V SA/Wa 172/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. nr w w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną: oddala skargę. Przedmiotem skargi H. K. jest postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W toku postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Oddziału ZUS w T. dokonał zajęcia zawiadomieniami z dnia 28 lipca 2015 r. świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS [...] Oddział w Ł. Skarżący złożył skargę na tę czynność egzekucyjną powołując się na przedawnienie zobowiązania. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. organ I instancji oddalił ww. skargę jako nieuzasadnioną. Przedmiotem skargi H. K. jest postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] stycznia 2016 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W toku postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Oddziału ZUS w T. dokonał zajęcia zawiadomieniami z dnia 28 lipca 2015 r. świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS [...] Oddział w Ł. Skarżący złożył skargę na tę czynność egzekucyjną powołując się na przedawnienie zobowiązania. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. organ I instancji oddalił ww. skargę jako nieuzasadnioną. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, iż w postanowieniu tym brak jest prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co uniemożliwia ocenę, czy czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo w sytuacji wniesienia przez zobowiązanego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Po rozpoznaniu zażalenia Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej "u.p.e.a." (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.). Stosownie do powołanego przepisu prawa zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora o charakterze wykonawczym, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany przepis prawa stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Z akt sprawy wynika, iż zgodnie z art. 7 u.p.e.a. został zastosowany jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. la pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, także renty socjalnej. Podstawę dokonania zajęcia świadczenia rentowego Skarżącego stanowiły tytuły wykonawcze wystawione przez ZUS w W. Oddział w T. O dokonanym zajęciu wierzytelności powiadomiono Zobowiązanego w dniu 14 sierpnia 2015 r. Odpisy tytułów wykonawczych doręczone zostały na wcześniejszym etapie postępowania. Odnosząc się z kolei do zarzutów Strony odnośnie przedawnienia zaległości oraz niedopuszczalności egzekucji to, jak już zostało wskazane w niniejszym postanowieniu, skarga przysługuje na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora o charakterze wykonawczym, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany przepis prawa stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne. Powyższe argumenty mogą być podniesione przez Zobowiązanego w toku innych postępowań jak np. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.) czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (59 u.p.e.a.). Należy jednak zauważyć, iż Minister Rozwoju i Finansów oddzielnym pismem pouczy zobowiązanego o stosownych środkach ochrony prawnej, które mu przysługują w tej materii. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił, iż wydane rozstrzygnięcie narusza art. 11, art. 12 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżący złożył wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia obowiązku. Organ egzekucyjny w pierwotnie skarżonym postanowieniu ograniczył się jednak jedynie do przedstawienia stanu faktycznego oraz wskazania, jakie przepisy regulują określone kwestie, konkludując ostatecznie, iż legalność działań organu nie może budzić żadnych wątpliwości oraz brak było uchybień formalnych. Taka argumentacja nie może spotkać się z aprobatą, bowiem pomija kwestię przedawnienia zaległości względem wierzyciela oraz złożenia przez Skarżącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu poddane zostało postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] stycznia 2016 r. wydane na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. Wskazać należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego - art. 79 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w tym przypadku - egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 3 u.p.e.a.). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl. oraz wyrok NSA z 22 września 2010 r. sygn. II FSK 568/09). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić – w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08, LEX nr 489600 oraz z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09, LEX nr 486252). Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przysługuje zobowiązanemu (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Przy czym przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). W skardze na czynności egzekucyjne Skarżący zarzucił organowi zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji przedawnienia egzekwowanego zobowiązania. Mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi dotyczące charakteru skargi z art. 54 u.p.e.a., stwierdzić należy, że Skarżący nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli przedmiotem skargi uczynił zarzut, o którym mowa w art. 33 u.p.e.a, tj. przedawnienie obowiązku. Ustawa przewiduje bowiem inne środki prawne, w ramach których tego rodzaju zarzuty mogą być rozpatrzone, a w związku z tym rozpatrzenie ich na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. oznaczałoby wadliwość takiego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zatem postąpił Minister Finansów nie uwzględniając w ramach niniejszego postępowania zarzutów stanowiących przesłanki uruchomienia innych środków ochrony prawnej zobowiązanego, ograniczając się jedynie do zbadania czynności zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował prawidłowo przewidziany w u.p.e.a. – w art. 1 a pkt 12 lit. a tiret trzecie - środek egzekucyjny tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.