V SA/Wa 1499/07

WyrokWSA w Warszawie2007-10-16

Skład orzekający: Ewa Jóźków, Barbara Mleczko-Jabłońska, Joanna Gierak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, wydana przez pracownika, który wcześniej brał udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej. Pracownik, który wydał decyzję w drugiej instancji (Prezes ZUS), wcześniej brał udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Stan faktyczny
Z. S. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami, powołując się na trudną sytuację materialną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, a decyzję tę utrzymał w mocy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wcześniejsza decyzja Prezesa ZUS została stwierdzona nieważnością przez WSA w Warszawie z powodu naruszenia przepisów o właściwości. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, Prezes ZUS ponownie wydał decyzję odmawiającą umorzenia. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...lutego 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne; uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi z ...marca 2007 r., wniesionej przez Z. S., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych -reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych- z ...lutego 2007 r. nr ..., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ...lipca 2004 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Pismem z ...marca 2004 r. Z. S. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od ...stycznia 1999 r. do ...listopada 2001 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Uzasadniając wniosek wskazała na trudną sytuację materialną swojej rodziny. Podała, że ma na utrzymaniu dwóch synów, pozostających bez pracy. Podała też, że ma kłopoty ze zdrowiem oraz że jej rodzina utrzymuje się tylko z renty rodzinnej w kwocie ... zł. Pismem z ...kwietnia 2004 r. Zakład wezwał stronę do złożenia wymienionych w tym piśmie dokumentów, w tym kwestionariusza o możliwościach płatniczych, zaświadczenia o dochodach wszystkich dorosłych osób zamieszkałych ze stroną, kserokopię rachunków składających się na miesięczne wydatki oraz kserokopię innych dokumentów mogących stanowić istotny argument na potwierdzenie trudnej sytuacji ekonomicznej. W dniu ...kwietnia 2004 r. strona uzupełniła akta sprawy m.in. o kwestionariusz wywiadu środowiskowego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., odcinek renty, kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek, rachunki za energie i telefon, karty informacyjne leczenia szpitalnego z 2003 r. Dalej, z akt sprawy wynika, iż decyzją z ...lipca 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami, za okres od czerwca 1999 r. do listopada 2001 r. w łącznej kwocie ...zł. W sentencji decyzji organ powołał przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że po przeanalizowaniu całości dokumentacji uznał, że w przypadku strony nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia należności. Rodzina uzyskuje stały dochód ze świadczenia w postaci renty rodzinnej oraz z tytułu prowadzenia gospodarstwa. Zobowiązania nie korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej oraz innych instytucji. W konsekwencji organ przyjął, iż strona nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a zaległość wobec ZUS może być spłacona w dogodnym systemie ratalnym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona ponownie zwróciła się o rozpatrzenie jej wniosku o umorzenie zadłużenia, motywując swoje żądanie bardzo trudną sytuacją materialną. Wskazała, że z renty rodzinnej w kwocie ...zł, stanowiącej jedyne jej źródło utrzymania, utrzymuje 3 osoby. Podała, że miesięcznie ponosi wydatki na naukę syna, energię, gaz, opał oraz wyżywienie i podstawowe środki higieny. Spłaca także zaciągniętą na utrzymanie rodziny pożyczkę. Gospodarstwa rolnego nie posiada. Korzysta natomiast z pomocy społecznej. Z tych powodów wniosła o ponowne rozpatrzenie jej podania. Do wniosku załączyła zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z ...sierpnia 2004. wskazujące, że w 2002 r. pobrała z tut. Ośrodka zasiłki celowe w kwocie ...zł. Pismem z ...sierpnia 2004 r. Zakład wystąpił do Starostwa Powiatowego Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami w K. o udzielenie informacji, czy strona jest właścicielem, współwłaścicielem, bądź użytkownikiem nieruchomości położonej na terytorium działania Urzędu. W dniu ...września 2004 r. uzyskano informację, iż zobowiązana nie posiada nieruchomości na terenie tut. powiatu. Następnie, w dniu ...września 2004 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, którą w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9, poz. 26 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr ... z ...lipca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że strona nie przedłożyła nowych dowodów i nie wskazała innych, niż zwarte we wniosku z ...kwietnia 2004 r. (data wpływu do organu) okoliczności, które umożliwiłyby pozytywne rozpatrzenie sprawy. Dlatego też postanowił jak w sentencji decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Prezesa Zakładu strona wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy i umorzenie zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi w całości. Wyrokiem z 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2362/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Sąd wskazał, że organem odwoławczym w sprawie powinien być Minister Polityki Społecznej, który zgodnie z art. 17 k.p.a. był (w dniu wydania skarżonej decyzji) organem odwoławczym od decyzji wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Tymczasem decyzję z ...września 2004 r. wydał Prezes Zakładu. Postanowieniem z ...sierpnia 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, w oparciu o przepis art. 65 § 1 k.p.a., przekazał Prezesowi ZUS, jako organowi właściwemu, wniosek Z. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu zaległych składek. W uzasadnieniu postanowienia podniósł, iż w dniu ...sierpnia 2005 r. zmianie uległa treść art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na jego podstawie stronie niezadowolonej z decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec powyższego, pismem Zakładu z ...sierpnia 2006 r. strona została poinformowana o przekazaniu jej wniosku Prezesowi ZUS jak i pouczona o jej prawach wynikających z art. 10 k.p.a. i o wyznaczonym terminie na zapoznanie się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji ostatecznej. Dalej, pismem z ...października 2006 r. organ wystąpił do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o udzielenie informacji czy dane strony figurują w Centralnej Ewidencji Pojazdów, oraz do Starostwa Powiatowego we W. o podanie czy strona jest właścicielem, współwłaścicielem nieruchomości lub/i gruntu położonych pod jej adresem zamieszkania lub na terenie działania Starostwa. Następnie, w dniu ...października 2006 r. upoważniony pracownik organu przeprowadził w miejscu zamieszkania strony czynności polegające przede wszystkim na przesłuchaniu strony. Z tych czynności sporządzono protokół przesłuchania oraz notatkę służbową. Wynika z nich, że zobowiązana nie pracuje, nie prowadzi też działalności gospodarczej, a jedynie źródło jej dochodu stanowi świadczenie emerytalne, pobierane od lipca 2006 r. w kwocie ...zł netto, przy czym z uwagi na to, że jest ono obciążone przez Komornika Sądowego we W. na rzecz wierzyciela - firmy P., do wypłaty pozostaje stronie kwota ...zł. Egzekucja ta prowadzona jest w związku z zadłużeniem z tytułu nie spłaconej pożyczki w kwocie ...zł wraz z odsetkami. Nadto, z omawianych dokumentów wynika, iż strona nie posiada żadnego majątku, mieszka w domu będącym własnością jej syna. Od 1996 r. jest wdową. Podczas przesłuchania zainteresowana określiła też koszty swojego utrzymania. Spłaca również kredyt zaciągnięty w kwietniu 2006 r. w kwocie ... zł, na 2 lata w ratach po ... zł miesięcznie. W wyniku prowadzonego postępowania organ uzyskał informacje, wskazujące, że strona nie figuruje w rejestrze ewidencji gruntów powiatu w., nie figuruje też w kartotece emerytalno-rentowej KRUS Oddział Regionalny w K., a także w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Natomiast, na podstawie danych uzyskanych z Urzędu Gminy w K., ustalono, że dzierżawiła w 2006 r. działkę rolną o powierzchni ponad 1 ha przeliczeniowego. W dniu ...grudnia 2006 r. upoważniony pracownik organu przeprowadził dodatkowe przesłuchanie strony. Z notatki służbowej sporządzonej na tą okoliczność wynika, iż strona zeznała, że do końca 2006 r. dzierżawiła działkę rolną. Na własne potrzeby uprawiała jedynie ziemniaki i zboże. Otrzymała dotacje unijne w kwocie ... zł jednorazowo i dodatek w wysokości ... zł rocznie z tytułu tzw. niskiej wydajności dzierżawionej ziemi. Strona oznajmiła też, że nie ma żadnej możliwości przedłużenia umowy na kolejne lata. Pismem z ...stycznia 2007 r. strona ponownie została poinformowana o swoich uprawnieniach z art. 10 k.p.a., a więc o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji ostatecznej. Decyzją z ...lutego 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z ...lipca 2004 r. Nr ... Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu sprawy organ stwierdził, iż w przypadku strony nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), mającym zastosowanie w zw. z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym brak jest podstaw do uznania, iż należność kwalifikuje się do umorzenia. Następnie przedstawił poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, wskazując tak na dochody strony z emerytury obciążonej egzekucją komorniczą, dopłat unijnych a także na jej wydatki, w tym ratę kredytu. Organ opisał też sytuację synów zobowiązanej, prowadzących odrębne od matki gospodarstwa domowe. Podniósł, iż prowadząc postępowanie zbadał wszechstronnie sprawę i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały, zebrany materiał dowodowy. Argumentując swoje stanowisko wskazał, że w ostatnich latach zobowiązana osiągała dochody z kilku źródeł, a mimo to nie opłacała składek należnych ZUS. Obecnie posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury. Mieszka z synami w domu jednego z nich i ponosi koszty tylko własnego utrzymania. Dlatego też brak jest podstaw do uznania, że sytuacja strony jest wyjątkowa, uniemożliwiająca opłacenie należności względem ZUS. Spłata zadłużenia może nastąpić w układzie ratalnym, z którego dotychczas strona nie korzystała. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Prezesa ZUS Z. S. zwróciła się z prośbą o ponowne, wnikliwe rozpatrzenie jej sprawy. Prośbę swą uzasadniła bardzo trudną sytuacją materialną. Podała, że jej miesięczny dochód wynosi ... zł i z tej kwoty musi się utrzymać, zapłacić rachunki. Na koniec wniosła o umorzenie zaległości z tytułu składek. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym wznowienie postępowania administracyjnego, a w związku z tym wymagała uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wobec treści wniosku skarżącej, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s. Stosownie natomiast do treści art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Badając prawidłowość decyzji administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie pod względem ich zgodności z wymienionymi powyżej aktami prawnymi, Sąd zwrócił uwagę na to, że zarówno decyzja zaskarżona jak i decyzja wydana w dniu ...lipca 2004 r., zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez tę samą osobę, to jest Dyrektora Oddziału J. D. Podkreślić przy tym należy, że Sąd co do zasady, nie kwestionuje prawa określonego pracownika ZUS, w tym Dyrektora Oddziału -posiadającego właściwe upoważnienie- do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. Kwestię tę wyjaśnia w wielu swoich orzeczeniach NSA, w tym m.in. w wyroku z 14 grudnia 2006 r. sygn. II GSK 264/06. W rozważaniach zawartych w tym wyroku jednoznacznie zaprezentowano pogląd, że kompetencje Prezesa Zakładu wynikają z treści art. 73 u.s.u.s., zaś Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako jednostka organizacyjna stanowiąca całość, jest organem administracji państwowej wykonującym swoje zadania za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych przy czym ustrój, zadania i kompetencje ZUS określają art. 66 - art. 79a u.s.u.s. W związku z treścią wspomnianych przepisów NSA podkreślił, że art. 74 ust. 5 u.s.u.s. w zestawieniu z treścią § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 80, poz. 914 ze zm., rozporządzenie obowiązujące do 30 lipca 2007 r.), stanowi wystarczającą podstawę prawną do udzielania przez Prezesa ZUS upoważnień pracownikom ZUS, w tym Dyrektorom Oddziałów do reprezentowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu. Skoro zaś art. 75 ust. 5 u.s.u.s stanowi, że kompetencje organów Zakładu określa statut, tym samym powoduje to, iż upoważnienie Dyrektora do działania w imieniu ZUS jako organu pozwala na przyjęcie, że także Dyrektor Oddziału poza Prezesem ZUS działając za organ, ma prawo upoważniać innych pracowników do takiego działania. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy Sąd ponownie zaznacza, iż nie kwestionuje prawa posiadającego stosowne upoważnienie Dyrektora Oddziału ZUS do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. Zauważa jednak, iż w przepisie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. postanowiono, że od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy wskazać, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydaje Zakład, zaś Prezes Zakładu w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest jedynie adresatem tego wniosku i zarazem organem działającym za Zakład (por. wyrok NSA z dnia 15 .11.2006 r. sygn. akt II GSK 224/06, z 28.02.2007 r. sygn. akt II GSK 317/06). Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.s.u.s m.in. ZUS wykonuje zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z treścią art. 66 ust. 1 u.s.u.s Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. W skład ZUS wchodzi centrala i terenowe jednostki organizacyjne. Zgodnie z art. 72 u.s.u.s organami ZUS są Prezes Zakładu, Zarząd, Rada Nadzorcza. Prezes ZUS a także Dyrektor Oddziału -co wyjaśniono powyżej- ma prawo do udzielania upoważnień do działania za Zakład. Tym niemniej biorąc pod uwagę fakt, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest organem monokratycznym, brak jest podstaw ażeby w wyniku ponownego rozpatrzenia konkretnej sprawy, co polega na rozpatrzeniu jej od początku na zasadach właściwych dla rozpatrywania odwołań, decyzję wydawał i podpisywał ten sam pracownik. Stanowisko takie, jakkolwiek w odniesieniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 22 lutego 2007 r. (ONSAiWSA 2007/3/61), w której stwierdzono, że w przypadku postępowania wszczętego na wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 zastosowanie ma art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania jest wydanie decyzji ostatecznej przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. Jak już wskazano wcześniej sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Wobec tego wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji ZUS - w imieniu, którego posiadając stosowne upoważnienie Prezesa ZUS, działał określony pracownik ZUS. Jednocześnie, Sąd zwraca uwagę, że orzekając ponownie w sprawie organ winien pamiętać o zasad ogólnych rządzących postępowaniem administracyjnym. Zasady te wymagają od organu między innymi ustosunkowania się do wszystkich podnoszonych przez stronę okoliczności dotyczących istoty sprawy. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Uchybienia w tym zakresie - zależnie od ich stopnia - mogą skutkować nawet uchyleniem decyzji obarczonej taką wadą, zwłaszcza, gdy decyzja ma charakter uznaniowy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku. Sąd zaznacza także, iż rozpatrując sprawę ponownie organ orzekający, kierując się regułami postępowania wynikającymi z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie poprzestając na wymienieniu występującego w aktach sprawy materiału dowodowego - winien przeprowadzić w uzasadnieniu rozstrzygnięcia jego rzetelną analizę, zwłaszcza w oparciu o przesłanki umorzenia ujęte w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 13 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji organu, w tej części, która odnosi się do przesłanek wynikających z wymienionego rozporządzenia winno wskazywać na szczególnie wnikliwe wyjaśnienie przez organ w toku postępowania dowodowego sytuacji majątkowej strony, a w konsekwencji ustalenie, czy zapłata zaległych należności rzeczywiście może zagrozić jej egzystencji. Do prawidłowego wydania decyzji w oparciu o wymienione przepisy prawa materialnego konieczne jest więc dokonanie analizy możliwości płatniczych wnioskodawcy, jego dochodów i niezbędnych wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego. Dopiero takie ustalenia są przydatne w sytuacji rozważania przesłanek wynikających z zastosowania treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z treścią przepisów wymienionego rozporządzenia. Mając powyższe na względzie i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło