V SA/Wa 1615/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 3 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy P. [...] Sp. z o.o. w likwidacji w imieniu której skargę wniósł M.N. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu dofinansowania ze środków unijnych postanawia: odrzucić skargę M. N. (zwany dalej: "Skarżącym") były wspólnik P. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej zwana: "Spółką") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów (dalej zwany: "Ministrem") z dnia ... czerwca 2017 r., wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu dofinansowania ze środków unijnych. Minister wskazał, iż decyzją z dnia ... marca 2017 r., nr ..., Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (zwana dalej: "PARP"), określiła Spółce P. Sp. z o.o. w likwidacji należność przypadającą do zwrotu ze środków pochodzących z umowy o dofinansowanie nr ... z dnia ... lipca 2009 r. na realizację projektu pn. "Wdrożenie innowacyjnej e-usługi P. współpracy Gospodarczej" w wysokości 500.535,15 zł. Następnie, pismem z dnia ... czerwca 2017 r. Minister Rozwoju i Finansów zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości (ściślej: Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego) o wydanie odpisu pełnego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego o numerze ... (zob. k. 774 akt administracyjnych sprawy). W odpowiedzi otrzymał odpis pełny, o który wnioskował. Wynika z niego, że wykreślenie Spółki z KRS-u stało się prawomocne z dniem ... maja 2017 r. (zob. k. 775 akt administracyjnych sprawy). W świetle powyższych faktów, organ odwoławczy wskazał, że Spółka utraciła zdolność prawną w dniu ... maja 2017 r., tj. w dniu w którym prawomocny stał się wpis o wykreśleniu jej z Krajowego Rejestru Sądowego. Tylko do tego dnia była ona stroną postępowania administracyjnego. Minister uznał więc, iż należy umorzyć postępowania odwoławcze, co też uczynił powołując się na treść art. 138 § 1 pkt 3 KPA, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Minister uzasadnił swoje rozstrzygnięcie faktem, iż Spółka nie mogła od dnia ... maja 2017 r. być podmiotem praw i obowiązków w sferze prawa administracyjnego, a w konsekwencji prowadzenie postępowania odwoławczego w sprawie stawało się bezprzedmiotowe. Powyższą decyzję Ministra zaskarżył do WSA w Warszawie M. N., były wspólnik Spółki. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie z uwagi na fakt, że wniesienie skargi było niedopuszczalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, zwana dalej: "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny i jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego, ale niekiedy również procesowego czy też nawet ustrojowego (por: uchwała NSA o sygn. akt OPS 1/04, a także wyrok WSA z 28 czerwca 2006r. sygn. akt VI SA/Wa 609/06, LEX nr 230637 oraz wyrok NSA z 24 listopada 2004r. sygn. akt OSK 919/04, niepubl.). W związku z tym istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną. Istnieje on wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa, z którego jest możliwość wywiedzenia dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków. Wymogi posiadania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej (art. 25 § 1 oraz art. 28 § 1 p.p.s.a.) zaliczane są do tzw. przesłanek procesowych, które Sąd bierze pod uwagę z urzędu w każdym stanie sprawy. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 kwietnia 2015r. sygn. akt I FSK 1788/14, zgodnie z którym zakończenie postępowania upadłościowego i prawomocne wykreślenie spółki z o.o. z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oznacza definitywne zakończenie bytu tej osoby prawnej skutkujące w procesie następczą utratą zdolności sądowej, a więc zdolności do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. W wypadku wykreślenia spółki z o.o. z Krajowego Rejestru Sądowego nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa spółki. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W orzecznictwie sądowym za ową "inną przyczynę" przyjmuje się właśnie brak interesu prawnego po stronie skarżącego (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 965/12). Pojawia się w tym miejscu zasadnicze dla sprawy pytanie: czy M. N., autor skargi z dnia ... sierpnia 2017 r., ma interes prawny w zwalczaniu decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze z racji braku przymiotu strony, skierowanej do Spółki będącej już w likwidacji. Należy przywołać w tym miejscu postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2659/15, w którym wskazano, że "(...) Skarżący członkowie zarządu nieistniejącej już sp. z o.o. nie mają legitymacji prawnej do wniesienia ani wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ani środka zaskarżenia, jakim jest skarga, bowiem nie mają własnego interesu prawnego". Taki przypadek zachodzi także w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżący nie ma własnego interesu prawnego w znaczeniu obiektywnym i materialnoprawnym w postępowaniu, którego przedmiotem jest określenie Spółce należności przypadających do zwrotu. Stroną tego postępowania była wyłącznie sp. z o.o., która jako osoba prawna działała w tym postępowaniu przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie. To z kolei rzutuje na niemożność zaskarżenia przedmiotowej decyzji do sądu administracyjnego przez podmiot inny niż sama Spółka w likwidacji. Podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 grudnia 2007 r. sygn. akt I FSK 76/07, wskazał, że istotnym elementem definicji strony jest interes prawny bezpośrednio odnoszący się do sfery danego podmiotu, który legitymuje ten konkretny podmiot do przypisania mu przymiotu strony w konkretnym postępowaniu. Pod pojęciem interesu prawnego rozumie się interes zgodny z prawem i chroniony przez prawo. Interes prawny wynika z całokształtu okoliczności istniejących w danej sprawie. Interes prawny każdorazowo powinien wynikać z konkretnej normy prawa materialnego i odnosić się do określonego stanu faktycznego. Interes prawny musi ponadto bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Stroną jest tylko ten podmiot, którego własny interes prawny (obowiązek lub uprawnienie) podlega konkretyzacji w postępowaniu (...). Brak bezpośredniego wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę. Sąd stwierdza, iż M. N. w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, takiego "zindywidualizowanego" interesu prawnego wykazać nie może, a zatem skarga powinna podlegając odrzuceniu. Dlatego też – na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – orzeczono, jak w sentencji.