V SA/Wa 1509/12
WyrokWSA w Warszawie2013-03-12
Skład orzekający: Krystyna Madalińska – Urbaniak, Izabella Janson, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Rozwoju Regionalnego uchylająca decyzję Marszałka Województwa nakazującą zwrot części środków z dotacji, z powodu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez organ I instancji, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 Kpa. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa) przez organ I instancji, polegające na braku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, stanowi istotne uchybienie proceduralne, które uniemożliwia uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione. W związku z tym, decyzja organu odwoławczego, która uchyliła decyzję organu I instancji z powodu tego naruszenia, jest zgodna z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego uchylającej decyzję Marszałka Województwa nakazującą zwrot części środków z dotacji przyznanej I. O. na realizację projektu. Organ I instancji zakwestionował kwalifikowalność wydatków na wynagrodzenia kierownictwa projektu oraz zakup pieczątek. Po odwołaniu, Minister uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na naruszenie zasady czynnego udziału strony przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu, Marszałek Województwa ponownie wydał decyzję nakazującą zwrot dotacji. Minister Rozwoju Regionalnego ponownie uchylił tę decyzję, ponownie wskazując na naruszenie art. 10 Kpa przez organ I instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant: starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013r. sprawy ze skargi I. O. - E. C. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu części środków wykorzystanych na dofinansowanie realizacji projektu; oddala skargę.
Przedmiotem skargi I. O. - [...]do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...]uchylająca decyzję Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nakazującą zwrot części środków przekazanych stronie jako dotacja na realizację projektu "[...]" zgodnie z Umową nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. zmienianą Aneksami nr [...] z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz nr [...] z dnia [...] października 2010 r. ." wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r, Nr 157, poz. 1240 z późn, zm.) - w kwocie 11 450,00 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych odpowiednio od dnia przekazania środków do dnia zwrotu.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
I. O. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w [...] w dniu 14 grudnia 2009 roku zawarła z Województwem [...] reprezentowanym przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] umowę nr [...] zmienianą w aneksami: nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz nr [...] z dnia [...] października 2010 r. na realizację projektu "[...]".
W dniach 10-11 lutego 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w [...] (zwany dalej Instytucją Wdrażającą) przeprowadził kontrolę końcową projektu, w wyniku której zakwestionowano wypłacanie kierownikowi projektu i jego zastępcy wynagrodzenia większego o 400 zł w okresie od września do listopada 2010 r., a w ostatnim miesiącu tj. grudniu 2010 r. dodatkowej wypłaty (poza wynagrodzeniem zaplanowanym w budżecie projektu) w wysokości odpowiednio 10 150,00 zł i 2 100,00 zł.
W wyniku przeprowadzonej kontroli zakwestionowano również koszt zakupu pieczątek przez Partnera, dokonanego na dwa miesiące przed zakończeniem projektu - koszt ich wyrobu oraz zakupu automatu w wysokości 79,30 zł uznano za niekwalifikowalny.
Powyższe ustalenia zawarto w informacji pokontrolnej nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. W dniu 17 marca 2011 r. Beneficjent przesłał pismo dotyczące ww. informacji pokontrolnej wraz z niepodpisaną informacją. Po zapoznaniu się z argumentami przedstawionymi przez Beneficjenta, Instytucja Wdrażająca podtrzymała swoje stanowisko, wydając drugą informację nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w której nie zmieniono zapisów dotyczących kwestionowanych wydatków. W piśmie przewodnim do tej informacji przesłano do Beneficjenta wyjaśnienia dotyczące stanowiska zajętego przez Instytucję Wdrażającą.
W dniu 18 kwietnia 2011 r. Beneficjent przesłał niepodpisaną drugą informację pokontrolną podtrzymując swoje stanowisko. W związku z powyższym zgodnie z procedurą (Zasadami kontroli w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki) w dniu 29 kwietnia 2011 r. wydano zalecenia pokontrolne, w których wydatki Beneficjenta na wynagrodzenia i pieczątki zostały uznane za niekwalifikowalne, gdyż w opinii zespołu kontrolującego zostały poniesione z naruszeniem przepisów art. 44 ust. 3 pkt 1 oraz 47 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 nr 157 poz. 1240 z późn. zmianami).
W odpowiedzi na wydane zalecenia, Beneficjent w dniu 16 maja 2011 r. poinformował, że odmawia wykonania zaleceń pokontrolnych w zakresie zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne, czego wynikiem było rozpoczęcie procedury administracyjnej celem wyegzekwowania nienależnie pobranych środków.
W konsekwencji, na podstawie § 13 ust. 1 i 3 przedmiotowej umowy w dniu [...] czerwca 2011 r. Beneficjent został zobowiązany do zwrotu w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma tj. 17.06.2011 r., środków w wysokości 14 729,30 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
W związku z odmową zwrotu wyżej wymienionych środków (pismo L,sz.: [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.) zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania mającego na celu wydanie decyzji, o której mowa w art. 207 ustawy o finansach publicznych. Beneficjent został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach. W dniu [...] sierpnia 2011 r. pismem znak: L.sz.: [...] poinformował, że skorzysta z prawa do zapoznania się z aktami sprawy, co miało miejsce w dniu 19 sierpnia 2011 r.
W dniu [...] września 2011 r. Marszałek Województwa [...]wydał decyzję nr [...], nakazującą I. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] zwrot środków łącznie w wysokości 14 729,30 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
W wyniku odwołania skarżącej Minister Rozwoju Regionalnego decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ I instancji, w ramach ponownego rozpoznawania sprawy, pismem z dn. 12 stycznia 2012 r. wezwał skarżącą do przedłożenia następujących dokumentów:
- wykazu konkretnych czynności i zadań wykonywanych przez kierownika projektu oraz jego zastępcę w okresie od listopada 2009 r. do końca sierpnia 2010 r.,
- wykazu konkretnych czynności i zadań wykonywanych przez kierownika projektu oraz jego zastępcę w okresie od września 2010 r. do grudnia 2010 r. ze szczególnym uwzględnieniem czynności przypisanych do nieobsadzonego stanowiska specjalisty ds. administracyjnych i promocji,
- dokumentów potwierdzających wykonanie ww. czynności przez kierownika projektu lub jego zastępcę,
- wykazu zadań wykonywanych przez specjalistę ds. administracyjnych i promocji,
- umowy zawartej ze specjalistą ds. administracyjnych i promocji wraz z dokumentem potwierdzającym wypowiedzenie i rozwiązanie tej umowy.
W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżąca przekazała organowi I instancji umowę zlecenia nr [...] (zawartą z K. D.) z dn. 25 stycznia 2010 r., której przedmiotem było pełnienie funkcji referenta ds. administracyjnych i promocji, wraz z załącznikiem nr 1 zawierającym opis zadań referenta ds. administracyjnych i promocji, aneksem nr 1 z dn. 26 lutego 2010 r. i aneksem nr 2 z dn. 23 marca 2010 r. oraz umowę zlecenia nr [...] (zawartą z M. G.) z dn. 1 lipca 2010 r., w identycznym co ww. przedmiocie, wraz z załącznikiem nr 1 zawierającym opis zadań referenta ds. administracyjnych i promocji i aneksem nr 1 z dn. 30 lipca 2010 r., na mocy którego okres wykonywania umowy wydłużono do dnia 31 sierpnia 2010 r.
Marszałek Województwa [...] ponownie rozpoznając sprawę decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nakazał zwrot dotacji w kwocie 11 450, zł.
Organ podniósł, iż skarżąca wyjaśniła, że w przypadku zadań referenta ds. administracyjnych i promocji niemożliwe jest potwierdzenie ich wykonania w postaci konkretnego dokumentu czy protokołu, lecz jedynie takie przesłanki jak: sprawnie funkcjonujące biuro projektu, prawidłowa realizacja umów zawartych z wykonawcami, prawidłowe wykonywanie obowiązków informacyjno-promocyjnych, terminowe przedkładanie wniosków beneficjenta o płatność. Wskazano, iż skarżąca podkreśliła, że nie istnieje ewidencja zadań i czynności wykonywanych w ramach projektu przez kierownika projektu i jego zastępcę z uwagi na fakt, że były to osoby samozatrudnione w rozumieniu Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL (dalej: Wytyczne). Podobnie, takiej ewidencji nie prowadzono w odniesieniu do zadań wykonywanych przez referenta ds. administracyjnych i promocji. Ponadto, skarżąca odniosła się do kwestii konstrukcji budżetu projektu i dopuszczalności dokonywania zmian w budżecie, co leżało poza meritum kwestii będącej przedmiotem wyjaśnień w toku ponownego postępowania administracyjnego.
Od powyższej decyzji odwołała się I. O. - [...].
Decyzją z dnia 19 [...]kwietnia 2012 r. znak: [...] Minister Rozwoju Regionalnego uchylił zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy zauważył, iż skarżąca tylko częściowo odniosła się do żądań organu I instancji zawartych w piśmie z dn. 12 stycznia 2012 r. Zdaniem ww. organu skarżąca nie przedstawiła wykazu konkretnych czynności i zadań wykonywanych przez kierownika projektu i jego zastępcę w okresie od września do grudnia 2010 r., w tym czynności przypisanych do nieobsadzonego stanowiska referenta ds. administracyjnych i promocji oraz dokumentów potwierdzających wykonanie ww. czynności.
Organ II instancji podniósł, iż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji, ustalił, że zasadne jest podwyższenie wynagrodzenia kierownictwa projektu w okresie wrzesień - grudzień 2010 r., przy czym ustalił wysokość "podwyżki" na kwotę 400 zł za każdy ww. miesiąc (co stanowi ok. 40% wynagrodzenia otrzymywanego przez zatrudnionego do dn. 31 sierpnia 2010 r. referenta ds. administracyjnych i promocji).
Wskazano, iż organ I instancji oparł ww. ustalenie na podstawie analizy całokształtu materiałów zebranych w sprawie oraz na podstawie argumentów skarżącej wniesionych w ramach ponownego rozpoznawania sprawy, jak i mając na uwadze fakt funkcjonowania biura projektu w czasie wakatu na stanowisku odpowiedzialnym za jego funkcjonowanie.
Organ II instancji podniósł, iż w odniesieniu do wydatku poniesionego na dodatkowe wynagrodzenie kierownictwa projektu za miesiąc grudzień 2010 r., organ I instancji stwierdził brak przesłanek do uznania tego wydatku za kwalifikowalny. Wskazano, iż na potwierdzenie powyższego stanowiska organ I instancji wskazał na okoliczność, że kierownictwo projektu nie wykonało w grudniu 2010 r. żadnych dodatkowych czynności (poza czynnościami przypisanymi dla referenta ds. administracyjnych i promocji), za które mogłoby otrzymać tak wysokie wynagrodzenie oraz, że nie istnieją żadne szczególne okoliczności uzasadniające wypłatę wynagrodzenia w takiej wysokości.
W ocenie organu II instancji pomimo tego, że w świetle materiałów zawartych w aktach sprawy oraz zgromadzonych dowodów zasadne byłoby podtrzymanie rozstrzygnięcia organu I instancji pod względem merytorycznym, decyzja nie zasługuje na utrzymanie w obrocie prawnym z uwagi na uchybienia w zakresie sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy podniósł, iż organ I instancji w toku ponownego rozpoznawania sprawy nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w postępowaniu w postaci umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Wskazał, iż w aktach sprawy brak bowiem pisma pouczającego stronę o ww. prawie.
Zdaniem ww. organu obowiązek ten jest bowiem aktualny za każdym razem, gdy organ wydaje decyzję, nawet jeśli decyzja jest wydawana w toku ponownego rozpoznawania sprawy. W związku z powyższym organ stwierdził, że organ I instancji uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 Kpa, przy czym jednocześnie - z uwagi na brak w aktach sprawy adnotacji o przyczynach odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu – uznał, że organ nie skorzystał z wyjątku określonego w art. 10 § 2 Kpa.
Organ odwoławczy podkreślił, że konsekwencją naruszenia zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania (a więc także w ramach ponownego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia sprawy w drodze wydania decyzji) jest z kolei niemożność uznania za udowodnioną żadnej okoliczności faktycznej leżącej u podstaw decyzji. Zdaniem organu naruszenie obowiązku stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które w istotny sposób może wpływać na wynik sprawy i ustalenia faktyczne organu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. O. - [...] wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] w myśl art. 145 § 1 pkt 2) ppsa, z uwagi na rażące naruszenie przepisu art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000, nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej Kpa co stanowi przesłankę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
W dniu rozprawy tj. 12 marca 2013 r. zostało złożone pismo skarżącej będące uzupełnieniem skargi. Skarżąca podniosła w nim, iż organ odwoławczy nie odniósł się do merytorycznych argumentów i dowodów podniesionych przez nią w toku postępowania administracyjnego. Wskazała, iż w tym samy dniu wystąpiła do Ministra Rozwoju Regionalnego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lipca 2012 nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m. in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.
Należy wyjaśnić, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest trybem nadzwyczajnym. Podstawy stwierdzenia nieważności decyzji wymienione są enumeratywnie w art. 156 § 1 Kpa. Niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek z art. 156 § 1 Kpa zważywszy na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest odstępstwem od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 Kpa.
Jedną z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa).
Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnie prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 1994 r. sygn. akt III SA 1705/93 opublikowany w piśmie Wspólnota 1994/42/16).
Wojewódzki Sąd Administracyjny, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy orzekające i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 138 § 2 Kpa, który stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W niniejszej sprawie wystąpiła ww. przesłanka, organ odwoławczy słusznie zauważył, iż organ I instancji nie poinformował skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, co jest obowiązkiem organu wynikającym z art. 10 Kpa, co skutkuje tym, nie można uznać okoliczności faktycznych leżących u podstaw decyzji za udowodnione (art. 81 Kpa.).
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 Kpa) nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako odpowiednik obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować wiele uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (art. 78 § 1, art. 79 Kpa.), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81 Kpa). Określona okoliczność faktyczna może zostać uznana za udowodnioną tylko wtedy, gdy strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (o ile nie zachodzi wyłączenie, o którym mowa w § 2 art. 10 Kpa). Zasada udziału strony w postępowaniu dotyczy nie tylko postępowania przed organem pierwszej instancji, ale także postępowania odwoławczego i postępowań nadzwyczajnych. Zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji nie mogą uchylić się od obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z innych przyczyn, niż wymienione w art. 10 § 2 Kpa. Takie przyczyny w niniejszej sprawie nie zachodzą.
W wyroku z dnia 4 kwietnia 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. III SA 1795/95) potwierdził, że naruszenie zagwarantowanej stronie ustawowo zasady czynnego jej udziału w postępowaniu, we wszystkich jego istotnych czynnościach, stanowi kwalifikowaną wadę procesową tego postępowania, niezależnie od tego, czy miało to, czy też nie, wpływ na treść decyzji. Konsekwencją stwierdzenia, że doszło na etapie postępowania przed organem I instancji do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu musi być uchylenie decyzji tego organu.
Prawidłowość stanowiska organu odwoławczego potwierdza orzecznictwo w tym zakresie np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2011 r. (II OSK 1180/10), w którym Sąd wskazał, że nawet gdyby organ II instancji ustalił po wniesieniu odwołania, że jedna ze stron postępowania zmarła, a w postępowaniu nie brali udziału jej następcy prawni, to stwierdzając, że doszło do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa), mógłby jedynie uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W niniejszej sprawie kwestia naruszenia art. 10 § 1 Kpa przez organ I instancji ma szczególne znaczenie, gdyż postępowanie dowodowe, które było prowadzone na podstawie wcześniejszych zaleceń organu II instancji miało doprowadzić do wyjaśnienia szeregu wątpliwości, które wiązały się z odpowiedzialnością finansową skarżącej.
Ponieważ w sprawie zebrano dodatkowy materiał dowodowy skarżąca powinna mieć możliwość złożenia końcowego oświadczenia przed wydaniem decyzji, a po zakończeniu postępowania dowodowego a przed wydaniem rozstrzygnięcia.
Obowiązkiem organu administracyjnego jest zapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
Należy zauważyć, iż w efekcie przedstawienia nowych dowodów przez skarżącą w postępowaniu dowodowym zmieniona została treść decyzji organu I instancji i żądana
kwota zwrotu środków uznanych za niekwalifikowane. Dlatego też uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do całokształtu nowego materiału dowodowego powoduje, że okoliczności faktyczne ustalane na tej podstawie nie mogą być uznane za udowodnione i nie mogą być podstawą wydanej przez organ I instancji decyzji.
Istota uprawnienia strony, przewidzianego w art. 10 § 1 i art. 81 Kpa., polegającego na końcowym zapoznaniu się z całokształtem zgromadzonego materiału dowodowego (niezależnie od uprawnienia do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i składania dalszych wniosków dowodowych) polega na tym, że przed wydaniem decyzji ma ona możliwość dowiedzieć się, jakie okoliczności faktyczne wynikające z zebranych dowodów, organ będzie uwzględniał przy wydaniu rozstrzygnięcia.
Podkreślenia wymaga fakt, że zapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów ma szczególnie doniosłe znaczenie w sprawach, w których decyzje podejmowane są na podstawie uznania administracyjnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i dnia 6 grudnia 2006 r., III SA/Wa 2387/06).
Należy zauważyć, iż ocena kwalifikowalności wydatków dokonywana jest wprawdzie m.in. na podstawie Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, a upoważnienie dla Ministra Rozwoju Regionalnego do wydania przedmiotowych wytycznych wynika wprost z art. 26 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 4a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 z późn. zm.), to element uznaniowości jest tu istotny.
W związku z powyższym, w ocenie sądu organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 Kpa.
Decyzja I instancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponieważ skarżąca nie wypowiedziała się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, to organ odwoławczy słusznie nie uznał, że wydana przez organ I instancji decyzja została oparta na udowodnionych okolicznościach faktycznych.
To stwierdzenie prowadzi do wniosku, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji obarczone jest wadą, która miała wpływ jego wynik.
Naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu wynikającą z art. 10 § 1 Kpa rodzi po stronie organu odwoławczego obowiązek uchylenia decyzji I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Inne rozstrzygnięcie organu odwoławczego skutkowało by stwierdzeniem, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Powyższe powoduje, że organ odwoławczy nie miał możliwości zastosowania art. 136 Kpa, tj. przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, gdyż takim działaniem naruszyłby zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na prawie strony, do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.
Należy zauważyć, iż skarżąca w odwołaniu z dnia 13 marca 2012 r. od decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. podniosła, iż organ I instancji nie poinformował jej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem przedmiotowej decyzji czym naruszył art. 10 § 1 Kpa, a w związku z tym nie można uznać, że jakakolwiek okoliczność faktyczna została udowodniona.
Organ odwoławczy uchylając decyzje organu I instancji i przekazując ją do ponownego rozpoznania uznał za zasadny zarzut podniesiony przez skarżącą w odwołaniu. Ww. organ odwoławczy odniósł się również do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu, czym spełnił żądanie strony.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarzut skarżącej dotyczący nie odniesienia się przez organ odwoławczy do merytorycznych argumentów i dowodów podniesionych przez nią w toku postępowania administracyjnego jest nie zasadny.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu i rozstrzygnięciach organów administracji, które mogłyby doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji i z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 tekst jednolity ze zm.) orzekł jak w sentencji.
-----------------------
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło