V SA/Wa 1215/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników; oddala skargę. Przedmiotem skargi M. J. (dalej: skarżący lub strona) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS lub organ) z [...] maja 2017r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] marca 2017r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] marca 2017 r. odmówił stronie wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek. Organ uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazał, że skoro ustawodawca nie dopuścił możliwości zastosowania przepisów dotyczących umorzenia należności do składek finansowanych przez ubezpieczonych, koniecznym stało się zgodnie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) odmówienie wszczęcia postepowania w tym zakresie. Rozpoznając wniosek o ponowne rozstrzygnięcie sprawy decyzją z [...] maja 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2016r., poz. 963 ze zm., dalej: u.s.u.s.) do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28. Oznacza to, że składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek nie mogą być umarzane. ZUS podkreślił, że w świetle obowiązującego stanu prawnego nie ma on kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych w przedmiocie umorzenia bądź odmowy umorzenia przedmiotowych należności. W skardze do sądu strona wniosła o uchylenie decyzji ZUS z [...] maja 2017r. oraz umorzenie wnioskowanych należności składkowych. Strona decyzji ZUS nr [...] r. zarzuciła naruszenie prawa materialnego polegającego na błędnej interpretacji i zastosowaniu art. 28 ust 2 u.s.u.s. w sytuacji gdy w sprawie jest bezsporne, że płatnik M. J. [...] września 2013 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Zdaniem skarżącego organ pominął ogromne zadłużenia jego i jego żony wobec wierzycieli na kwotę nie mniejszą niż 600 000 zł. Podkreślił także, że [...] sierpnia 2016r. zarówno jego żona jak i on utracili ostatnie źródło utrzymania jakie mieli z tytułu prowadzonego sklepu i obecnie nie posiadają żadnego źródła dochodów, co zagraża ich egzystencji. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji administracyjnej może nastąpić tylko, jeśli: a) zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stwierdzenie zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób wyżej wskazany, determinuje oddalenie skargi (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez ZUS, w zakreślonych wyżej granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z regulacjami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie, kontrolowaną przez sąd decyzją, jest rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia należności wobec ZUS, a nie decyzja merytoryczna w przedmiocie umorzenia należności (decyzja z 6 czerwca 2017r., nr 81/2017 – sprawa o sygn. akt V SA/Wa 1311/17). Powyższe ma fundamentalne znaczenie dla wyniku tej sprawy sądowoadministracyjnej, bowiem z treści wniosku o ponowne rozparzenie sprawy oraz skargi wynika, że skarżący tego nie zauważa i powołuje się na okoliczności, które mogą podlegać badaniu przy merytorycznym rozpoznaniu wniosku (umorzeniu albo odmowie umorzenia należności). Kontrolowane decyzje ZUS wydane zostały na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu organ obowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego, jeżeli żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte. Zauważyć należy, że stosownie do obowiązującego w chwili wydawania decyzji brzmienia art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Natomiast z treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s., wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Zatem, z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie. Ponadto, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), nie mogą być umarzane należności z tytułu składek za ubezpieczonych pracowników, gdyż przepisy te mają zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek ( § 1 i § 2 pkt 1), czyli należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11, LEX nr 1404591). Wprowadzenie przez ustawodawcę wyłączenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza, że możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona. Należy przy tym podkreślić, że płatnikowi składek w ogóle nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on, a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zatrzymanie tych składek lub rozporządzenie nimi stanowi w istocie naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Rola jaką pełni pracodawca będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 461/13, LEX nr 1579391). Odmowa wszczęcia postępowania na mocy art. 61a k.p.a. była zatem prawidłowa na gruncie rozpoznawanej sprawy. Mając na względzie przedstawione okoliczności, stwierdzić należy, iż nie są zasadne zarzuty zawarte w skardze. W rozpoznanej sprawie organ nie mógł bowiem badać, czy zaistniały przesłanki umorzenia spornych należności z tytułu składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił