V SA/Wa 1498/13
WyrokWSA w Warszawie2013-09-24
Skład orzekający: Izabella Janson, Michał Sowiński, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny (Dyrektor Oddziału ZUS) ma status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia organu odwoławczego, które uchyliło postanowienie tego organu egzekucyjnego?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, działając w ramach swoich kompetencji, nie posiada interesu prawnego ani obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia organu odwoławczego, które dotyczyło rozstrzygnięcia wydanego przez ten organ egzekucyjny. Przyznanie mu statusu strony byłoby sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i instytucją nadzoru.Stan faktyczny
Dyrektor Oddziału ZUS, działając jako organ egzekucyjny, obciążył spółkę kosztami egzekucyjnymi. Po uchyleniu tego postanowienia przez Dyrektora Izby Skarbowej i określeniu niższych kosztów, Dyrektor ZUS wystąpił do Ministra Finansów o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, powołując się na swój interes prawny. Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że Dyrektor ZUS nie ma statusu strony. Po uchyleniu przez WSA i NSA wyroku WSA, który uchylił postanowienie Ministra, WSA ponownie rozpoznał sprawę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] przy udziale [...] S.A. [...] na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania oddala skargę
Przedmiotem skargi Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] (zwanego dalej: skarżącym) jest postanowienie Ministra Finansów z [...] marca 2011 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie własne z [...] grudnia 2009 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2008 r., nr [...]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], działając jako organ egzekucyjny, postanowieniem z [...] października 2008 r., nr [...] obciążył dłużnika [...] S.A. kosztami egzekucyjnymi w wysokości 120.598,10 zł.
Pismem z 22 października 2008 r. [...] S.A. zaskarżyła ww. orzeczenie, wskazując m.in. na błędne ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem z [...] grudnia 2008 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego i określił wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie 20.099,70 zł.
Następnie Dyrektor Oddziału ZUS w [...] pismem z [...] lutego 2009 r. zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2008 r.
Minister Finansów postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2008 r., nr [...], nie przyznając Dyrektorowi Oddziału ZUS w [...] statusu strony.
Korzystając z przysługującego prawa pismem z [...] stycznia 2010 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenia sprawy. Skarżący podniósł zarzut naruszenia przez Ministra Finansów art. 28 ustawy z dnia14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.). Według skarżącego zgodnie z art. 28 k.p.a. status strony posiada każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyroki NSA z 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1551/98 oraz z 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92) wskazał, że jedyną przesłanką uzyskania przymiotu strony postępowania egzekucyjnego jest to, czy legitymuje się ona interesem prawnym lub obowiązkiem. Zdaniem skarżącego, będącego organem egzekucyjnym, jego interes prawny wynika z art. 64 § 1 i § 6 w związku z art. 64 c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej u.p.e.a.) i polega na uzyskaniu całości egzekwowanych od dłużnika kosztów egzekucyjnych.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2011 r. Minister Finansów utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] grudnia 2009 r.
W uzasadnieniu postanowienia Minister Finansów wyjaśnił, że stosownie do regulacji zawartej w art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może zostać wszczęte z urzędu lub na żądanie strony. Przed wszczęciem postępowania organ przeprowadza postępowanie wstępne, które ma na celu ustalenie czy jest ono w ogóle dopuszczalne. Wymaga więc ono przeprowadzenia uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Wyjaśnił, że niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może mieć zarówno charakter przedmiotowy, np. brak decyzji administracyjnej, jak i podmiotowy, np. brak strony w sprawie.
Organ stwierdził, że pierwsza faza postępowania nieważnościowego, tj. postępowanie w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, kończy się wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania, gdy spełnione są warunki formalnoprawne, bądź decyzją o odmowie wszczęcia gdy warunki te nie są spełnione. W przypadku więc ustalenia przez organ, że żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji pochodzi od podmiotu nie będącego stroną (art. 28 k.p.a.) czy też w obrocie prawnym brak jest rozstrzygnięcia stwierdzenia nieważności którego strona żąda, winno skutkować wydaniem decyzji o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego.
Dalej organ podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu wykazano, iż w przedmiotowej sprawie o weryfikację rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w trybie stwierdzenia nieważności wystąpił organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału ZUS w [...]. Orzeczenie o stwierdzenie nieważności którego występuje skarżący dotyczy postanowienia z [...] grudnia 2008 r., nr [...] Dyrektora Izby Skarbowej w [...] uchylającego postanowienie wydane przez ZUS, który jako organ egzekucyjny rozstrzygał sprawę kosztów egzekucyjnych w pierwszej instancji (postanowienie z 9 października 2008 r.).
Minister Finansów wyjaśnił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przymiot strony w jej aspekcie procesowym, to jest zdolność do występowania w konkretnym postępowaniu administracyjnym, uzyskuje każdy, kto wystąpi z odpowiednim żądaniem. Jednak źródłem interesu prawnego nie mogą być normy określające kompetencje czy zadania publiczne określonego podmiotu (organu administracji publicznej). Stroną w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie może być podmiot zainteresowany danym rozstrzygnięciem jako administrujący. Warunkiem koniecznym legitymowania się takim statusem jest bowiem materialnoprawne a nie ustrojowe interesowanie się daną sprawą administracyjną. Udział w takim postępowaniu podmiotu administrującego nie może więc wynikać z zaangażowania w daną indywidualną sprawę administracyjną jego interesu prawnego lub obowiązku. Równocześnie organ zwrócił uwagę, że zgodnie z jedną z sformułowanych tez w orzecznictwie, instytucja strony jest kategorią wyłącznie prawa procesowego, nie występującą poza jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym, a zatem organ właściwy do orzekania w sprawie indywidualnej w drodze aktu administracyjnego nie będzie posiadał legitymacji procesowej. Stroną postępowania administracyjnego może więc być wyłącznie podmiot, który w sprawie będącej przedmiotem tego postępowania występuje w charakterze administrowanego. W związku z tym, że Dyrektor Oddziału ZUS wnosi o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie w której występował w pierwszej instancji w charakterze organu administrującego, to zdaniem Ministra Finansów, nie może być stroną w danym stosunku administracyjnoprawnym. Z tego względu nie został spełniony warunek formalny polegający na wystąpieniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia przez podmiot posiadający status strony.
Skarżący pismem z 13 kwietnia 2011 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Ministra Finansów, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Dyrektor Oddziału ZUS w [...] nie posiada statusu strony postępowania administracyjnego w sprawie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7 k.p.a., art. 107 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy bez uwzględnienia jego słusznego interesu.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Pismem procesowym z [...] października 2011r. uczestnik postępowania [...] wniósł o odrzucenie skargi lub o jej oddalenie.
Wyrokiem z 21 października 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1111/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Ministra Finansów z [...] grudnia 2009r. Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie Minister ograniczył się do wyczerpującego uzasadnienia, że wnioskodawcy nie przysługiwał przymiot strony postępowania zakończonego wydaniem postanowienia, o stwierdzenie nieważności którego wnioskował, jednakże poczynił te rozważenia bez wcześniejszego ustalenia, czy skarżący składając wniosek o stwierdzenie nieważności, żądał wszczęcia postępowania jako strona, czy wnosił o wszczęcie postępowania z urzędu. W niniejszej sprawie było to o tyle istotne, że skarżący w swoim wniosku z [...] lutego 2009 r. o stwierdzenie nieważności nie wskazał ani jednym zdaniem, czy słowem, czy chodzi mu o wszczęcie postępowania z wniosku strony, czy też wnioskuje on, by dokonano wszczęcia postępowania z urzędu, albowiem skarżący w swoim wniosku ograniczył się tylko do wyczerpującego wskazania powodów, dla których należy wyeliminować z obrotu prawnego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2008 r.
Formułując wytyczne dla organu do dalszego postępowania Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Minister Finansów winien wezwać skarżącego do dokładnego wskazania, czy we wniosku z [...] lutego 2009 r. skarżący wnioskował o podjęcie postępowania odnośnie stwierdzenia nieważności jako strona – czy też nie, albowiem organ nie może sam – bez dokładnego określenia przez wnioskującego – określać rzeczywistego żądania wnioskodawcy, gdyż takie postępowanie narusza zasady określone w art. 7, art. 61 § 1, art. 63 § 2 oraz art. 157 § 2 k.p.a.
W wyniku rozpoznania skarg kasacyjnych Ministra Finansów i uczestnika postępowania [...] S.A. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 maja 2013r., sygn. akt II GSK 330/12 uchylił zaskarżony wyrok z 21 października 2011r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Sąd II instancji stanął na stanowisku, że wniosek skarżącego jest jasny i nie istnieje potrzeba podejmowania żadnych działań mających na celu wyjaśnienie jego treści, do czego zobowiązał Sąd I instancji organy w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. NSA wyjaśnił, że Dyrektor Oddziału ZUS w [...] uważa, że w niniejszym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2008 r. ma przymiot strony. Skoro Dyrektor Oddziału ZUS w [...], uważa się za stronę postępowania wobec powyższego domagał się wszczęcia postępowania na wniosek strony, a nie z urzędu. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że dywagacje Sądu I instancji na temat art. 157 § 2 k.p.a. dotyczące sposobu wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, tj. na wniosek, czy z urzędu, nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, gdyż jak wyżej wskazano wniosek z [...] lutego 2009 r. jest jednoznaczny.
Sąd kasacyjny wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji przyjmie zgodnie z treścią wniosku z [...] lutego 2009 r., że wniosek o wszczęcie postępowania skierował Dyrektor Oddziału ZUS w [...] uważający się za stronę postępowania o stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2008 r., a następnie rozstrzygnie sprawę merytorycznie, tzn. oceni, czy skarżący ma przymiot strony w postępowaniu, którego wszczęcia się domaga i od powyższych ustaleń uzależni swoje rozstrzygnięcie.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna
Zgodnie z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozpoznając zatem niniejszą sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 330/12 oraz zaleceniami sformułowanymi w jego uzasadnieniu.
Mając zatem na uwadze ocenę prawną zawartą ww. wyroku NSA wskazującą, że Dyrektor Oddziału [...] w [...] składając wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia uważał siebie za stronę postępowania, to do rozstrzygnięcia pozostała kwestia czy skarżący, tj. Dyrektor Oddziału [...] w [...] ma przymiot strony w postępowaniu, którego wszczęcia się domaga.
Oceniając powyższe należy w całości podzielić argumentację Ministra Finansów zawartą w zaskarżonych postanowieniach.
W myśl art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pojęcie interesu prawnego, konstytuujące legitymację materialną skarżącego, należy ujmować w kategoriach obiektywnych. Istnieje on wówczas, kiedy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. W rozpoznawanej sprawie brak jest przepisu prawa, na którym można oprzeć legitymację materialną ZUS w toku postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym.
Analizując istnienie interesu prawnego ZUS należy oprzeć się na bogatym orzecznictwie zarówno Trybunału Konstytucyjnego, jak i NSA dotyczącego analogicznych przypadków, gdy w pierwszej instancji wydawał decyzję organ gminy (wójt, burmistrz, prezydent) - co skutkowało pozbawieniem gminy jako osoby prawnej możliwości udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli przedmiotem tego postępowania była decyzja organu odwoławczego w danej sprawie.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 29 października 2009 r. (K 32/08 publ: Z.U. 2009/9A/139, Dz. U. z 2009 r., Nr 187, poz. 1456), rozstrzygał w kwestii zgodności z art. 165 Konstytucji RP - art. 33 i art. 50 § 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pozbawia prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał jako organ podatkowy pierwszej instancji decyzję podatkową, a podatek stanowi dochód tej gminy w sytuacji, gdy przedmiotem tego postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja organu odwoławczego w sprawie podatku.
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji RP nie wymaga zapewnienia jednostkom samorządu terytorialnego statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sytuacji, w której jednostka ta nie występuje jako adresat działań władczych innych organów władzy publicznej, ale sama podejmuje takie działania wobec innych podmiotów. Konstytucja nie nakłada też obowiązku przyznania w takiej sytuacji jednostkom samorządu terytorialnego prawa do wniesienia skargi na decyzje organu odwoławczego. Istotne znaczenie ma fakt, iż jednostki te nie mają własnych praw ani prawnie chronionych interesów, których mogłyby dochodzić w relacjach z administrowanymi.
Podobne stanowisko zajął NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, publ: ONSA 2003 4 poz. 115) stwierdził, że "Rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona – jako osoba prawna – stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy ten organ będzie bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Zatem powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej – wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Przedstawiona argumentacja ma pełne zastosowanie w rozstrzyganej sprawie.
Sąd zwraca uwagę, że działanie Dyrektora Oddziału ZUS w [...] będącego organem ZUS, należy traktować jak działanie samego ZUS jako osoby prawnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako osoba prawna działa poprzez swoje organy, którym jest Dyrektor Oddziału ZUS. Wynika to z teorii organów osoby prawnej z art. 38 kodeksu cywilnego, który stanowi, że osoba prawna, działa poprzez swoje organy. Prawo polskie stoi na stanowisku tzw. teorii osoby prawnej. Organ składa się z osób fizycznych, które zgodnie z przepisami określającymi ustrój danej osoby prawnej tworzą i urzeczywistniają jej wolę. Chociaż więc wola organu jest z punktu widzenia psychologicznego wolą konkretnych osób fizycznych, to z punktu widzenia prawa - jest ona wolą osoby prawnej. Działanie organu osoby prawnej traktuje się jako działanie samej osoby prawnej. Zatem, działanie Dyrektora Oddziału ZUS należy traktować jako działanie samego ZUS zgodnie z teorią organów osoby prawnej.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych był wierzycielem należności mu przysługujących od [...] S.A. i organem egzekucyjnym działającym poprzez Dyrektora Oddziału ZUS w [...]. Postanowieniem z [...] października 2008 r. Dyrektor Oddziału ZUS w [...] obciążył dłużnika ([...] S.A.) kosztami egzekucyjnymi. Postanowieniem z [...] grudnia 2008r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z [...] października 2008r. oraz określił wysokość kosztów egzekucyjnych w innej wysokości. Następnie Dyrektor Oddziału ZUS w [...] pismem z [...] lutego 2009r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia z [...] grudnia 2008r.
Stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z (...), w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Natomiast w myśl art.83c ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009r., Nr 205, poz.1585 ze zm.) dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej.
Mając powyższe na względzie Dyrektorowi Oddziału ZUS w [...] nie przysługuje przymiot strony w tzw. zwyczajnym postępowaniu administracyjnym. Organ ten nie mógł bowiem skutecznie złożyć skargi do sądu administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2008r., który działał zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jako organ odwoławczy w stosunku do Dyrektora Oddziału ZUS w [...]. Trzeba wskazać, że instytucja strony postępowania nie może być wykorzystywana do sporów pomiędzy organami administracji różnych szczebli, gdyż godziłoby to w istotę postępowania odwoławczego oraz instytucji nadzoru. Podstawą kompetencji nadzorczych oraz postępowania odwoławczego jest kontrola i możliwość korygowania działań podmiotów nadzorowanych. Żaden przepis prawa nie daje organom administracji I instancji prawa odwoływania się (wnoszenia skargi oraz skargi kasacyjnej) od decyzji organów II instancji wydawanych w postępowaniu odwoławczym lub w trybie nadzoru. Tym samym przymiot strony nie przysługuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (czy też jego organowi) w postępowaniu nieważnościowym.
Sąd zatem podzielił stanowisko Ministra Finansów, który decyzją z [...] grudnia 2009r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2008r. odmawiającego przyznania przymiotu strony ZUS Oddział w [...] z powodu braku interesu prawnego. Dopuszczenie możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia nadawałoby ZUS uprawnienia z jednej strony władcze, a z drugiej uprawnienia strony, która takie rozstrzygnięcie kwestionuje. Organ działał w niniejszej sprawie na mocy przyznanych mu ustawowo kompetencji, a nie jako podmiot, którego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić więc należy, że organ egzekucyjny (Dyrektor Oddziału ZUS w [...]) nie jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia, w którym orzeczono co do postanowienia tego organu egzekucyjnego. Przedmiot sprawy nie dotyczy interesu prawnego tego organu, gdyż nie działa on jako nosiciel tegoż w rozumieniu art. 28 k.p.a., lecz jako podmiot wykonujący przyznane mu kompetencje. Interes prawny nie wynika również z art. 64 § 1 i § 6 w związku z art. 64 c § 1 u.p.e.a., gdyż przepisy te odnoszą się do organu egzekucyjnego i pobieranych opłat stanowiących koszty egzekucyjne.
Ponadto zdaniem Sądu przyznanie legitymacji Dyrektorowi Oddziału ZUS w [...] byłoby sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Powołane przez skarżącego orzecznictwo sądów administracyjnych jest nieadekwatne i zapadło w odmiennych stanach faktycznych i prawnych.
Bezzasadne są także, zarzuty naruszenia art. 7 i 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji Ministra Finansów spełnia wszystkie kryteria wskazane w powołanym przepisie. Organ również prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawi i dokonał jego oceny. Sąd nie dopatrzył się wskazywanych przez skarżącego naruszeń prawa materialnego czy też prawa procesowego w sposób wpływający na wynik sprawy. Z kontrolowanych akt nie wynika jakakolwiek nieprawidłowość w działaniu organu wpływająca na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło