V SA/Wa 149/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Dariusz Zalewski, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia; oddala skargę. UZASADNIENIA Po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowania wszczętego odwołaniem z dnia [...] maja 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lipca 2014 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. wymierzającej karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia za marzec 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] września 2014 r. przywołano m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wymierzył F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. karę pieniężną w kwocie 517 288,00 zł z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia. W dniu [...] maja 2014 r. do Dyrektora Izby Celnej w W. wpłynęło odwołanie strony od ww. decyzji. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Strona reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, dotyczącym pytania prawnego o zgodność art.14 ust.1 i art.89 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada o grach hazardowych z Konstytucją. Po przeprowadzeniu postępowania w powyższym zakresie, postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego. Strona zaskarżyła powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: "...art. 201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez bezzasadną odmowę zawieszenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez zezwolenia do czasu zakończenia postępowania zawisłego przed Trybunałem Konstytucyjnym, dotyczącym pytania prawnego skierowanego przez NSA w sprawie zgodności art.14 ust.1 i art.89 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych z Konstytucją RP". Uznając bezzasadność wniesionego zażalenia organ przypomniał, że stosownie do art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie: 1) w razie śmierci strony, jeżeli postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe; 2) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; 3) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony; 4) w razie utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych; 5) w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej - do dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 108 § 2, stanie się ostateczna, z zastrzeżeniem art. 108 § 3 oraz art. 115 § 4; 6) w razie wystąpienia, na podstawie ratyfikowanych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do organów innego państwa o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Zdaniem organu, w związku z powyższym, wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania odwoławczego przed Dyrektorem Izby Celnej w W. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez wymaganego zezwolenia, nie jest uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Organ przypomniał, że zarówno w doktrynie jak również w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie. Na konstrukcję zagadnienia wstępnego składają się zatem cztery elementy: 1) zagadnienie to wyłania się w toku postępowania; 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; 3) wymaga ono uprzedniego rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji; 4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Organ administracji zawiesza postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd pozostaje w takim związku z prowadzonym postępowaniem, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy. Przy czym istotnym jest, iż ustalenie tego związku należy do organu administracji. Z zagadnieniem wstępnym, zwanym też kwestią prejudycjalną, mamy do czynienia jedynie wówczas gdy rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji administracyjnej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd. Jeżeli "zagadnienie" wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego " zagadnienia": nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Organ, odnosząc się do omawianej kwestii wskazał także na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 149/08, obrazujący wyjaśnienie konstrukcji zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w aspekcie zawisłości przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zgodności ustawy z Konstytucją RP. Podkreślił również, że w wyroku z dnia 14 października 1999 r. sygn.akt I SA/Łd 2042/98 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zgodności ustawy z Konstytucją RP nie powoduje obowiązku zawieszenia postępowania przez organ na podstawie art.201 §1 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa. W ocenie Sądu postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym co do oceny zgodności unormowania ustawowego z Konstytucją RP przed jego zakończeniem poprzez zgodne z prawem ogłoszenie orzeczenia Trybunału, nie jest zagadnieniem wstępnym, o którym stanowi art.201 §1 pkt2 ustawy Ordynacja podatkowa. Niezależnie od powyższych rozważań, Dyrektor Izby Celnej w W. zauważa, że przepisy prawa procesowego określają tryb wznowienia postępowania między innymi przewidziane w przepisie art.240 §1 pkt 8 i 11 ustawy Ordynacja podatkowa . Zatem Spółka może się skutecznie powoływać na powyższe przepisy tylko wtedy gdy sprawa została zakończona decyzją ostateczną oraz została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją RP, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny a także gdy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na wynik sprawy. Postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. opisane powyżej zaskarżyła F. Sp. z o.o. z/s w W. zarzucając mu naruszenie przepisu art.201 par. 1 pkt 2 O.p. poprzez jego niezastosowanie i bezzasadną odmowę zawieszenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez zezwolenia za miesiąc marzec 2012 r., wszczętego przez urząd Celny [...] w W., do czasu zakończenia postępowania zawisłego przed Trybunałem Konstytucyjnym, dotyczącego pytania prawnego skierowanego przez NSA w sprawie zgodności art.14 ust.1 i art.89 ust.1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych z Konstytucją RP. Podnosząc powyższy zarzut skarżąca wniosła o : 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora izby Celnej oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia tego samego organu, jak również o 2) zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę m.in. na całkowitą bezzasadność oraz bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez zezwolenia, bowiem podstawa prawna tego postępowania, uzasadniająca nałożenie na Spółkę kary pieniężnej, a więc przepis art.89 ust.1 pkt 1 u.g.h., stanowi wespół z zakazem z art.14 ust.1 u.g.h. "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/We Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. a w konsekwencji w braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, nie może być on stosowany, zaś postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wobec strony powinno zostać w tym stanie rzeczy umorzone. Skarżący zgodził się z poglądem wyrażonym przez SN w postanowieniu z dnia 28 listopada 2013 r. (sygn.akt : I KZP 15/13), że nienotyfikowane przepisy techniczne są niezgodne z Konstytucją RP. Zaniechanie notyfikacji i wprowadzenie "regulacji technicznych" technicznych w istocie stanowi uchybienie dwoistej natury – tak obowiązku notyfikacyjnego (prawa wspólnotowego), jak i porządku konstytucyjnego, gdyż skutkuje obrazą nie tylko art.9 Konstytucji RP zobowiązującego Rzeczpospolitą Polską do przestrzegania wiążącego ją prawa międzynarodowego , ale również art.2 i wyrażonej w nim zasady demokratycznego państwa prawnego, inkorporującej zasadę przyzwoitej legislacji oraz art.7 Konstytucji RP i wyrażonej w nim zasady działania organów państwa na podstawie przepisów prawa w granicach przez nie przewidzianych (zasady legalizmu). Skarżący zwraca także uwagę na zachodzącą tożsamość sprawy przedstawionej do rozpoznania Trybunałowi Konstytucyjnemu z niniejszym postępowaniem. W obu sytuacjach mamy bowiem do czynienia z postępowaniem dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez zezwolenia i poza kasynem gry. Postępowanie w przedmiotowej sprawie oparte jest zatem na tej samej podstawie i analogicznym, podobnym stanie faktycznym , którego dotyczy pytanie prawne skierowane przez NSA trybie art.193 konstytucji RP. Zatem, już na pierwszy rzut oka widoczny jest związek rozpoznawanego przez Trybunał Konstytucyjny zagadnienia z przedmiotową sprawą. Tak daleko idąca analogia tych dwóch postępowań skutkować powinna konstatacją, że również na gruncie niniejszego postępowania wyłania się zagadnienie poddane ocenie Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn.akt P 4/14 wydał wyrok w którym odpowiedział m.in. na pytanie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące konstytucyjności art. 14 ust.1 i art.89 ust.1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Otóż stwierdził, że oba ww. przepisy są zgodne z art.2 i art.7 w zw. z art.9 a także z art.20 i art.22 w zw. z art.31 ust.3 Konstytucji. W pozostałym zakresie TK umorzył postępowanie, tzn. w zakresie dotyczącym pytania Sądu Rejonowego Gdańsk – Południe w Gdańsku odnoszącego się do skutków prawnych naruszenia obowiązku notyfikacji wynikającego z dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającego procedurę (...) oraz z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz.U. nr 239 poz.2039 ze zm.). Z uzasadnienia ww. wyroku TK wynika, że ustawa o grach hazardowych została uchwalona bez naruszenia konstytucyjnego trybu ustawodawczego a organizowanie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry spełnia wymogi ważnego interesu publicznego uzasadniające ograniczenia wolności działalności gospodarczej. TK stwierdził nadto, że wynikająca z dyrektywy europejskiej procedura notyfikacji przepisów technicznych nie jest elementem konstytucyjnego procesu ustawodawczego. Niezależnie zatem od tego czy nowelizacja przepisów ustawy o grach hazardowych miała czy nie miała charakteru technicznego uchybienie obowiązkowi notyfikacji nie oznaczało naruszenia zasad legalizmu konstytucyjnego (art.7 Konstytucji RP) i demokratycznego państwa prawnego (art.2 Konstytucji RP). Zdaniem TK ograniczenie możliwości organizowania niektórych rodzajów gier wyłącznie do kasyn, czyli wyłączenie z takiej możliwości np. restauracji czy salonów gier spełnia konstytucyjne wymogi ograniczenia swobody działalności gospodarczej, albowiem jest niezbędne dla ochrony społeczeństwa przed negatywnymi skutkami hazardu, oraz dla zwiększenia kontroli państwa nad tą sferą stwarzającą liczne zagrożenia, nie tylko w postaci uzależnień, ale także struktur przestępczych. Wydanie wyroku TK przywoływanego powyżej spowodowało, iż wniosek o zawieszenie postępowania z jakim wystąpiła skarżąca stał się nieuzasadniony. Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.