V SA/Wa 1525/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia H. Sp. z o.o. z siedzibą w L. oraz zażalenia S. z siedzibą w L. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 224/12 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku S. z siedzibą w L. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w L na decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części dotacji celowej wraz z odsetkami; postanawia: 1. Odrzucić zażalenie H. Sp. z o.o. z siedzibą w L. 2. Uchylić zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 224/12. 3. Odmówić dopuszczenia S. z siedzibą w L. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Wnioskiem z dnia 22 maja 2012 r. (data nadania) S. z siedzibą w L. – dalej jako "Stowarzyszenie" wystąpiło o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (obecnie H. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w L.) – dalej również jako "skarżąca", na decyzję Ministra Gospodarki i Pracy w charakterze uczestnika. Zarządzeniem z dnia 28 maja 2012 r. Stowarzyszenie zostało wezwane do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku poprzez nadesłanie dokumentów (odpisu pełnego z KRS) potwierdzających umocowanie do działania w imieniu Stowarzyszenia osób, które podpisały wniosek – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wnioskodawca został wezwany do nadesłania statutu Stowarzyszenia pod rygorem skutków procesowych. W zakreślonym terminie Stowarzyszenie nadesłało odpis pełny z KRS oraz statut. Następnie zarządzeniem z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 224/12 (pod którą sprawa była zarejestrowana w dniu złożenia wniosku) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił wniosek Stowarzyszenia bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu tego zarządzenia Sąd wskazał, że z nadesłanych przez Stowarzyszenie dokumentów wynika, iż do jego reprezentowania przy zarządzie wieloosobowym wymagane jest działanie dwóch członków zarządu łącznie. Przedmiotowy wniosek został zaś podpisany przez jednego członka zarządu P. R. oraz przez R. K., który wchodził w skład organu nadzoru Stowarzyszenia. W związku z tym Sąd uznał, że wniosek nie został podpisany prawidłowo, tj. zgodnie ze sposobem reprezentacji wynikającym z KRS. W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżąca podniosła, że wbrew stanowisku Sądu zarząd Stowarzyszenia jest jednoosobowy – jest ono reprezentowane przez P. R., wynika to wprost z nadesłanego na wezwanie Sądu odpisu pełnego z KRS. W zażaleniu na ww. zarządzenie z dnia 4 lipca 2012 r. wniesionym przez Stowarzyszenie również podkreślono, że zarząd Stowarzyszenia jest jednoosobowy, a Prezesem Zarządu jest P. R., który podpisał wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 198 p.p.s.a., do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zażaleń na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego. W świetle natomiast art. 195 § 2 p.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Przewodniczący w sądzie pierwszej instancji może zatem dokonać autokontroli swoich zarządzeń stosownie do art. 195 § 2 w zw. z art. 198 (por. post. NSA z 26.10.2005 r., I OZ 1096/05). Sąd uznał, że wniesione przez skarżącą zażalenie na zarządzenie z dnia 4 lipca 2012 r. pozostawiające bez rozpoznania wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika podlega odrzuceniu. Zażalenie to nie zostało bowiem podpisane przez osobę mogącą działać w imieniu skarżącej. W związku z tym Sąd na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Z kolei zażalenie na ww. zarządzenie z dnia 4 lipca 2012 r. wniesione przez Stowarzyszenie należało uznać za oczywiście uzasadnione. Z dołączonego do akt sprawy pełnego odpisu z KRS wynika bowiem, że do reprezentowania Stowarzyszenia uprawniony jest jeden członek zarządu, przy zarządzie jednoosobowym, lub dwóch członków zarządu łącznie przy zarządzie wieloosobowym. Na dzień złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika zarząd Stowarzyszenia był jednoosobowy. Jedynym członkiem zarządu (Prezesem) był P. R., który podpisał ww. wniosek. Sąd natomiast – z uwagi na wielość osób ujawnionych w KRS jako byli członkowie zarządu Stowarzyszenia – błędnie przyjął, że zarząd ten jest wieloosobowy. W konsekwencji powyższego, działając na podstawie art. 195 § 2 w zw. z art. 198 p.p.s.a. Sąd postanowił uchylić zaskarżone zarządzenie w całości, o czym stanowi pkt 2 sentencji postanowienia. Uzasadniając pkt 3 niniejszego postanowienia wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 33 § 1 p.p.s.a. - osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W myśl § 2 powołanego przepisu (w brzmieniu znajdującym zastosowanie do niniejszej sprawy) udział w charakterze uczestnika może zgłosić również organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Wykładni tego przepisu dokonał Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu wydanym w składzie 7 sędziów z 28 września 2009 r., II GZ 55/09 (ONSA WSA 2010, nr 2, poz. 23), w którym wskazano, że: - po pierwsze, organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalno-prawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej; - po drugie, udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji sądowej kontroli administracji; - po trzecie, sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 p.p.s.a., realizuje cel publiczny, dla którego została powołana. Naczelny Sad Administracyjny wskazał również, że w świetle przedstawionych uwag nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Utrwalone orzecznictwo odnośnie pojęcia "statutowej działalności" organizacji społecznej (por. m.in. postanowienie NSA z 17 października 2012 r., sygn. II OZ 864/12) nakazuje przyjąć, że wymóg art. 33 § 2 p.p.s.a. dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej, konieczny dla ustalenia, iż działalność ta dotyczy interesów prawnych innych osób winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle. Oznacza to, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cele stowarzyszenia. Podkreślenia wymaga przy tym, że pojęcie "cel statutowy" musi wynikać wprost ze statutu. W szczególności nie można utożsamiać pojęcia "cel statutowy" ze "sposobami realizacji tego celu" (zob. np. A. Łukiańczuk, Dochody organizacji społecznych, politycznych i zawodowych realizujących cele statutowe - wybrane zagadnienia podatkowe, BISP 2008, nr 7-8, s. 19-20). Dokonując oceny wniosku Stowarzyszenia według tak opisanych kryteriów należało stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania jego zasadności. Stowarzyszenie jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., jednakże nie wykazało, że niniejsza sprawa dotyczy jego statutowej działalności. Ze statutu Stowarzyszenia wynika, że jego celem jest m.in. działanie na rzecz rozwoju przedsiębiorczości, integracja łódzkiego środowiska przedsiębiorców, współdziałanie z organami władzy administracji rządowej i samorządowej w zakresie tworzenia korzystnych warunków działalności gospodarczej oraz doradztwo w sprawach gospodarczych oraz poradnictwo zawodowe i prawne. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja wydana przez Ministra Gospodarki i Pracy dotyczy natomiast określenia skarżącej, przypadającej do zwrotu części dotacji celowej wraz z odsetkami. W ocenie Sądu określone w sposób ogólny cele działania Stowarzyszenia określone w jego statucie, nie pokrywają się z przedmiotem zaskarżonej decyzji. Co prawda w statucie tym zapisano również, że cele Stowarzyszenia realizowane są m.in. przez występowanie do władz samorządowych i organów administracji rządowej oraz innych organów i instytucji w sprawach Stowarzyszenia i jego członków, jednak jak wskazano powyżej nie można utożsamiać pojęcia "cel statutowy" ze "sposobami realizacji tego celu". Nie można powoływać się na jedną z form realizowania celów statutowych, jako na cel statutowy uprawniający Stowarzyszenie do występowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym w sytuacji, gdy nie ma bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy statutowymi celami działania Stowarzyszenia, a zaskarżoną decyzją. Z tego powodu w ocenie Sądu Stowarzyszenie nie wykazało, aby jego udział w postępowaniu sądowym miał wykraczać poza formę popierania konkretnych interesów skarżącej dążącej de facto jedynie do uniknięcia odpowiedzialności finansowej wynikającej z zaskarżonej decyzji. Dodać należy, że skarżąca jest prawidłowo reprezentowana w niniejszej sprawie, a więc jej interesy są należycie zabezpieczone. Reasumując wskazać należy, że charakter sprawy oraz szczegółowa analiza celów realizowanych przez Stowarzyszenie w powiązaniu z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w sprawie nie pozwala na stwierdzenie, że przedmiot sprawy mieści się w statutowym zakresie działalności Stowarzyszenia. W konsekwencji dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika jest nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie powoływanego już art. 33 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w pkt 3 sentencji.