V SA/Wa 1277/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę M. P. (dalej także: strona, skarżący) zwrócił się pisemnie do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT) o "zwrot niesłusznie pobranych środków", dokonany w wyniku zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego, na poczet zaległości w opłacie abonamentowej. W uzasadnieniu swojego wniosku strona wskazała, że nigdy nie zgłaszała do rejestracji odbiornika RTV, a pod wskazanym w zawiadomieniu dotyczącym zaległości adresem przy ul. L. w B. jest jedynie zameldowany, ale tam nie mieszka. W piśmie wskazano, że rejestracji odbiornika mogła dokonać osoba wynajmująca ten lokal, jednakże sama strona nie ma z tym nic wspólnego. Ponadto M. P. zaznaczył, że jest osoba chorą, pozostającą na rencie inwalidzkiej, z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Leczenie zabiera mu większość środków finansowych, w związku z czym nie jest w stanie uregulować przedmiotowych należności. Ponadto zaznaczył, że z uwagi na stan zdrowia i leczenie może nieterminowo odbierać i odpowiadać na korespondencję urzędową. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] r. wydana na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. 2014 r. poz. 1204; dalej: u.o.a.) KRRiT odmówiła M. P. umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 10 u.o.a. KRRiT w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Organ zaznaczył, że stronie zostało wysłane i doręczone wezwanie z dnia 16 czerwca 2014 r. do przedstawienia materiału dowodowego wskazującego na spełnienie przez niego przesłanek wskazanych w ww. przepisie, jednakże pozostało ono bez odpowiedzi, w związku z czym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania strony. Powyższa decyzja została skarżącemu doręczona w dniu 14 października 2014 r. Pismem wysłanym w dniu 10 listopada 2014 r. strona wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosząc argumenty tożsame z tymi wskazanymi we wniosku o umorzenie. Zaznaczono, że stan zdrowia strony pogarsza się, a wydatki ponoszone na leczenie powodują wzrastające zadłużenie, zatem dalsze dokonywanie zajęcia świadczenia emerytalnego w sposób znaczący pogarsza sytuację strony. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 oraz art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2013 poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) KRRiT stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] września 2014 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wobec doręczenia stronie decyzji o odmowie umorzenia w dniu 14 października 2014 r., nadanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 10 listopada 2014 r. zostało dokonane z uchybieniem terminu, a zatem wniosku tego nie można rozpoznać. M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie, domagając się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a także zwrotu zajętych środków. W uzasadnieniu skargi podtrzymana została dotychczasowa argumentacja dotycząca stanu zdrowia skarżącego, niekorzystnej sytuacji materialnej, oraz niezarejestrowania przez niego odbiornika RTV. Do skargi dołączone zostały kopie orzeczenia lekarza o niezdolności do pracy, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a także potwierdzenia przelewów dokumentujące wydatki skarżącego. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2015 r. skarżący wskazał, że chcąc rozwiązać zaistniał sytuację, zwracał się zarówno do Poczty Polskiej, jaki do KRRiT. Ponadto zaznaczył, że nie ma wykształcenia prawniczego, natomiast w każdym piśmie zaznaczył, że domaga się ponownego rozpatrzenia sprawy, co dla niego jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia, jeśli taka konieczność nastała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Ponieważ przepis ten stanowił podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wyjaśnić należy, że regulacja ta wyznacza zakres postępowania organu II instancji określanego w doktrynie mianem wstępnego, rozpoczynającego działanie organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania organ II instancji jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak formalnych przesłanek odwołania, to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia, kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy zatem etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie drugoinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu II instancji zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy. Wyjaśnić też trzeba, że omawiany przepis wskazuje kolejność czynności organu odwoławczego, ma on najpierw zbadać dopuszczalność odwołania, w rozpoznawanej sprawie kwestia ta nie budziła wątpliwości organu, bowiem odwołanie co wynika z akt sprawy wniesione zostało przez stronę postępowania. Badaniu podlegała zaś terminowość jego wniesienia. Przechodząc do oceny zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia należy wskazać, iż w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., co wynika wprost z treści przepisu. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). Według art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ administracji publicznej właściwy do rozpatrzenia odwołania zobowiązany jest więc ustalić, czy odwołanie nie jest obarczone brakami formalnymi i czy zostało złożone w terminie. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że odwołanie skarżący wniósł z uchybieniem 14 dniowego terminu, co zostało właściwie wykazane przez organ i poparte dowodami w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej odwołaniem decyzji. Została ona odebrana w dniu 14 października 2014 r., zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 28 października 2014 r. Zaś skarżący w niniejszej sprawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadał drogą pocztową w dniu 10 listopada 2014 r., zatem obiektywnie nastąpiło to z uchybieniem określonego w ustawie terminu, co pozostawiło organ bez możliwości podjęcia innego niż zaskarżone w sprawie rozstrzygnięcia. Odnosząc się do argumentów skarżącego, Sąd stwierdza, że są one zbyt ogólnikowe i nie pozwalają na pozytywne odniesienie się do żądań skargi. W pierwszej kolejności odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż organ niejako miał domniemywać iż skarżący jednocześnie wnosi o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego, Sąd stwierdza, że teza ta nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§2). Z powyższego wynika, że żądanie przywrócenia terminu musi być wyraźnie wyartykułowane przez stronę, a sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2008 r., I OSK 268/07). Na słuszność powyższego poglądu wskazuje również to, że strona ma uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminu, którego przywrócenia się domaga, a zatem przedstawić argumenty mające za tym przemawiać. Skarżący co prawda powoływał się w swoich pismach na zły stan zdrowia, jednakże – jak sam wskazał – choruje on przewlekle i stale się leczy. Powyższa okoliczność mogłaby stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego, jednakże strona musiałaby wykazać, że stan zdrowia uniemożliwił jej podjęcie działań mających na celu ochronę swojej sytuacji prawnej w danym konkretnym okresie (podobnie w postanowieniu NSA z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. II OZ 581/11). Innymi słowy, skarżący musiałby uprawdopodobnić, że jego choroba przeszkodziła mu w dotrzymaniu terminu do wniesienia środka odwoławczego w konkretnym okresie przypadającym między 14 października 2014 r., czyli datą odebrania decyzji I instancji, a 10 listopada 2014 r., kiedy to faktycznie wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący takich argumentów trakcie postępowania zarówno przed organem, jak i przed Sądem nie wskazał, podkreślając jedynie stały zły stan zdrowia. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu innych nieprawidłowości zaskarżonego postanowienia. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak sentencji wyroku.