V SA/Wa 1734/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2008 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem skargi z 10 czerwca 2008 r. wniesionej przez T. B. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako Prezes Zakładu) z [...] maja 2008 r., Nr [...] stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2007 r., Nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Strona pismem z 23 lutego 2007 r. wystąpiła do Zakładu o umorzenie zaległych składek. Decyzją z [...] kwietnia 2007 r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytuł składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za wskazane w decyzji okresy, w łącznej wysokości [...] zł. Prezes Zakładu, po rozpatrzeniu wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] czerwca 2007 r., stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi Strony na powyższą decyzję Prezesa Zakładu wyrokiem z 19 grudnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2172/07 uchylił tą decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że decyzja wydana została przez pracownika organu, który podlegał wyłączeniu, co stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. W następstwie ponownego rozpatrzenie wniosku Strony - o ponowne rozpatrzenie sprawy - Prezes Zakładu wydał zaskarżoną decyzję, którą stwierdził uchybienie terminu do złożenia tego wniosku. W podstawie prawnej orzeczenia powołał przepis art. 83 ust. 1 i 4 oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm); powoływanej dalej jako ,,u.s.u.s’’ w związku z art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,k.p.a.’’. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że decyzja Zakładu z [...] kwietnia 2007 r. zawierała pouczenie o możliwości zwrócenia się do Prezesa Zakładu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Zauważył, że została ona doręczona Stronie 9 maja 2007 r. a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony został przez Stronę osobiście w Inspektoracie w dniu 24 maja 2007 r. Uwzględniając uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz treść art. 134 k.p.a. organ orzekł jak w sentencji decyzji. W skardze na powyższą decyzję Prezesa Zakładu T. B. wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu orzekającego, jakoby decyzja z [...] kwietnia 2007 r. została mu doręczona 9 maja 2007 r. Podał, że zapoznał się z treścią decyzji w terminie późniejszym, niż to wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Wyjaśnił, że list zawierający decyzję wyjął ze skrzynki na listy 10 maja 2007 r. i nie było na nim tzw. zwrotki, a wyłącznie ślad po niej. Skarżący stwierdził, że na dowodzie doręczenia decyzji nie ma jego podpisu ani nikogo z rodziny. Podał także, że w sprawie doręczenia decyzji złożył w Urzędzie Pocztowym skargę. Otrzymana odpowiedź potwierdziła, że nie nastąpiło doręczenie decyzji widniejącej na zwrotnym poświadczeniu odbioru gdyż nie widnieje tam jego podpis. Odpowiedź z poczty obala domniemanie prawne, że pismo doręczone zostało adresatowi, a także by data wpisana na potwierdzeniu była datą pewną. Skarżący podkreślił, że ZUS nie wziął pod uwagę wskazanych okoliczności, potwierdzonych przez Urząd Pocztowy po zbadaniu skarg. Zauważył, że wobec listonosza zostały wyciągnięte konsekwencje służbowe. W tej sytuacji zdaniem Skarżącego, z daty doręczenia przyjętej przez organ nie można wywodzić negatywnych dla niego skutków prawnych. Skarżący nie zgodził się na pozostawianie przesyłek poleconych ani listów krajowych zwykłych, w skrzynce pocztowej. Z ostrożności procesowej Skarżący podniósł zrzut przedawnienia i stwierdził, że w dacie powstania zobowiązań obowiązywał o połowę krótszy inny niż obecnie okres przedawnienia. Prezes Zakładu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że decyzja z [...] kwietnia 2007 r. została doręczona na adres Skarżącego za pośrednictwem poczty w dniu 9 maja 2007 r. na zasadach wynikających z umowy zawartej przez Skarżącego z pocztą. Pismem procesowym z dnia 17 września 2008 r. Skarżący wniósł o dopuszczenie jako dowodów kserokopii dokumentacji medycznej potwierdzającej stan zdrowia Skarżącego i jego rodziny a także korespondencji z urzędem pocztowym dotyczącej doręczania pism za pośrednictwem poczty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,p.p.s.a.’’, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona w sprawie decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów formalnych, zawartych w k.p.a., co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. Stosownie natomiast do art. 83b ust. 1 u.s.u.s. jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Zaskarżoną decyzją stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ orzekający przyjął, że decyzja Zakładu z [...] kwietnia 2007 r. odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek doręczona została Skarżącemu w dniu 9 maja 2007 r. W tej sytuacji - w ocenie organu – Skarżący wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - w dniu 24 maja 2007 r.- z naruszeniem ustawowego terminu. W sprawie niesporna jest data wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący kwestionuje ustalenie organu w zakresie daty doręczenia decyzji Zakładu, od której to biegnie 14 – sto dniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przypomnieć należy, że organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, jest zobowiązany zgodnie z art. 7 k.p.a. do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, rozważenia wszystkich argumentów podniesionych przez stronę i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Organ administracji publicznej jest zobligowany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zawartość akt administracyjnych sprawy wskazuje, że w posiadaniu organu orzekającego znajdowała się kserokopia pisma Dyrektora Oddziału Regionalnego Poczty Polskiej [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., znak [...], będąca odpowiedzią na pismo Skarżącego z dnia 14 czerwca 2007 r. dotyczące nieprawidłowego doręczania decyzji Zakładu za pośrednictwem poczty (K- 184 i 178 akt administracyjnych). Ustalenia poczynione przez Pocztę Polską potwierdziły fakt posłużenia się nazwiskiem żony Skarżącego przez listonosza na potwierdzeniu odbioru przesyłki poleconej [...] z dnia 9 maja 2007 r. (decyzja Zakładu z [...] kwietnia 2007 r.), zaadresowanej do Skarżącego. Omawiane pismo – istotne z punktu widzenia potrzeby prawidłowego ustalenia daty doręczenia Skarżącemu decyzji Zakładu z [...] kwietnia 2007 r., jak również poprawnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zachowania terminu do wniesienia środka odwoławczego - zostało pominięte przez organ wydający zaskarżoną decyzję. Organ nie wyjaśnił dlaczego przyjął, że decyzja Zakładu z [...] kwietnia 2004 r. doręczona została Skarżącemu w dniu 9 maja 2007 r. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ ogólnie stwierdził, że powyższa decyzja Zakładu została doręczona na adres Skarżącego za pośrednictwem poczty w dniu 9 maja 2007 r. na zasadach wynikających z umowy zawartej przez Skarżącego z pocztą. W tym miejscu należy przede wszystkim podkreślić, że takie "uzupełnienie" uzasadnienia dokonane w odpowiedzi na skargę nie może konwalidować braków decyzji w tym zakresie. Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podzielił pogląd reprezentowany w przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 kwietnia 2005r. VSA/Wa 2905/05 (lex 209713), w którym Sąd ten stwierdził, że próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że twierdzenie organu w odpowiedzi na skargę, co do zawarcia przez Skarżącego umowy z pocztą, nie znajduje odzwierciedlenia w dokumentach znajdujących się w aktach administracyjnych. Wśród nich jest natomiast - kwestionowane przez Skarżącego co do autentyczności - żądanie z 12 sierpnia 2005 r. podpisane przez żonę Skarżącego D. B. w zakresie wkładania listów poleconych krajowych (z wyłączeniem listów ze świadczeniami dodatkowymi tj. za potwierdzeniem odbioru, za pobraniem) do skrzynki doręczeniowej. Żądanie to nie zostało przez organ w ogóle ocenione. Prawidłowa analiza wskazanego dokumentu, również w kontekście zawartego w jego treści ,,wyłączenia’’ stosowania jak i samych przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. z 2004 r., Nr 5, poz. 34 ze zm.) przyczyniłaby się do ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości daty doręczenia decyzji Zakładu. Nadmienić chociażby warto, że § 15 ust. 2 wskazanego rozporządzenia wyłącza możliwość doręczania przesyłek poleconych do oddawczej skrzynki pocztowej adresata, na pisemne żądanie w tej sprawie jeżeli, umowa o świadczenie usługi obejmuje uzyskanie potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej. Reasumując należy stwierdzić, że organ orzekający wydając zaskarżoną decyzję naruszył wskazane i omówione powyżej art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. odnoszącym się do uzasadnienia faktycznego decyzji. Uchybienie powyższym przepisom postępowania, w ocenie Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien mieć na względzie powyższe uwagi i w konsekwencji wydać rozstrzygnięcie po dokładnym wyjaśnieniu kwestii doręczenia decyzji Zakładu z [...] kwietnia 2007 r., czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu decyzji. W oparciu o powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a.