V SA/Wa 160/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S.K. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia ... listopada 2014 r., nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku oddala skargę. Przedmiotem skargi S. K. (dalej także: "Strona" lub "Skarżący") jest postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Warszawie (dalej: "Dyrektor Oddziału") z dnia ... listopada 2014 r. Nr ... o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym. W dniu 15 maja 2014 r. (data stempla) Skarżący nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania praz płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. W dniu 9 czerwca 2014 r. wezwano Skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku wskazując, że nie podpisał on załączników graficznych, na których znalazły się działki ewidencyjne ...; dla działek rolnych: A, B, C, D, E, F, G wskazano numery działek ewidencyjnych (sekcja VIII kolumna 4), dla których nie podpisano załączników graficznych, nie określono powierzchni działki rolnej E, F, G (sekcja VIII kolumna 3), Skarżący zaznaczył wnioskowanie o płatności Płatność rolnośrodowiskowa (PROW na lata 2007 - 2013), a nie wprowadził deklaracji uprawnionej do tej płatności na żadnej działce rolnej, Skarżący nie podpisał deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013, nie zadeklarowano żadnego pakietu/wariantu w sekcji II A i II B, na działce rolnej D deklarowanej do płatności rolnośrodowiskowej. Skarżący nie wskazał rośliny uprawnej w plonie głównym (sekcja VIII kolumna 7). Wezwanie zostało uznane za doręczone w dniu 1 lipca 2014 r. W dniu ... sierpnia 2014 r. poinformowano Stronę o pozostawieniu wniosku z dnia 15 maja 2014 r. bez rozpoznania. Pismo doręczono w dniu 9 września 2014 r. W dniu 8 września 2014 r. Strona otrzymała kopię wezwania. Do pisma dołączono formularz korekty wniosku wraz z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych i załącznikami graficznymi. W dniu 12 września 2014 r. Strona wniosła prośbę o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 wskazując, że od dnia 17 maja do dnia 7 września 2014 r. przebywała w gospodarstwie w województwie warmińsko-mazurskim. Pod adresem stałego miejsca zamieszkania nie było osoby, która mogłaby odebrać korespondencję, nie ustanowiono też pełnomocnika. W dniu ... września 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych stwierdzając, iż Skarżący nie wypełnił przesłanek wynikających z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej jako: "k.p.a." ponieważ nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Postanowienie doręczono w dniu 6 października 2014 r. W dniu 13 października 2014r. S.K. nadał w urzędzie pocztowym zażalenie na postanowienie Kierownika Biura z dnia ... września 2014 r., zarzucając mu błędną ocenę, iż uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania strony. Powtórzył swą argumentację z wniosku o przywrócenie terminu i wskazał, że w dniu 8 września 2014 r. udał się do Biura Powiatowego, gdzie otrzymał kopię nieodebranego wezwania. Podniósł, że nie posiadał wiedzy o nadesłanej przesyłce, wyjazd przedłużył się nieoczekiwanie w tym z powodów zdrowotnych a prośba o przywrócenie terminu została wniesiona w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wraz z dokonaniem czynności, dla której określony był termin. Skarżący wskazał, że nie posiadał wiedzy o nadesłanej przesyłce, wyjazd przedłużył się nieoczekiwanie w tym z powodów zdrowotnych, a prośba o przywrócenie terminu została wniesiona w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wraz z dokonaniem czynności, dla której określony był termin. W dniu ... listopada 2014 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia ... września 2014 r. o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania praz płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku z dnia 15 maja 2014 r., organ odwoławczy zauważył, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie się trzech przesłanek zawartych w art. 58 § 1 k.p.a. W powyższym postępowaniu, zdaniem organu odwoławczego, przesłanki te nie zostały spełnione. Skarżący nie wykazał braku winy w niedopełnieniu czynności a przebywanie poza miejscem zamieszkania nie stanowi przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Zdaniem organu odwoławczego, wyjazd nie może zostać uznany za okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że osoba dbająca należycie o swoje interesy powinna zabezpieczyć sposób odbioru korespondencji i przekazania im o tym informacji, w razie dłuższej nieobecności w miejscu zamieszkania, tym bardziej w sytuacji, gdy toczy się postępowanie administracyjne z jej udziałem. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto, jak dalej organ wyjaśnił, w toku postępowań prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich). Podzielając w tym miejscu opinie organu I instancji Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż samo wskazanie przez Skarżącego na wyjazd z miejsca zamieszkania nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu. Strona złożyła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Oddziału, wnosząc o jego uchylenie oraz o przywrócenie postępowania w sprawie przyznania płatności. Skarżący zarzucił organowi błędną ocenę, iż uchybienie terminu na uzupełnienie wniosku nastąpiło w wyniku zaniedbania ze jego strony. Zwrócił uwagę na niedopełnienie obowiązków przez Biuro Powiatowe, polegające na braku podjęcia działań w celu skutecznego powiadomienia za pomocą innych środków porozumiewania się na odległość. Skarżący podkreślił, że jego pobyt w gospodarstwie w województwie warmińsko-mazurskim w okresie od dnia 17 maja do dnia 7 września 2014 r. trwał niespodziewanie długo z powodów zdrowotnych. W tym czasie, jak wyjaśnił, pod adresem jego stałego zameldowania nie było żadnej osoby, która mogłaby odebrać korespondencję pocztową, nie miał też ustanowionego pełnomocnika. Bez przerwy jednak można było się kontaktować z nim za pomocą telefonu i poczty elektronicznej. Zauważył, że zarówno numer telefonu jak też adres poczty elektronicznej są zarejestrowane w zasobach Agencji i wielokrotnie używane w kontaktach, w tym też w procesach kontrolnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z dnia ... listopada 2014 r. uznając, iż przedmiotowa skarga jest całkowicie bezzasadna. W piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2015 r. Skarżący podtrzymał swoje żądania i argumentację zawartą w skardze. Dodał, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 61, art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 23 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012, poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Podstawą czynności podejmowanych przez organ był art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skuteczność wniosku uzależniona jest od jego wniesienia w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienia uchybionej czynności (§ 2 tego przepisu). Przepis art. 58 § 1 wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Skarżący pismem z dnia 9 czerwca 2014 r. wydanym na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwany został do usunięcia braków formalnych we wniosku pomocowym. Wezwano Stronę do usunięcia braków formalnych wniosku wskazując, że nie podpisała załączników graficznych, na których znalazły się działki ewidencyjne ...; dla działek rolnych: A, B, C, D, E, F, G wskazano numery działek ewidencyjnych (sekcja VIII kolumna 4), dla których nie podpisano załączników graficznych, nie określono powierzchni działki rolnej E, F, G (sekcja VIII kolumna 3), Skarżący zaznaczył wnioskowanie o płatności Płatność rolnośrodowiskowa (PROW na lata 2007 - 2013), a nie wprowadził deklaracji uprawnionej do tej płatności na żadnej działce rolnej, Skarżący nie podpisał deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013, nie zadeklarowano żadnego pakietu/wariantu w sekcji II A i II B, na działce rolnej D deklarowanej do płatności rolnośrodowiskowej. Skarżący nie wskazał rośliny uprawnej w plonie głównym (sekcja VIII kolumna 7). W wezwaniu wyjaśniono ponadto, iż przedmiotowe wymagania zostały określone w: – rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 39, poz. 215, z późn. zm.); – rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, z późn. zm.); – rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz, 361, z późn. zm.). Samo wezwanie zawierało czytelne pouczenie o konsekwencjach braku uzupełnienia wniosku i określało termin dokonania tej czynności. Skarżący nie kwestionuje faktu, iż uchybiła terminowi do uzupełnienia wniosku. Złożył w tym zakresie oświadczenie, w którym przyznał fakt niedotrzymania terminu, dokonał jednocześnie żądanej czynności. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżący konsekwentnie wskazywał jako przyczynę zwłoki fakt, iż od 17 maja do 7 września 2014 r. przebywał w gospodarstwie w województwie warmińsko-mazurskim. Pod adresem stałego miejsca zamieszkania nie było osoby, która mogłaby odebrać korespondencję, nie ustanowiono też pełnomocnika. W skardze Strona wskazała również, iż z uwagi na intensywne prace w gospodarstwie oraz zły stan zdrowia (...), jego pobyt znacznie się przedłużył, w stosunku do tego jak pierwotnie zakładał. Powyższe okoliczności nie stanowią, w ocenie Sądu, przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności. Jak zasadnie bowiem wyjaśniono w zaskarżonym postanowieniu, przebywanie Skarżącego poza miejscem zamieszkania i obecność przy pracach polowych nie stanowi przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Skarżący mając świadomość wszczęcia postępowania administracyjnego winien był się spodziewać kierowania do niego korespondencji. Zmieniając tymczasowo adres swojego pobytu Skarżący powinien był zawiadomić organ administracji publicznej o tym fakcie podając inny adres do korespondencji. Tym samym w toku postępowania przed organem pierwszej instancji korespondencja do Skarżącego kierowana była na wskazany przez niego adres i skutecznie mu doręczana. Wobec powyższego organ prawidłowo, na podstawie art. 44 k.p.a. przyjął domniemanie doręczenia Skarżącemu wezwania na podany przez niego adres skutkiem czego było rozpoczęcie biegu terminu do usunięcia określonych w wezwaniu braków formalnych wniosku. Sąd zauważa, że nieobecność Skarżącego w miejscu zamieszkania, nawet jeżeli spowodowana była ważnymi przyczynami, nie niweczy skutków doręczenia zastępczego. Dodać także należy, że przewidując dłuższą nieobecność Skarżący, zachowując należytą dbałość o własne interesy, powinien był zorganizować odbiór kierowanej do niego korespondencji np. poprzez udzielenie właściwego pełnomocnictwa. Uniknięcie komplikacji związanych z pobytem poza miejscem zamieszkania było możliwe także poprzez powiadomienie o tym organu i podanie adresu, pod który w tym czasie może być przesyłana korespondencja. Jako kryterium braku winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od Strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu może nastąpić wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Gdy chodzi o okoliczności i zdarzenia o wskazanym powyżej charakterze, z którymi wiązane jest niezawinione uchybienie terminowi do dokonania czynności procesowej, i których zaistnienie podlega wymogowi uprawdopodobnienia przez zainteresowanego, to w kontekście okoliczności rozpatrywanej sprawy, a w tym względzie przyczyny uchybienia terminowi, na którą powoływała się strona skarżąca, zwrócić należy uwagę na to, że wymienia się wśród nich, między innymi, obłożną chorobę uniemożliwiająca stronie działającej osobiście dokonanie danej czynności procesowej, czy też nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt SA 1072/00). Nie są nimi natomiast: długotrwała choroba danej osoby lub członka jej rodziny, czy też sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego od pracy, co odnieść należy również do legitymowania się przez stronę samym zaświadczeniem lekarskim, że strona była chora w oznaczonym w nim okresie (por.: wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2267/11; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt SA/Ka 1609/97; wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 278/11). Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że również choroba na którą cierpi Skarżący ma bez wątpienia charakter przewlekły, jednakże, ani we wniosku, ani w zażaleniu na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warszawa Zachód z/s w Wojcieszynie Skarżący nie wykazał obiektywnych przeszkód w zachowaniu terminu, takich jak nagłe zaostrzenie się stanu zdrowia, niepozwalających na sprostanie wezwaniu. Stwierdzić należy, iż Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów medycznych dotyczących okresu, w którym biegł termin do uzupełnienia braków i nie wskazał na wystąpienie w tym czasie zaostrzenia choroby, na którą cierpi, a tylko takie okoliczności, o czym była już mowa powyżej - przy uwzględnieniu charakteru choroby strony - mogłyby przemawiać za przywróceniem stronie uchybionego terminu. Co więcej Skarżący jednoznacznie wskazuje w zażaleniu i w piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2015 r., iż był zajęty zarówno intensywnymi pracami rolnymi, jak i musiał się leczyć. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. W niniejszej sprawie tak nie było. Skarżący, jak wskazuje na to materiał dowodowy miał możliwość podejmowania osobistych działań. W ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy, słusznie organ przyjął, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że dochował należytej staranności, a dopełnienie czynności usunięcia braków w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Nie sposób dopatrzyć się w sprawie zaistnienia obiektywnych przeszkód w uchybieniu terminu, które zgodnie z unormowaniami § 1 art. 58 k.p.a. uzasadniałyby przywrócenie terminu. W konsekwencji zasadnie organ przyjął, że nie zachodzi w omawianym przypadku sytuacja braku zawinienia. Dodać też należy, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ustalenie winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie - powoduje z kolei, że organ nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez Stronę bądź jej pełnomocnika po jego upływie pozostaje bezskuteczna. Odnosząc się zaś do postawionych przez Skarżącego zarzutów w złożonym piśmie procesowym, w ocenie Sądu brak jest również podstaw, aby przypisać organom Agencji naruszenia w kontrolowanym postępowaniu zasady pogłębiania zaufania do organów państwa oraz zasadę udzielania informacji (art.8 i art. 9 k.p.a.). Po pierwsze podkreślić należy, iż art. 9 k.p.a. nie stawia organu administracji w pozycji pełnomocnika strony, nie może być utożsamiany z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania (A.Wróbel, Komentarz do art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2014). Po drugie w postępowaniu administracyjnym generalnie obowiązuje zasada pisemności postępowania, które winno się toczyć bez zbędnej zwłoki a organy administracji publicznej zobligowane są do dochowania terminów do załatwienia sprawy (art. 35 k.p.a.) Według art.14 § 1 k.p.a. sprawy należy załatwiać w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565, z późn. zm.), doręczanego środkami komunikacji elektronicznej. Sprawy mogą być załatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być wówczas utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji (§ 2). Jakkolwiek art. 55 § 1 dopuszcza dokonywanie wezwań telefonicznie, ale wyłącznie w sprawach niecierpiących zwłoki. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. W dalszej kolejności stwierdzić również należy, iż wbrew stanowisku Skarżącego analiza wystosowanego wezwania z dnia 9 czerwca 2014 r. potwierdza, że organy nie naruszyły przepisów art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 23 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Należy zauważyć, iż art. 23 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego utracił moc z dniem 15 marca 2008 r. Tym samym nie mógł być podstawą rozstrzygnięć organów administracji w rozpatrywanej sprawie. Ponadto, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Skarżący m.in. nie podpisał załączników graficznych, na których znalazły się działki ewidencyjne. Załączniki graficzne są obligatoryjnym i integralnym elementem wniosku. Podpis rolnika pod załącznikiem potwierdza złożenie przez niego oświadczenia w zakresie treści wskazanej w załączniku. Nadto podpis wskazuje, że załącznik pochodzi od osoby, która się pod nim podpisała. Podpis każdego pisma w postępowaniu administracyjnym jest niezbędnym elementem tego pisma a w razie jego braku organ administracji jest zobowiązany wezwać składającego pismo do usunięcia tego braku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Zarzut Skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo zatem wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie wnioskowanych płatności poprzez m.in. załączenie podpisanych materiałów graficznych. Bowiem to na Agencji, jako organie przyjmującym wniosek rolnika o przyznanie płatności, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach. Stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zatem, w razie stwierdzenia braków formalnych wniosku, organ jest zobowiązany do wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku, na podstawie przepisu art. 64 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Skoro więc wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 15 maja 2014 r. awizowano w dniu 17 czerwca 2014 r., a następnie zwrócono do nadawcy w związku z niepodjęciem w terminie. Wezwanie uznano za doręczone z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a. tj. z dniem 1 lipca 2014 r. Dlatego też wobec nie usunięcia braków formalnych wniosku, organ był uprawniony do pozostawienia wniosku bez rozpoznania z powodu nie uzupełnienia braków formalnych, poprzez złożenie podpisanych materiałów graficznych. Trzeba także podkreślić, że wezwanie organu było zredagowane w sposób przejrzysty i nie pozostawiało wątpliwości co do treści żądania. Odnosząc się do dalszych zarzutów zawartych w piśmie procesowym, wskazać należy, że organ nie naruszył zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że powołany wyżej przepis na podstawie cytowanego wyżej art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ulega modyfikacji. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Ponadto, ust. 3 art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Podobne regulacje prawne zawarte są również w art. 21 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173, z późn. zm.). Przechodząc do oceny ww. zarzutów trzeba wyjaśnić, że organ nie zaniechał żadnej czynności procesowej zmierzającej do zebrania pełnego materiału dowodowego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Nie naruszył również zasady praworządności. Prowadził również postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Obecne przerzucanie przez stronę skarżącą odpowiedzialności na organ za swoje działanie nie mogło doprowadzić do uwzględnienia skargi. Jak wynika z akt administracyjnych, organ I instancji, który stwierdził, że Skarżący nie dołączył do wniosku wszystkich załączników graficznych, wezwał go do usunięcia tego braku formalnego, dążąc w ten sposób do zrealizowania zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Nadto, organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny dowodów, bez przekroczenia granic zasady swobodnej oceny dowodów. Ustalenia dokonane przez organ znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, choćby kwestia uzupełnienia materiałów graficznych bez wymaganego podpisu pod tymi materiałami. Okoliczność ta była oceniana w odniesieniu do całego materiału dowodowego, co oznacza działanie organu z zachowaniem zasady wyrażonej w art. 80 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.