V SA/Wa 165/16

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych STW PW Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. P. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, iż kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł, Skarżąca posiada środki trwałe o wartości 11.386,80 zł, a w ostatnim roku obrotowym (rok 2015) osiągnęła zysk w prowadzonej działalności w wysokości 894.122,52 zł. Skarżąca wyjaśniła jednak, że z uwagi na brak zatwierdzonego bilansu za 2015 r. jest to kwota szacunkowa. Strona wykazała cztery rachunki bankowe, gdzie na jednym zaewidencjonowano saldo dodatnie (694 zł). Oświadczyła, że nie posiada środków pieniężnych w kasie, nie posiada również ruchomości i nieruchomości, które mogłaby w krótkim czasie spieniężyć by opłacić wpis sądowy w przedmiotowej sprawie oraz w innych sprawach prowadzonych przed sądem. Dodała, że toczące się postępowanie administracyjne uniemożliwia jakąkolwiek działalność Spółki. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie wskazanych w wezwaniu dokumentów Spółka przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych, bilans za 2014 rok, odpisy zeznań podatkowych CIT-8, odpisy deklaracji VAT-7, dokumenty potwierdzające prowadzenie egzekucji. Wskazała również, że nie podejmowano uchwał w sprawie dopłat, w dniu wysłania pisma nie został sporządzony bilans za 2015 r., Spółka nie posiada środków trwałych, na przestrzeni dwóch ostatnich lat nie posiadała i nie zbywała żadnych nieruchomości oraz ruchomości o wartości ponad 5.000 zł, Spółka nie posiada lokat, udziałów, akcji i środków pieniężnych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej " p.p.s.a", referendarz sądowy może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Zwolnienie z kosztów sądowych, jest możliwe jeśli osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie, Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznanie sprawy przez Sąd I instancji zależy od uiszczenia wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 11.179 zł, a w dwóch innych sprawach prowadzonych przed tut. Sądem w wysokości 500 zł oraz w wysokości 38.247 zł. Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych starszy referendarz sądowy doszedł do wniosku, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z analizy dokumentów wynika, że Skarżąca w 2013 r. uzyskała przychód w kwocie 46.890.497,46 zł oraz poniosła koszty podatkowe w wysokości 43.099.066,42 zł, w 2014 r. przychody Spółki wyniosły 102.041.639,08 zł, a koszty uzyskania przychodów – 94.283.162,17 zł. Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą również w 2015 r. uzyskując przychody w wysokości 32.629.838,09 zł oraz ponosząc koszty podatkowe w kwocie 31.808.171,59 zł. W okresie od 2013 r. do 2015 r. Spółka wykazywała więc wysokie dochody z prowadzonej działalności w kwotach: 3.791.431,04 zł, 7.758.476,17 zł oraz w 2015 r. w wysokości 821.666,50 zł. Ze składanych deklaracji VAT-7 wynika, że w każdym miesiącu 2015 r. Skarżąca dokonywała transakcji handlowych, zarówno sprzedając towary i usługi, jak i je nabywając. Również w 2016 r. Spółka realizuje sprzedaż oraz nabywa towary i usługi. Warto zauważyć, że za 2014 r. Skarżąca wykazała w rachunku zysków i strat zysk na poziomie 6.118.881,16 zł. Spółka nie przedstawiła natomiast aktualnego bilansu, rachunku zysków i strat lub zestawienia uzyskanych w tym roku przychodów, ze wskazaniem jakie jest ich źródło oraz poniesionych kosztów wraz z wyjaśnieniem skąd pochodzą środki na ich pokrycie. Nie przedstawiła również pełnego rocznego sprawozdania finansowego za 2014 r. Opisane dokumenty finansowe nie pozwalają stwierdzić, że Spółka nie jest w stanie stopniowo gromadzić środków pieniężnych w celu zapłaty wpisów sądowych. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Skoro spółka osiąga przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych, natomiast zaznaczyć należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Zauważenia wymaga również, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). Stwierdzić należy, że oceniając przesłanki przyznania Skarżącej prawa pomocy należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślić należy, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach, w latach 2013-2015 uzyskiwała wielomilionowe przychody i uzyskiwała dochód z prowadzonej działalności. Aktualnie Spółka nie znajduje się w fazie upadłości lub likwidacji i nie zawiesiła działalności. Porównując wysokość osiąganych przez Spółkę przychodów oraz poniesionych przez nią wydatków z rozmiarem kosztów sądowych, należy stwierdzić, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczenia środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z dokonanych ustaleń wynika, że dochody, jakie Spółka osiągała na przestrzeni trzech ostatnich lat wielokrotnie przewyższył koszty niniejszego postępowania, jak również koszty pozostałych postępowania wszczętych przez Spółkę przed tut. Sądem. W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że o zasadności wniosku nie może przesądzić prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. Odnosząc się do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz zajęcia innej wierzytelności pieniężnej (np. zawiadomienia z dnia 8 lutego 2016 r., 9 marca 2016 r.) wskazać należy, że Stronie przysługiwało prawo wniesienia skargi na czynność egzekucyjną w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Spółka tego prawa nie wykorzystała. Zdaniem orzekającego Skarżąca ubiegając się o przyznanie jej prawa pomocy nie wykazała, że podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. Nie wyjaśniła dlaczego, wobec oświadczonej trudnej sytuacji finansowej, wspólnicy nie podjęli decyzji o dokapitalizowaniu Spółki. Zauważyć również należy, że na urzędowym formularzu PPPr Spółka wykazała środki trwałe o wartości 11.386,80 zł wskazując, że nie posiada majątku, który można łatwo spieniężyć. Jednocześnie w piśmie z 1 kwietnia 2016 r. wykazała "zerowy wykaz środków trwałych". Skarżąca nie wyjaśniła, jakie działania podjęła wobec oświadczonych na formularzu PPPr z 24 lutego 2016 r. środków trwałych i nie wyjaśniła, dlaczego kilka tygodni później nie wchodziły one w skład majątku Spółki. Na gruncie sądownictwa administracyjnego nadal aktualna pozostaje teza, iż spółka, prowadząc przez kilka lat działalność gospodarczą, winna liczyć się z możliwością prowadzenia procesów sądowych i związaną z tym koniecznością ponoszenia ich kosztów, a tym samym mogła i powinna zabezpieczyć w tym celu odpowiednie środki finansowe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Takie stanowisko zaprezentowane zostało w niepublikowanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności starszy referendarz sądowy uznaje, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.