V SA/Wa 1585/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA Bożena Zwolenik, Sędzia WSA Marek Krawczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi E. N. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) kwietnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez E. N. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący") jest postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor MOR ARiMR") z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: "Kierownik BP ARiMR") z dnia [...] października 2015 r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR w O. przyznał Stronie płatność w wysokości 1.359,60 zł w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2007. Strona nie wniosła odwołania. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. ww. organ na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie przyznania przedmiotowych płatności. Następnie decyzją z dnia [...] października 2015 r. o nr [...], Kierownik BP ARiMR w O. stwierdził, że decyzja ostateczna z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie przyznania płatności, została wydana z naruszeniem prawa. Decyzja ta, na podstawie art. 40 § 5 k.p.a. – została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 30 października 2015 r. Z akt sprawy wynika, że wobec powzięcia przez organ wiadomości, iż E.N. przybywa za granicą, pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. organ wezwał ww. do ustanowienia w kraju pełnomocnika do doręczeń zgodnie z treścią art. 40 § 4 k.p.a. W piśmie tym zawarto pouczenie, że niewywiązanie się przez Stronę z powyższego obowiązku pociągnie za sobą konsekwencje określone w art. 40 § 5 k.p.a., tj. pisma dla Strony będą pozostawiane w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Wezwanie, o którym mowa powyżej, zostało doręczone Stronie przebywającej w H.w dniu 21 lutego 2015 r. Strona nie ustanowiła pełnomocnika. Prawomocnym postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1613/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. N. na pismo organu I instancji z dnia [...]stycznia 2015 r. informujące o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju. W dniu 26 stycznia 2016 r. E. N. nadał w H. odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] października 2015 r. Poza zakwestionowaniem tej decyzji z przyczyn merytorycznych, wskazał, że decyzja ta nie została mu doręczona na holenderski adres. W tej sytuacji został on pozbawiony możliwości zapoznania się z pełną argumentacją organu i wniesienia środka odwoławczego. Dodał ponadto, że ARiMR w O. doręcza mu korespondencję na adres w H. Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...]kwietnia 2016 r. Dyrektor MOR ARiMR stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] października 2015 r. W ocenie organu II instancji, decyzja ta w oparciu o art. 40 § 5 k.p.a. została uznana za doręczoną w dniu 30 października 2015 r. Zatem termin na wniesienie odwołania zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. - jak wskazał organ - upłynął z dniem 14 listopada 2015 r. Strona wniosła odwołanie w dniu 26 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego), a więc po upływie powyższego terminu. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ II instancji zwrócił też uwagę na wezwanie Strony do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju i pouczenie o konsekwencjach niewykonania tego wezwania. Ponadto wskazał na zmianę przepisów k.p.a., która nastąpiła z dniem 1 listopada 2015 r. i związany z tym brak obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju przez stronę, która ma miejsce zwykłego pobytu lub siedziby w Rzeczpospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. W skardze na ww. postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie, zarzucając: - nieuzasadnione przyjęcie, że odwołaniem z dnia 26 stycznia 2016 r. od decyzji Kierownika BP ARiMR w O., nie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, podczas gdy w rzeczywistości wniosek taki w oczywisty sposób można wyprowadzić z faktu złożenia przez niego odwołania oraz z treści tegoż odwołania, - naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez uznanie, że zachowanie organu I instancji polegające na braku wysłania do Skarżącego decyzji z dnia [...] października 2015 r., pomimo że adresy zamieszkania Skarżącego zarówno w P. jak i w H., były organowi znane, nie stało w sprzeczności z zasadą budowania zaufania do władzy publicznej, - naruszenie art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że prawidłowym zachowaniem ze strony organu I instancji był brak wysłania do Skarżącego decyzji z dnia [...] października 2015 r., pomimo że adresy Skarżącego, zarówno w P. jak i w H., były organowi znane, co skutkowało tym, że Skarżący nie został należycie powiadomiony o fakcie istnienia ww. decyzji, a w konsekwencji nie złożył od niej odwołania w terminie 14-dniowym, a późniejszym. W uzasadnieniu skargi – powołując się na stanowisko wyrażone w doktrynie – Skarżący wskazał, że pozostawienie decyzji z dnia [...] października 2015 r. w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia nie było prawidłowe. Zaakcentował, iż ww. decyzja została wydana praktycznie ostatniego dnia obowiązywania starych przepisów, które weszły w życie w niedzielę - 1 listopada 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd uznaje stan faktyczny ustalony przez organ za prawidłowy i czyni go przedmiotem własnych ustaleń. Istotę sporu w przedmiotowej sprawie stanowi rozstrzygnięcie, czy zaistniała przesłanka do uznania, iż odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2015 r. wydanej przez Kierownika BP ARiMR w O., zostało złożone z uchybieniem terminu. Skarżący nie kwestionuje przy tym samego faktu wniesienia odwołania z naruszeniem terminu, lecz wskazuje, że z treści tego odwołania organ powinien wywieść, że Skarżący wnosi o przywrócenie terminu do jego złożenia. Ponadto Skarżący kwestionuje zasadność pozostawienia decyzji z dnia [...] października 2015 r. w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. W związku z powyższym wskazać należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, z odwołania od decyzji z dnia [...] października 2015 r. nie sposób wnioskować, że Skarżący poza odwołaniem wnosi również o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Z treści odwołania wynika jedynie, że Skarżący kwestionuje szereg decyzji wydanych przez organ w dniu 30 października 2015 r. Natomiast żaden fragment odwołania – nawet pośrednio – nie wskazuje na to, że Skarżący żąda również przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Za nieuzasadnione należy uznać stanowisko Skarżącego jakoby z samego faktu, iż złożył on odwołanie należało wnioskować, że wnosi również o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zaakceptowanie takiego stanowiska podważałoby przepis art. 58 § 1 k.p.a., stanowiący, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W wyroku z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 268/07 (LEX nr 401669) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż ewentualne przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. W ww. orzeczeniu Sąd nie podzielił poglądu, zgodnie z którym organ administracji w drodze interpretacji treści oświadczenia strony winien mieć na uwadze cel wynikający z treści tego oświadczenia. Nawet gdyby przyjąć, że celem strony było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wniosek taki powinien wynikać wprost z pisma (podania lub odwołania), a nie być ustalany przez organ w procesie interpretacji celu wynikającego z oświadczenia zawartego we wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie w odwołaniu w żaden sposób nie wskazano, że Skarżący wnosi również o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Odnosząc się do zarzutów Skarżącego dotyczących błędnego, w jego ocenie, pozostawienia decyzji z dnia [...] października 2015 r. w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, wskazać należy, że i te zarzuty nie znajdują uzasadnienia. Pismem z dnia 28 stycznia 2015 r. organ I instancji wezwał Skarżącego do ustanowienia w kraju pełnomocnika do doręczeń, stosownie do treści art. 40 § 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie, strona zamieszkała za granicą lub mająca siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Przedmiotowe wezwanie doręczono Skarżącemu w dniu 21 lutego 2015 r. Od tej daty Skarżący powinien więc mieć świadomość, że jeżeli w zakreślonym terminie nie wyznaczy pełnomocnika do doręczeń w kraju, to organ nie będzie wysyłał do niego pism na adres za granicą, lecz pozostawi je w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Skarżący, pomimo ww. wezwania, nie wyznaczył pełnomocnika do doręczeń, tylko zakwestionował wezwanie organu w powyższym zakresie, akceptując wynikające z takiego działania ryzyko nieotrzymania decyzji z dnia [...] października 2015 r. Wobec tego organ zobowiązany był – na podstawie art. 40 § 5 k.p.a., o którego treści Skarżący został pouczony – pozostawić decyzję z dnia [...] października 2015 r. w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Skutek ten nastąpił w dniu wydania tej decyzji, bowiem w myśl art. 40 § 5 zdanie pierwsze k.p.a. w razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń, przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Na powyższą ocenę nie mógł mieć wpływu fakt zmiany przepisów k.p.a. z dniem 1 listopada 2015 r. Wprawdzie Skarżący trafnie wskazuje, że z tym dniem weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne (Dz.U. z 2015 r. poz. 1274) zawierająca m.in. nowelizację art. 40 § 4 k.p.a., lecz wyciąga z tego faktu nieuzasadnione wnioski. Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Od dnia 1 listopada 2015 r. ustał zatem dla Skarżącego, mającego miejsce zamieszkania w H., obowiązek wyznaczenia pełnomocnika do doręczeń w kraju. W rozpoznawanej sprawie art. 40 § 4 k.p.a. w brzmieniu po ww. nowelizacji nie miał jednak zastosowania, ponieważ Skarżący został wezwany do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju przed wejściem w życie tej nowelizacji – pismem z dnia 28 stycznia 2015 r. Przed wejściem w życie nowelizacji została również wydana i dołączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia decyzja z dnia [...] października 2015 r. W tej sytuacji założenie Skarżącego, że organ celowo będzie zwlekał z wydaniem i doręczeniem ww. decyzji do czasu zmiany treści art. 40 § 4 k.p.a. nie miało uzasadnienia. Skarżący zdaje się nie dostrzegać, iż pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. organ I instancji wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia [...] października 2015 r. oraz, że w świetle art. 35 § 1 k.p.a. organ zobowiązany jest do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Z przedstawionych względów organ I instancji zasadnie pozostawił decyzję z dnia [...] października 2015 r. w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Skarżący nadał zaś odwołanie od tej decyzji w h. urzędzie pocztowym w dniu [...] stycznia 2016 r., a więc po upływie terminu 14 dni określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Termin ten upłynął bowiem w niniejszej sprawie w dniu 13 listopada 2015 r. W tej sytuacji na podstawie art. 134 k.p.a. organ odwoławczy zobowiązany był do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., o terminie złożenia pisma decyduje nie data nadania tego pisma za granicą, ale data jego przekazania polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Z kserokopii koperty, w której Skarżący nadał odwołanie wynika jedynie, że pismo to zostało nadane w H. w dniu [...] stycznia 2016 r., a nie ma na niej żadnej adnotacji, w jakiej dacie przesyłka ta została przekazana polskiej placówce operatora wyznaczonego. W tej sytuacji uznanie przez organ odwoławczy, iż odwołanie zostało wniesione w dniu 26 stycznia 2016 r. nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ data przekazania polskiej placówce operatora wyznaczonego, przesyłki zawierającej odwołanie, nie mogła nastąpić wcześniej niż w dniu jej nadania w H. a więc w dniu [...] stycznia 2016 r., podczas gdy termin na wniesienie odwołania upływał z dniem 13 listopada 2015 r. Wpływu na rozstrzygnięcie sprawy nie miała również omyłka organu odwoławczego, który wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że termin na wniesienie odwołania od decyzji z dnia [..] października 2015 r. upływał w dniu 14 listopada 2015 r. Biorąc pod uwagę powyższe oraz nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.