V SA/Wa 1601/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Izabella Janson, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia składek za pracowników na ubezpieczenie zdrowotne oraz na ubezpieczenia społeczne oddala skargę. Przedmiotem skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca", "spółka" lub "strona") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS" lub "organ") z [...] lipca 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] stycznia 2017 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek za pracowników na ubezpieczenie zdrowotne oraz na ubezpieczenia społeczne. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] stycznia 2017 r. odmówił stronie wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, że skoro ustawodawca nie dopuścił możliwości zastosowania przepisów dotyczących umorzenia należności do składek finansowanych przez ubezpieczonych, koniecznym stało się zgodnie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") odmówienie wszczęcia postepowania w tym zakresie. Rozpoznając wniosek o ponowne rozstrzygnięcie sprawy decyzją z [...] lipca 2017 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję własną z [...] stycznia 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm., dalej jako: "u.s.u.s.") do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28. Oznacza to, że składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek nie mogą być umarzane. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie decyzji ZUS z [...] lipca 2017 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Spółka zarzuciła organowi naruszenie: 1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 46 ust. 1 u.s.u.s. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji stwierdzenie przez organ, iż płatnik nie dopełnił obowiązku określonego we wskazanym artykule; 2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie i uznanie przez organ rentowy, iż składki skarżącej za zatrudnionych pracowników nie mogą być umorzone; 3) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie bowiem nie dokonano i nie podjęto wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; 4) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Uzasadniając podniesione zarzuty strona wskazała, że składki były opłacane, a zadłużenie wskazane przez organ nie zostało stronie wyjaśnione w tym w jaki sposób zostało wyliczone. Zakwestionowała argumentację organu co do braku możliwości umorzenia składek w całości przez ZUS, podnosząc, iż organ nie zbadał czy w przypadku spółki zachodzi całkowita nieściągalność. Dodała, że organ nie dokonał ponadto rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wszechstronny i nie podjął wszelkich działań niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez ZUS, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z regulacjami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje ZUS wydane zostały na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. Stosownie do tych przepisów organ obowiązany jest wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, jeżeli żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zauważyć należy, że stosownie do obowiązującego w chwili wydawania decyzji brzmienia art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Natomiast z treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s., wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Z powyższego wynika zatem w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie. Ponadto, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), nie mogą być umarzane należności z tytułu składek za ubezpieczonych pracowników, gdyż przepisy te mają zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (§ 1 i § 2 pkt 1), czyli należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11, LEX nr 1404591). Wprowadzenie przez ustawodawcę wyłączenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza zatem, że możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona. Należy przy tym podkreślić, że płatnikowi składek nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on, a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zatrzymanie tych składek lub rozporządzenie nimi stanowi w istocie naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Rola jaką pełni pracodawca będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 461/13, LEX nr 1579391). Odmowa wszczęcia postępowania na mocy art. 61a k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. była zatem na gruncie rozpoznawanej sprawy prawidłowa. Mając na względzie przedstawione okoliczności, stwierdzić należy, iż nie są zasadne zarzuty zawarte w skardze. W rozpoznanej sprawie organ nie mógł bowiem badać, czy zaistniały przesłanki umorzenia spornych należności z tytułu składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ nie naruszył również wskazanych w treści skargi przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.