciu, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek; • art. 153 p.p.s.a. polegające na niezastosowaniu się do wskazań WSA w Warszawie, poczynionych w wyroku z 20 września 2012 r. o sygn. akt V SA/Wa 1167/12; 2. przepisów prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, tj. art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., polegającą na przyjęciu, iż dla spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności z powodu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, konieczne jest złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. W motywach skargi podniesiono, że organ wprawdzie prawidłowo ustalił zaprzestanie przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, to jednak dokonał błędnej wykładni art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. wskazując, że brak wniosku o upadłość może stanowić przeszkodę przyjęcia całkowitej nieściągalności i umorzenia postępowania na tej podstawie. Skarżący stwierdził, że wobec orzeczonej niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym (do ... czerwca 2015 r.) oraz posiadanego wykształcenia na poziomie podstawowym ma znacznie ograniczone możliwości znalezienia jakiejkolwiek pracy i uzyskiwania dochodu umożliwiającego choćby zapewnienie środków do własnego utrzymania. Powyższego nie podważa, w ocenie skarżącego, fakt znalezienia pracy na okres kilku tygodni gdyż praca ta zakończona została z powodu fizycznych ograniczeń skarżącego (niedyspozycyjności skarżącego). Ponadto skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku co w powiązaniu z brakiem możliwości zarobkowych pozwala na przesądzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się nawet kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zdaniem skarżącego, jego należności z tytułu składek powinny być umorzone nie tylko na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. lecz także na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia – gdyż opłacenie składek pozbawiłoby zobowiązanego (przy jego skromnych możliwościach zarobkowych) i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270, dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Należy przypomnieć, że wydając zaskarżoną decyzję organ związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 września 2012 r. o sygn. akt V SA/Wa 1167/12. Analizując zaskarżoną decyzję w tym zakresie należy stwierdzić, że narusza ona wytyczne zawarte w powyższym wyroku co oznacza, że zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. jest uzasadniony. Wbrew stanowisku Sądu wyrażonemu w uzasadnieniu wyroku z 20 września 2012 r. - wskazującemu na powinność organu w zakresie szczegółowego odniesienia się do kwestii wysokości kosztów egzekucyjnych a stwierdzonych możliwości finansowych skarżącego – organ w ogóle nie ustalił wysokości kosztów egzekucyjnych i nie porównał ich z możliwościami finansowymi skarżącego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS stwierdził tylko, że w sytuacji skarżącego nie można przesądzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne i na tej wyłącznie podstawie przyjął, że w sprawie skarżącego nie wystąpiła przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Powyższe świadczy o tym, że organ nie dostosował się do wskazań Sądu i jednocześnie bezpodstawnie ustalił, że w rozpatrywanej sprawie nie jest oczywiste, że w postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zauważyć w tym miejscu należy, że brak formalnego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem skarżącego - jak dotychczas nieskutecznego z powodu braku majątku - nie daje podstaw do twierdzenia o nie wystąpieniu przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. W świetle powyższego nieuprawnione (co najmniej przedwczesne) jest stanowisko organu wskazujące na brak wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności, w tym uregulowanej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Ponadto ZUS nie zbadał w sposób wystarczający, w świetle szczegółowych wskazań Sądu zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 20 września 2012 r. o sygn.. akt. V SA/Wa 1167/12, kwestii dotyczących: realnych możliwości znalezienia przez skarżącego zatrudnienia, wysokości zadłużenia i możliwości spłaty tego zadłużenia z uwzględnieniem ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów oraz prognozowanych możliwości układu ratalnego. Przedstawiając swe stanowisko, w zakresie nie wykazania przez skarżącego przesłanek umorzenia z § 3 ust. 1 rozporządzenia organ stwierdził m. in., że umiarkowany stopień niepełnosprawności skarżącego nie stanowi przeszkody do podjęcia zatrudnienia w tym na cały etat oraz, że w Warszawie (miejscu zamieszkania skarżącego) w porównaniu do innych miejsc w Polsce stopa bezrobocia jest niższa. Nie kwestionując powyższego stwierdzenia należy jednak zauważyć, że wobec faktycznego braku zatrudnienia skarżącego (w dacie wydawania zaskarżonej decyzji) stanowisko organu odnosi się do prognozy sytuacji skarżącego w zakresie teoretycznej możliwości znalezienia pracy, co jednakże – jak zostało stwierdzone w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 20 września 2012 r. wiążącym organ oraz Sąd w przedmiotowej sprawie - nie powinno stanowić głównej podstawy rozstrzygnięcia sprawy i stanowi o dowolności a nie uznaniowości przeprowadzonej oceny. Organ nie uprawdopodobnił, kierując się zasadami logiki, czy doświadczenia życiowego, że skarżący w dającej się przewidzieć przyszłości znajdzie zatrudnienie w miejscu zamieszkania pomimo złego stanu zdrowia (przedłużający się umiarkowany stopień niepełnosprawności, aktualnie orzeczony do ... czerwca 2015 r.) oraz posiadanego wykształcenia na poziomie podstawowym. Poza tym organ nie przeanalizował wysokości zadłużenia skarżącego, stanowiącego znaczną kwotę ... zł, w kontekście dochodów skarżącego oraz możliwości ratalnej spłaty przez skarżącego zadłużenia. Przedstawiając powyższe należało stwierdzić, że w sprawie naruszono również art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przypomnieć, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny oraz orzecznictwem sądów administracyjnych, związanie organu oceną i wskazaniami co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku sądu przestaje obowiązywać w sytuacji zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych – co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Ponownie orzekając w sprawie organ będzie zobligowany uwzględnić stanowisko zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu wyroku i w sposób prawidłowy zastosować się do oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 20 września 2012 r. – co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien mieć na względzie, że nawet stwierdzenie przesłanek do umorzenia należności, określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. czy w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, nie oznacza obowiązku po stronie organu umorzenia należności, jednakże w takim przypadku prawidłowe rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności i wydanie decyzji wymaga uwzględnienia, zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a., interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło