V SA/Wa 1809/12
WyrokWSA w Warszawie2012-12-08
Skład orzekający: Andrzej Kania, Beata Krajewska, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo odmówiła przyznania pomocy finansowej z funduszy unijnych z powodu rzekomego zawyżenia kosztów inwestycji i nieprawidłowego zastosowania tabel KNR, mimo że wnioskodawca kwestionował te ustalenia i przedstawiał własne argumenty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Agencja nieprawidłowo odmówiła przyznania pomocy finansowej, opierając się na formalnych przesłankach (nieuzupełnienie wniosku w sposób zgodny z oczekiwaniami organu) zamiast na merytorycznej ocenie wniosku. Odmienna ocena kosztów czy zastosowanych norm technicznych przez organ nie stanowi braku formalnego, który uzasadniałby odmowę przyznania pomocy na podstawie § 43 ust. 4 rozporządzenia. Organ powinien dokonać merytorycznej oceny wniosku, a nie odrzucać go z powodu niezastosowania się wnioskodawcy do jego sugestii.Stan faktyczny
Wnioskodawca J. G. ubiegał się o pomoc finansową na inwestycję w chów ryb. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kilkukrotnie wzywała wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku i wyjaśnień, kwestionując m.in. koszty sporządzenia projektów, koszty ogólne, zestawienie rzeczowo-finansowe, studium wykonalności, plan sytuacyjny oraz zastosowane tabele KNR. Po kolejnych uzupełnieniach i wyjaśnieniach, Agencja odmówiła przyznania pomocy, uznając wniosek za niekompletny i nieprawidłowo sporządzony. Wnioskodawca złożył skargę, zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa i błędną ocenę wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. G. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; Oddala skargę
J. G. wnioskiem z [...] lutego 2010 r. wystąpił do [...] Oddziału Regionalnego w P. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: Agencją) o dofinansowanie w ramach Środka 2.1 "Inwestycje w chów i hodowlę ryb" z Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", na realizację operacji "[...]."
W dniu [...] marca 2010 r. do wnioskodawcy zostało wysłane pismo [...] informujące o wydłużeniu terminu rozpatrywania wniosku o dofinansowanie ze względu na konieczność uzyskania dodatkowych wyjaśnień dotyczących przedmiotu operacji. Pismem [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. wnioskodawca został wezwany do usunięcia szeregu braków wniosku i złożenia wyjaśnień. W dniu [...] lipca 2010 r. wnioskodawca złożył uzupełnienie do wezwania, które w ocenie organu okazało się niekompletne. Podczas weryfikacji wniosku poddano ocenie złożoną dokumentację, jak również zlecono dokonanie oceny kosztorysu inwestorskiego przez Okręgowy Ośrodek Rzeczoznawstwa i Projektowania S. W związku z tym, że wniosek, zdaniem organu nie zawierał wszystkich wskazanych w wezwaniu załączników, Agencja pismem [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. ponownie wezwała wnioskodawcę do usunięcia braków i złożenia wyjaśnień, między innymi w zakresie wykazanych we wniosku kosztów sporządzenia projektów budowlanych oraz nadzoru budowlanego, dokumentów do pozwolenia oraz projektu stawu. Uzupełnienia wniosku dokonano w dniu [...] września 2010r.
W wyniku weryfikacji wniosku pismem [...] z dnia [...] października 2010 r. Agencja odmówiła przyznania pomocy finansowej wskazując, że mimo wezwania w wyznaczonym terminie wnioskodawca nie dokonał korekt wniosku w zakresie wskazanym przez organ. Wskazano, że wnioskodawca:
1. nie usunął z kosztorysu kosztów transportu urobku poza teren obiektu;
2. nie zmniejszył kosztów ogólnych;
3. nie poprawił zestawienia rzeczowo finansowego;
4. błędnie obliczył kwotę dofinansowania;
5. błędnie wypełnił studium wykonalności;
6. nie dołączył planu sytuacyjnego;
7. w kosztorysie przyjął bardzo wysoki koszt wykonania pomiarów przy wykopach
fundamentowych ( zastosowano zdaniem organu błędnie KNR 2-01 0122-01 zamiast KNR 2-01 0121-02), co spowodowało zawyżenie kosztorysu.
W związku z negatywnym rozstrzygnięciem sprawy przez [...] Oddział Regionalny, wnioskodawca złożył skierowane do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając, że uzupełniony przez niego w dniach [...] lipca i [...] września 2010r. wniosek został poprawiony we wskazanych przez pracowników [...] Oddziału ARiMR miejscach. Odwołujący nie zgodził się ze stanowiskiem oceniającego wskazującym na konieczność usunięcia kosztów transportu gruntów poza teren obiektu, uznaniem, że koszty sporządzenia projektów budowlanych oraz nadzoru budowlanego zostały zawyżone jak również błędnego przyjęcia tablicy pomiarów KNR przy wykopach fundamentowych.
W wyniku przeprowadzonej analizy wezwania do usunięcia naruszenia prawa, pismem [...] z [...] stycznia 2011 r. wniosek o dofinansowanie operacji został przywrócony do ponownego rozpatrzenia i poddania dalszej ocenie.
Uznano argumenty wnioskodawcy o braku podstaw do usunięcia z kosztorysu kosztów transportu urobku poza teren obiektu, w zakresie kosztów sporządzenia projektów budowlanych oraz nadzoru budowlanego wskazano, że o ile Oddział Regionalny ARiMR podtrzymuje swoje stanowisko o ich zawyżonej wysokości powinien wezwać wnioskodawcę do dokonania korekt, przy czym w wezwaniu należy dokładnie wyszczególnić, które pozycje i w jaki sposób powinny zostać skorygowane. Z uwagi na wątpliwości OR dotyczące zastosowanego przez wnioskodawcę KNR, Prezes ARiMR wskazał na rozważenie uzyskania opinii kosztorysanta, posiadającego uprawnienia budowlane, w której zostałoby określone, który KNR w przypadku przedmiotowego projektu miałby zastosowanie.
W ramach ponownej weryfikacji wniosku do wnioskodawcy wystosowano dwa wezwania do usunięcia braków/złożenia wyjaśnień (pismo [...] z dnia [...].02.2011 r. i [...] z dnia [...].03.2011 r.).
Zgodnie z powyższymi wezwaniami działając na podstawie § 42 ust 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" ( Dz. U. Nr 147 poz. 1193 ze zm.) oraz, jak wskazano, w związku z wprowadzoną do stosowania przy ocenie projektów realizowanych w ramach środka 2.1 Inwestycje w chów i hodowlę ryb, ekspertyzą Instytutu Rybactwa Śródlądowego, zobowiązano wnioskodawcę do usunięcia braków/ złożenia wyjaśnień – korekty kosztów wykazanych we wniosku, zestawieniu rzeczowo finansowym operacji oraz studium wykonalności związanych z budową stawu karpiowego w odniesieniu do wytycznych Instytutu [...] Śródlądowego oraz do zmniejszenia kosztów ogólnych projektu przyjmując, że maksymalna kwota kosztów kwalifikowalnych sporządzenia biznesplanu winna być przyjęta na poziomie 3 000zł., a koszt wykonania projektu stawu wraz z dokumentacją do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego oraz nadzorami budowlanymi należy przyjąć na poziomie 5 000 zł. Ponadto [...] OR ARiMR zasugerował zastosowanie tablicy KNR2-01 0121-02 obejmującej pomiary powierzchniowe przy robotach ziemnych, zamiast przyjętej do pomiarów przy głębieniu wykopów fundamentowych.
W odpowiedzi na pierwsze wezwanie wnioskodawca oświadczył, że złożony przez niego wniosek jest kompletny. Uznał że ekspertyza IRŚ zawiera informacje, które będzie mógł wykorzystać przy prowadzeniu przedmiotowej hodowli jednakże nie ma zastosowania do przedmiotowego projektu. Podkreślił, że dostarczone wcześniej kosztorysy odzwierciedlają faktyczny poziom kosztów inwestycyjnych i nie wymagają zmian. Ponadto w piśmie przewodnim zawarto wyjaśnienia beneficjenta dotyczące złożonych dokumentów w tym uzupełnieniu oraz wcześniej dostarczonych załączników.
Następnie pismem [...] z dnia [...] marca 2011 r. wnioskodawca po raz kolejny został wezwany do usunięcia braków i złożenia wyjaśnień. Weryfikujący ponowili wezwanie o ustosunkowanie się do przytoczonej wcześniej ekspertyzy IRŚ oraz wskazali istniejące, ich zdaniem błędy opisu przedmiotu operacji zawarte w piśmie przewodnim z dnia [...] marca 2011 r., wnosząc o wyjaśnienie rozbieżności w odniesieniu do wcześniej dostarczonej dokumentacji. Jednocześnie Oddział określił maksymalne kwoty kosztów kwalifikowalnych ogólnych w odniesieniu do projektu budowy stawu, sporządzenia biznesplanu oraz dokumentacji dotyczącej sporządzenia operatu wodnoprawnego. Z sumy kosztów kwalifikowalnych polecono usunąć koszt nadzoru budowlanego, ponieważ, jak wskazano decyzja nr [...] z [...] grudnia 2010 r. oraz decyzja nr [...] nie nałożyła na inwestora obowiązku ustanowienia inspektora nadzoru.
W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca po raz kolejny wyjaśnił, że uznaje wersję wniosku o dofinansowanie operacji wraz z załącznikami z dnia [...] września 2010 r. za ostateczną. Odniósł się do błędów opisowych w uzupełnieniu z dnia [...] marca 2011 r. oraz podtrzymał kwestionowane przez weryfikujących wniosek koszty ogólne realizacji operacji oraz koszty dokonania pomiarów fundamentowych przy budowie ziemnego stawu rybnego.
Z uwagi na fakt, iż wnioskodawca w wyznaczonym terminie nie dokonał korekt wskazanych w piśmie [...] z dnia [...].03.2011 r., tj.: nie dokonał korekty kosztów operacji w odniesieniu do ekspertyzy Instytutu Rybactwa Śródlądowego, nie zmniejszył kosztów ogólnych dotyczących sporządzenia biznes planu oraz kosztów związanych z wykonaniem projektu stawu wraz z dokumentacją do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, nie usunął z zestawienia rzeczowo-finansowego kosztów nadzoru budowlanego, jak również nie zastosował właściwej dla budowy stawu tablicy robót, ARiMR rozstrzygnięciem zawartym w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011r. Nr [...] podjętym na podstawie art. 14 ust 4 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego ( Dz. U z 2009r. Nr 72 poz. 619 ze zm. ) oraz § 43 ust 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147 poz. 1193 ze zm.) odmówiła przyznania pomocy finansowej na realizację wniosku [...].
Wobec postawionych zarzutów wnioskodawca pismem z dnia [...] maja 2011 r. wniósł wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z uwagi na naruszenie przepisów art. 14 ust 2 pkt 2 i 3 ustawy z 3 kwietnia 2009r. oraz art. 43 ust 2 rozporządzenia. W uzasadnieniu wezwania ponownie podniósł, że wniosek o dofinansowanie projektu był kompletny, a zobowiązanie do jego poprawienia i skorygowania zgodnie z żądaniem oceniających nie znajduje podstaw. Ponownie podkreślił, że ekspertyza Instytutu [...] Śródlądowego nie odnosi się do zakładu prowadzącego kilka rodzajów działalności jak ma to miejsce w przypadku wnioskodawcy. Zarzucił, że w jego ocenie wniosek spełnia wszystkie kryteria przyznania dotacji określone w §31 rozporządzenia. Po raz kolejny wskazał, że żądanie zmniejszenia kosztów ogólnych przedmiotowej inwestycji nie jest adekwatne do stanu rzeczywistego i nie opiera się na żadnej podstawie prawnej. Podkreślił, że w tym zakresie wybrał najtańszą ofertę na rynku dołączając w trakcie postępowania zgłoszone oferty współpracy. Zarzucił również, że wskazana przez ARiMR tablica KNR przeznaczona jest do kosztorysowania robót powierzchniowych, zaś przyjęta przez niego w projekcie, przy konsultacji z wykwalifikowanym kosztorysantem tablica KNR 0 122 - 02 w sposób bliższy oddaje charakter planowanych prac.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2011r. Prezes ARiMR poinformował wnioskodawcę o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
W obszernym uzasadnieniu swego stanowiska organ powołując obowiązujące w zakresie przyznawania pomocy finansowej w ramach środka 2.1 "Inwestycje w chów i hodowlę ryb" przepisy ustawy z 3 kwietnia 2009r. i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009r. oraz przedstawiając przebieg postępowania i dokonując analizy wniosku wskazał, że planowana inwestycja określona projektem beneficjenta jest nieuzasadniona ekonomicznie, a dostarczona przez niego dokumentacja wniosku mimo zastosowania przepisów wynikających z § 43 ust 2 i 3 rozporządzenia krajowego nie została sporządzona poprawnie.
Pismem z [...] lipca 2011 r. skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na akt z zakresu administracji publicznej z dnia [...] kwietnia 2011r.(nr: [...]) w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach Środka 2.1 Inwestycje w chów i hodowlę ryb w ramach działania "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007 - 2013" .
Skargę oparto na zarzucie rażącego naruszenia przez organ obowiązujących przepisów prawa mających miejsce przy jego wydaniu:
-art. 9 w zw. z art. 1 pkt. 1 ustawy oraz przepisów rozporządzenia w sytuacji odmowy przyznania dofinansowania pomimo spełniania przez skarżącego wszystkich warunków wynikających z ustawy i rozporządzenia;
-art. 10 §3 i §4 ustawy - poprzez dokonanie oceny złożonego przez skarżącego wniosku o dofinansowanie z naruszeniem zasad i ram określonych w tym przepisie w oparciu o przesłanki nie znajdujące oparcia w rozporządzeniu wydanym na postawie art.19 ustawy;
-art. 14 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i 5 ustawy w zw. 43 rozporządzenia polegający na przyjęciu, iż skarżący do wniosku o pozyskanie dofinansowania pomimo wezwań nie uzupełnił wniosku - pomimo tego, iż biorąc pod uwagę przepisy ustawy oraz rozporządzenia był on wnioskiem kompletnym, wypełnionym we wszystkich pozycjach do którego załączono wszystkie wymagane dokumenty wykazane w spisie załączników stanowiących integralną część wniosku;
- art. 14 ust. 1, ust. 4 i 5 ustawy w zw. z § 43 rozporządzenia polegający na przyjęciu, że skarżący mimo wezwań organu nie zastosował Ekspertyzy Instytutu [...] Śródlądowego, pomimo tego że w rzeczywistości skarżący zastosował się do dyspozycji tej ekspertyzy i to we wszystkich elementach wniosku, co do których ta ekspertyza się wypowiada. Jednocześnie skarżący zarzucił, że ekspertyza nie jest opracowaniem dotyczącym kwestii związanych z budową nowych stawów. Stąd też, wszelkie koszty związane z budową stawów nie mogły zostać na jej podstawie zmienione czy w jakikolwiek sposób skorygowane. Ponadto, jak wskazał, żaden z przepisów ustawy i rozporządzenia nie obliguje wnioskodawcy do stosowania Ekspertyz IRŚ, a tym samym działanie organu nie mieściło się w ramach uprawnień wynikających z obowiązujących przepisów prawa, co skutkuje wadliwością podjętej decyzji;
- art. 12 ust.1 i ust. 2 ustawy w zw. z art. 10 ust. 3 ustawy polegający na przeprowadzeniu wykraczającej poza ramy postępowania przedmiotem którego jest ocena wniosku o przyznanie dofinansowania, którego zakres jest określony w art. 10 ust. 3 ustawy, analizy i oceny przedstawionego przez skarżącego kosztorysu inwestorskiego, a w szczególności pod kątem zakwalifikowania poszczególnych jego pozycji jako kosztów kwalifikowanych objętych dotacją, pomimo tego że taka ocena zgodnie z treścią art. 12 ust. 2 ustawy, może być dopiero dokonywana na kolejnym etapie postępowania przed organem, tj. zawierania umowy o dofinansowanie, gdzie dopiero kwalifikuje się poszczególne pozycji kosztorysu inwestorskiego oraz określa zakres planowanych przez inwestora prac na obiekcie jako kosztów kwalifikowanych, które są objęte dofinansowaniem;
-. art. 12 ust.1 i ust. 2 ustawy w zw. z art. 10 ust. 3 ustawy, polegający na przyjęciu przez organ, że skarżący był zobligowany do zmniejszenia kosztów ogólnych inwestycji, pomimo tego, że koszty te zostały oparte o ceny rynkowe usług wykonania projektu stawu wraz z dokumentacją do uzyskania pozwolenia wodno prawnego oraz przygotowania biznesplanu, a nadto skarżący wybrał ofertę przedsiębiorstwa I. P. R. w wyniku konkursu ofert kierując się w wyborze najniższą ceną, a więc dokonał wyboru oferty jak najbardziej racjonalnej pod względem ekonomicznym.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu zawarcia umowy o dofinansowanie i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 12.XII. 2011 r., sygn. V SA/Wa 1791/11 uwzględnił skargę uchylając informację zawartą w piśmie ARiMR z dnia [...].IV.2011 r.
W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że w zaskarżonym akcie z [...] kwietnia 2011r. Agencja wyjaśniając przyczyny odmowy przyznania pomocy finansowej jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia wskazała § 43 ust 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147 poz. 1193 ze zm.) w związku z tym, że w wyznaczonym przez Agencję terminie wnioskodawca nie dokonał korekt wskazanych w piśmie z dnia [...]-03-2011 r., tj.:
a) wnioskodawca planując realizację inwestycji, jaką jest budowa ziemnego stawu do produkcji towarowej karpia nie dokonał korekty kosztów w odniesieniu do przedstawionej w pismach z dnia [...]-02-2011r. oraz [...]-03-2011r. ekspertyzy Instytutu Rybactwa Śródlądowego "Standardy oceny racjonalności wysokości nakładów inwestycyjnych na budowę stawów ziemnych typu karpiowego w świetle ustawy o finansach publicznych określających celowość o oszczędność wydatków",
b) wnioskodawca nie zastosował się do zmniejszenia kosztów ogólnych wskazanych w pkt.4,
c) wnioskodawca nie zastosował wskazanej przez Agencję właściwej dla budowy stawu tablicy robót, co spowodowało znaczne zawyżenie kosztorysu, które z kolei skutkowałoby przyznaniem nienależnej wielkości pomocy finansowej dla wnioskowanej operacji.
Sąd dostrzegł, że sposób rozstrzygnięcia ( odmowa przyznania pomocy ) w oparciu o powołaną przez organ podstawę prawną - § 43 pkt 4 rozporządzenia krajowego dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie pomocy nie może być merytorycznie rozpoznany ze względu na nie uzupełnione, mimo dwukrotnego wezwania braki wniosku (tj. niewypełnienie wniosku we wszystkich wymaganych pozycjach lub ze względu na brak dokumentów ) bądź z powodu nie złożenia w wymaganym terminie wyjaśnień i dotyczy formalnych przyczyn odmowy udzielenia pomocy w sytuacji braku kompletności wniosku bądź jego formalnie niepoprawnego sporządzenia. W takiej sytuacji Agencja nie przyznaje pomocy, z mocy art. 14 ust 4 i 5 ustawy, który wedle zapisu wspomnianego § 43 pkt 4 rozporządzenia stosuje się odpowiednio.
Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy nie dawał podstaw do zastosowania regulacji zawartej w tym przepisie z uzasadnieniem rozstrzygnięcia zawartym w zaskarżonym akcie bowiem wniosek beneficjenta nie zawierał takich braków bądź wyjaśnień, które uzasadniałyby dokonanie przez organ negatywnej oceny formalnej. Nie jest bowiem brakiem formalnym, a zatem brakiem w zakresie kompletności bądź poprawności sporządzenia odmienna merytoryczna ocena zawartych we wniosku zapisów i odmowa przyznania pomocy z tego tylko powodu, iż wnioskodawca nie zastosował się do zobowiązania organu o dokonanie korekty zawyżonych, wg Agencji , kosztów projektu bądź nie odniósł ich do przedstawionej w pismach z dnia [...]-02-2011r. oraz [...]-03-2011r. ekspertyzy Instytutu [...] Śródlądowego "Standardy oceny racjonalności wysokości nakładów inwestycyjnych na budowę stawów ziemnych typu karpiowego w świetle ustawy o finansach publicznych określających celowość o oszczędność wydatków", w sytuacji gdy wnioskodawca w składanych wyjaśnieniach w toku postępowania kwestionował zasadność takiego zobowiązania i wyjaśniał przyczyny dokonania takich, a nie innych zapisów wniosku podnosząc zresztą zasadnie, że z formalnego punktu widzenia ekspertyza Instytutu [...] Śródlądowego nie jest wymogiem formalnym do określenia kosztów realizacji inwestycji i nie obliguje wnioskodawcy do jej formalnego zastosowania we wniosku.
Odmienna merytoryczna ocena treści zapisów projektu przez organ nie uzasadniała zatem przyjęcia negatywnej oceny wniosku w oparciu o przesłankę zawartą w § 43 ust 4 rozporządzenia i uznania z tego tylko powodu, że jest on niekompletny bądź niepoprawnie z punktu widzenia zapisu § 43 ust 2 sporządzony, zaś wymagała jego merytorycznej oceny z punktu widzenia przesłanek uzasadniających bądź nie udzielenie pomocy finansowej , a zatem zbadania wniosku w zakresie zgodności planowanej operacji z celami środka, w ramach którego ma być realizowana operacja, celowości udzielenia pomocy na realizację planowanej operacji oraz przesłanek udzielenia pomocy, o których mowa w § 31 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009r. i wówczas dopiero konkluzji czy wniosek beneficjenta sporządzony został merytorycznie poprawnie i zasługuje tym samym bądź nie na dofinansowanie. Taka ocena merytoryczna nie znalazła się - zdaniem Sądu - w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, co czyni zasadnym zarzuty skargi naruszenia art. 14 ust 4 ustawy o wspieraniu w zw. z § 43 pkt 4 rozporządzenia krajowego. Równocześnie oznacza to, że brak jest prawidłowego uzasadnienia przedmiotowej odmowy, do czego Agencja była zobowiązana na mocy powołanego wyżej przepisu ustawy. Za merytoryczną ocenę wniosku nie może służyć arbitralne wskazanie jako zarzut brak obniżenia kosztów inwestycji w stosunku do zapisów ekspertyzy Instytutu Rybactwa Śródlądowego bez jej analizy, a nawet wskazania jej zapisów w odniesieniu do planowanego przez wnioskodawcę obiektu w sytuacji również braku jakichkolwiek odniesień organu do wyjaśnień skarżącego, iż ekspertyza ta, w jego ocenie nie dotyczy kosztów budowy nowych stawów karpiowych, jak również nie może mieć zastosowania do prowadzonego przez wnioskodawcę zakładu gospodarczego, gdzie jak wywodzi dalej beneficjent, zasady i założenia ekonomiczne nie są porównywalne do założeń zawartych w ekspertyzie.
Sąd stwierdził także, że sprawa oceny zawyżonych, zdaniem Agencji kosztów inwestycji poprzez przyjętą, jak dowodzi organ nieprawidłowo tablicę pomiarów KNR nie została w zaskarżonym akcie należycie i przekonująco uzasadniona, a poprzez jedynie lakoniczne uznanie, że wskazana przez beneficjenta tablica KNR jest nieprawidłowa, razi dowolnością. Sprawa zastosowania prawidłowej tablicy KNR, co przekłada się na koszt planowanej inwestycji nie jest oczywista, co wskazywał już uprzednio Prezes Agencji, poddając pod rozwagę organowi I instancji skorzystanie przy ponownej ocenie wniosku w tej części z opinii specjalisty kosztorysanta. Uzasadnienie stanowiska Agencji w podjętym rozstrzygnięciu nie wskazuje by organ z takiej opinii skorzystał, w odróżnieniu od skarżącego, który wskazuje, iż przyjęta przez niego we wniosku, przy konsultacji z wykwalifikowanym kosztorysantem tablica KNR 0122 02 w sposób bliższy oddaje charakter planowanych prac przy budowie stawu.
Szerokie uzasadnienie organu w zakresie merytorycznej oceny wniosku skarżącego z uznaniem w konkluzji, że planowana inwestycja jest nieuzasadniona ekonomicznie istotnie znalazło się dopiero w informacji Prezesa Agencji o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa z [...] sierpnia 2011 r. oraz jego odpowiedzi na skargę z [...] sierpnia 2011 r., a więc pismach, które zostały sporządzone ale już po wniesieniu przez skarżącego skargi z [...] lipca 2011r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Poza tym Sąd wskazał, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i odpowiedź na nie organu, jest jedynie warunkiem formalnym do rozpoznania sprawy przez Sąd. W przypadku bowiem braku uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, skarga podlegałaby odrzuceniu. Sąd przypomniał również – co wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądowo administracyjnym – że Sąd nie może ocenić stanowiska organu jako mającego znaczenie dla sprawy, jeżeli zostało ono wyrażone jedynie w odpowiedzi na skargę. W tej płaszczyźnie Sąd ocenia bowiem zaskarżony akt, a nie odpowiedź na skargę. To samo tyczy się pisma o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zatem – tak jak podkreślono na początku uzasadnienia wyroku – Sąd kontroluje zaskarżony akt, oceniając jego legalność na dzień wydania. Na dzień wydania zaskarżonego aktu rozstrzygnięcie Agencji było nieprawidłowe i naruszało art. 14 ust. 2 i 4 ustawy o wspieraniu.
W związku z powyższym, Sąd uznał, że Agencja w zaskarżonym akcie z [...] kwietnia 2011 r., podlegającym kontroli Sądu, nie dokonała prawidłowej oceny wniosku i nie wskazała właściwego uzasadnienia przyczyny odmowy udzielenia pomocy, czym niewątpliwie naruszyła art. 14 ust. 2 i 4 ustawy o wspieraniu. Powyższe uchybienie, zdaniem Sądu mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę – zdaniem Sądu - Agencja mając na uwadze powyższe uwagi winna rozpoznać, merytorycznie wniosek skarżącego o dofinansowanie, biorąc także pod uwagę treść argumentacji skargi. W przypadku, gdy Agencja ponownie stwierdzi podstawy do odmowy przyznania pomocy, merytorycznie oceniając wniosek skarżącego winna wskazać szczegółowo przyczyny tej odmowy w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu.
Sąd nie uznał argumentacji skargi, iż w myśl art. 12 ust 2 ustawy o wspieraniu etap zakwalifikowania poszczególnych pozycji jako kosztów kawalifikowalnych, objętych dotacją następuje dopiero na etapie zawierania umowy o dofinansowanie. W ocenie Sądu powyższa regulacja przewiduje jedynie, że umowa o dofinansowanie, zawarta po uprzednim rozstrzygnięciu o przyznaniu pomocy, określa jedynie sposób potwierdzenia kosztów, które uprzednio organ musiał ocenić i uznać jako koszty kawlifikowalne, a zatem koszty realizacji operacji, objęte dotacją, wskazane we wniosku.
W efekcie realizacji wytycznych Sądu Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – stosownie do treści art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 3.V.2009 r. o wspieranie zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem ERR oraz § 43 ust. 4 powołanego rozporządzenia MRiRW z dnia 7.IX.2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) – pismem z dnia [...].IV.2012 r. odmówił przyznania żądanej pomocy.
W motywach rozstrzygnięcia Organ wskazał, jakie przepisy mają zastosowanie i określił jakie w sprawie podjęto czynności. Dostrzeżono, że Agencja może przyznać pomoc finansową dopiero po dokonaniu oceny, w konsekwencji której złożony przez wnioskodawcę wniosek uzyska status kompletności i poprawności.
Podstawowym kryterium przyznawania pomocy finansowej w ramach programów operacyjnych finansowanych ze środków unijnych i współfinansowanych z budżetu państwa jest racjonalności wydatkowania środków publicznych co oznacza, iż wydatki powinny być dokonywane w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku. Powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku.
Z akt sprawy wynika, iż koszty sporządzenia biznes planu zostały znacznie zawyżone. Zgodnie z pkt 8 zestawienia rzeczowo- finansowego wniosku, jak również umową współpracy nr [...] zawartą w dniu [...].01.2010 r. pomiędzy wnioskodawcą a I. P. R., przygotowanie biznes planu oraz wszelkich niezbędnych do niego uzupełnień i wyjaśnień wycenione zostało na kwotę 10 000 zł netto, podczas gdy racjonalnie uzasadniona kwota kosztów kwalifikowanych na sporządzenie biznes planu została oszacowana przez [...] Oddział Regionalny na poziomie 3 000 zł netto. Na uwagę zasługuje fakt, iż wypełnienie wzoru biznes planu wg formularza opracowanego i opublikowanego przez MRiRW nie wymaga przeprowadzenia szczegółowych badań rynku, wykonania rozbudowanych analiz ekonomicznych i marketingowych oraz przedstawienia obszernych prezentacji, które uzasadniałyby koszt 10 000 netto. Znacznie zawyżone zostały również koszty na "projekt stawu" – 4 200 zł netto oraz "dokumenty od pozwolenia" -5 000 zł netto ujęte odpowiednio w pkt 5 i pkt 7 zestawienia rzeczowo- finansowego. Dokonana przez [...] Oddział Regionalny analiza rynku wykazała, iż maksymalny łączny koszt wykonania projektu stawu o pow. 2,1 ha wraz z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego na pobór, retencję i zrzut wód mógłby wynieść ok. 5 000 zł. Ponadto do kosztów kwalifikowanych wnioskodawca niesłusznie włączył koszt nadzoru budowlanego. Zgodnie bowiem z decyzją nr [...] z dnia [...].12.2009 r. oraz zmieniającą ją decyzją nr [...] z dnia [...].12.2010 r. inwestor nie został zobligowany do ustanowienia inspektora nadzoru budowlanego. Organ wydający w/w decyzję nie nakazał ustanowienia inspektora nadzoru budowlanego, gdyż rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 19 listopada 2001 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz. U. z 2001 r. Nr 138, poz. 1554) nie obliguje inwestora do ustanowienia inspektora nadzoru przy tego rodzaju budowach. Wobec powyższego wnioskodawca realizujący inwestycję polegającą na budowie ziemnego stawu rybnego może ustanowić inspektora nadzoru budowlanego, jednak w myśl obowiązujących przepisów prawa nie ma takiego obowiązku. A zatem koszt ustanowienia inspektora nadzoru budowlanego w przypadku wniosku [...] nie może zostać uznany za koszt kwalifikowany operacji realizowanej w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013".
Kolejnym powodem odmowy przyznania pomocy było nieprawidłowe zastosowanie przez wnioskodawcę tablicy robót w kosztorysie stanowiącym załącznik do wniosku [...]. Przyjęta dla budowy stawu nieprawidłowa tablica robót spowodowała znaczne zawyżenie ko0sztorysu, które z kolei skutkowało przyznaniem nienależnej wielkości pomocy finansowej dla wnioskowanej operacji. W przedstawionym kosztorysie błędnie zastosowano KNR (zamiast KNR 2-01 0122-01 powinien zostać przyjęty KNR 2-01 0121-02). Zgodnie z pkt 2.3.4 rozdz. 1 katalogu KNR 2-01 (Orgbud) nakłady zawarte w tablicy 0121 obejmują roboty pomiarowe przy powierzchniowych robotach ziemnych wymienionych w tablicy oraz na terenach pod obiekty przemysłowe, sportowe, lotniskowe, itp., przy tzw. grubej niwelacji dla jednostki odniesienia 1 ha, natomiast nakłady zawarte w tablicy 0122 obejmują pomiary przy głębieniu wykopów fundamentowych, dla których jednostką odniesienia jest 100 m³ wykopu. Nakłady tablicy 0122 obowiązują również przy głębieniu wykopów fundamentowych pod jazy, śluzy, siłownie, zapory betonowe, płyty wypadowe itp. Budowle hydrotechniczne. Z powyższego zapisu jasno wynika, iż tablicę 0122 z KNR 2-01 stosuje się przy wykonywaniu robót fundamentowych. Ponieważ przedmiotem projektu jest budowa ziemnego stawu do produkcji ryb roboty fundamentowe nie będą wykonywane, a prace będą dotyczyły wykopów i wymiany gruntu, co oznacza, że w takim przypadku bardziej adekwatną tablicą obejmującą dany zakres robót jest tablica 0121.
Wykonując wyrok Sądu [...] Oddział Regionalny zlecił wykonanie opinii przez Okręgowy Ośrodek Rzeczoznawstwa i Doradztwa i Projektowania S. S.C. w P. dotyczącej prawidłowości sporządzenia kosztorysu inwestorskiego. W wyniku przeprowadzonej analizy prawidłowości sporządzenia kosztorysu inwestycyjnego Rzeczoznawca S. podtrzymał podnoszony przez [...] Oddział Regionalny zarzut nieprawidłowego użycia KNR 2-01 0122 dla pomiarów przy robotach fundamentowych.
Organ zauważył, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nieprawidłowe, niezgodne z instrukcją wypełnienie dokumentu (wniosku) musi skutkować odmową przyznania pomocy.
W niniejszej sprawie zestawienie rzeczowo-finansowe operacji, pomimo kolejnych wezwań do usunięcia braków, nie zostało prawidłowo wypełnione. Wnioskodawca nie zastosował się do obniżenia kosztów budowy ziemnego stanu rybnego zgodnie z ekspertyzą sporządzoną przez Instytut [...] Śródlądowego, nieprawidłowo określił koszty stawu w oparciu o przedłożony kosztorys inwestorski, nie usunął kosztów nadzoru inwestorskiego oraz nie zastosował się do redukcji kosztów ogólnych operacji. Wobec braku możliwości ustalenia rzeczywistych kosztów operacji oraz wysokości wnioskowanej pomocy [...] Oddział Regionalny podjął decyzję o odmowie przyznania pomocy.
Reasumując organ stwierdził, iż planowana inwestycja znacznie odbiega od racjonalnych kosztów budowy, co czyni ją ekonomicznie nieuzasadnioną. Stanowisko [...] Oddziału Regionalnego odnośnie zawyżenia kosztorysu inwestorskiego oraz celowości realizacji inwestycji potwierdza opinia Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa Doradztwa i Projektowania S. w P. Tym samym dostarczona przez Wnioskodawcę dokumentacja wniosku o dofinansowanie [...] , na żadnym etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy nie została sporządzona poprawnie.
W efekcie skierowanego wezwania do usunięcia naruszenia prawa Prezes Agencji pismem z dnia [...].VII.2012 r. poinformował, iż w tej materii zajmuje stanowisko negatywne nie dostrzegając owego naruszenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – żądającej uchylenia zaskarżonego aktu i zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego – pełnomocnik J. G. zarzucił rażące naruszenie przepisów:
a) art. 9 w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy oraz przepisów rozporządzenia polegającej na odmowie przyznania dofinansowania pomimo spełnienia wszystkich warunków wynikających z tych przepisów;
b) art. 10 § 3 i § 4 ustawy – poprzez dokonanie oceny złożonego przez skarżącego wniosku o dofinansowanie z naruszeniem zasad i ram określonych w tym przepisie w oparciu o przesłanki nie znajdujące oparcia w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 19 ustawy;
c) art. 14 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i 5 ustawy w zw. 43 rozporządzenia – polegający na przyjęciu, iż skarżący do wniosku o pozyskanie dofinansowania pomimo wezwań nie uzupełnił wniosku czy też wniosek ten nadal pozostaje niekompletny – pomimo tego, iż biorąc pod uwagę przepisy ustawy oraz rozporządzenia był on wnioskiem kompletnym, wypełnionym we wszystkich pozycjach do którego załączono wszystkie wymagane dokumenty wykazane w spisie załączników stanowiących integralną część wniosku;
d) art. 14 ust. 1, ust. 4 i 5 ustawy w zw. z § 43 rozporządzenia – polegający na przyjęciu, że skarżący mimo wezwań organu nie zastosował ekspertyzy Instytutu [...] Śródlądowego, pomimo tego, że w rzeczywistości Skarżący zastosował się do dyspozycji tej ekspertyzy i to we wszystkich elementach wniosku, co do których ta ekspertyza się wypowiada. Jednocześnie wskazał, że ekspertyza ta nie jest opracowaniem dotyczącym kwestii związanych z budową nowych stawów typu karpiowego. Stąd też, wszelkie koszty związane z budową stawów nie mogły zostać na jej podstawie zmienione czy w jakikolwiek sposób skorygowane. Ponadto, żaden z przepisów ustawy i rozporządzenia nie obliguje wnioskodawcy do stosowania Ekspertyz IRŚ, a tym samym działanie organu nie mieściło się w ramach uprawnień wynikających z obowiązujących przepisów prawa, co skutkuje wadliwością podjętego aktu administracji.
e) art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy w zw. z art. 10 ust. 3 ustawy polegający na przeprowadzeniu wykraczającej poza ramy postępowania przedmiotem którego jest ocena wniosku o przyznanie dofinansowania, którego zakres jest określony w art. 10 ust. 3 ustawy, analizy i oceny przedstawionego przez skarżącego kosztorysu inwestorskiego, a w szczególności pod kątem zakwalifikowania poszczególnych jego pozycji jako kosztów kwalifikowanych objętych dotacją, pomimo tego że taka ocena zgodnie z treścią art. 12 ust. 2 ustawy, może być dopiero dokonywana na kolejnym etapie postępowania przed organem, tj. zawierania umowy o dofinansowanie, gdzie dopiero kwalifikuje się poszczególne pozycje kosztorysu inwestorskiego oraz określa zakres planowanych przez inwestora prac na obiekcie jako kosztów kwalifikowanych, które są objęte dofinansowaniem;
f) art. 12 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 3 ustawy, polegający na przyjęciu, że skarżący był zobligowany do zmniejszenia kosztów ogólnych inwestycji, pomimo tego, że koszty te zostały oparte o oceny rynkowe usług wykonania projektu stawu wraz z dokumentacją do uzyskania pozwolenia wodno prawnego oraz przygotowania biznesplanu, a nadto skarżący wybrał ofertę przedsiębiorstwa I. P. R. w wyniku konkursu ofert kierując się w wyborze najniższą oceną, a więc dokonał wyboru oferty jak najbardziej racjonalnej pod względem ekonomicznym, przy czym biznesplan był opracowany dla przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego i musiał uwzględniać charakterystykę i dane przedsiębiorstwa mającego kilkumilionowe obroty w skali roku i zatrudniającego kilkunastu pracowników;
g) naruszenie prawa polegające na rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o opinię wykonaną przez Okręgowy Ośrodek Rzeczoznawstwa i Doradztwa i Projektowania S. S.C., która jest jedynie stanowiskiem wykonującego opinię, a podmiot ten mimo bardzo rozbudowanej nazwy jest zwykłym przedsiębiorcą (spółka cywilna) prowadzącym działalność gospodarczą, której przedmiotem jest wykonywanie takich właśnie opinii, która nie jest obiektywna;
h) naruszenie przepisów prawa polegające na nie załatwieniu sprawy w terminie i nie przesłaniu Skarżącemu ani jego pełnomocnikowi informacji o nie załatwieniu sprawy w terminie i to mimo dwukrotnych wezwań do zawarcia umowy o dofinansowanie;
i) naruszenie przepisów prawa, polegające na nie doręczeniu pełnomocnikowi adw. S. K. aktu administracji z dnia [...] kwietnia 2012 r.
W motywach skargi wskazano, że organ wydał w/w akt z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie, które regulują zakres jego władztwa w ramach prowadzonego postępowania o przyznanie dofinansowania w ramach Środka 2.1., tak zarówno w sferze pozytywnej, jak negatywnej – jednoznacznie określając zakres uprawnień Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Powyższe oznacza, że organ winien podejmować decyzje wyłącznie w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy i nie może występować wobec podmiotów starających się o dofinansowanie ze środków unijnych z wymaganiami, które nie znajdują bezpośredniego oparcia w tych przepisach.
W konsekwencji organ może żądać od skarżącego przedstawienia dokumentów czy spełnienia warunków, które wynikają wyłącznie z przepisów obowiązującego w tym zakresie prawa. Dotyczy to również sposobu procedowania w ramach oceny i kwalifikowania złożonego wniosku o udzielenie dofinansowania, albowiem ramy tego postępowania oraz zakres kontroli wniosków – również zostały zakreślone stosownymi przepisami. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie może więc wykraczać poza ramy swojego imperium wynikającego w tym zakresie z przepisów obowiązującego prawa.
W przedmiotowej sprawie – zdaniem skarżącego – stało się jednak inaczej, a szczegółowo przedstawione zarzuty naruszenia prawa obrazują zakres wyjścia organu poza ramy władztwa określonego w ustawie i rozporządzeniu w toku niniejszego postępowania.
Przede wszystkim Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa domagał się od skarżącego przedstawienia już na etapie oceny i kwalifikowania wniosku o dofinansowanie informacji oraz spełnienia warunków, które znajdują podstawy o obowiązujących przepisach, a nadto w toku postępowania naruszał jego reguły, a w szczególności treść art. 10 ust. 3ustawy.
Nadto, jako podstawę odmowy przyznania wniosku organ wskazał przesłankę – "brak we wniosku, co do którego uzupełnienia skarżący był wzywany jednak Organ zażądał ani też nie domagano się od skarżącego złożenia jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień, czym naruszono art. 10 ust. 3 ustawy oraz § 43 rozporządzenia".
Zdaniem skarżącego organ na etapie przyjmowania wniosku o udzielenie dofinansowania dokonał analizy i subiektywnej oceny wniosku wykraczając poza ramy z art. 10 ust. 3 ustawy. W trakcie formalnej kontroli wniosku, dokonano bowiem analizy poszczególnych pozycji kosztorysu inwestorskiego, pomimo tego, że do przeprowadzenia której organ jest władny dopiero w trakcie II etapu postępowania związanego z podpisaniem szczegółowej umowy o dofinansowanie i rozliczeniem szczegółowym zakresu wykonanych prac na etapie rozliczania inwestycji i zakwalifikowania poniesionych kosztów jako kwalifikowanych w celu wypłacenia dotacji.
Zgodnie z treścią ustawy, dopiero wtedy poszczególnym pozycjom kosztorysu inwestorskiego nadaje się miano kosztów kwalifikowanych, które zostaną objęte dofinansowaniem. W żadnym bowiem przepisie ustawy i rozporządzenia Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie nadano uprawnienia do dokonania takiej oceny wniosku na etapie do którego stosuje się art. 10 ust. 3 ustawy.
Zdaniem skarżącego szczególnego podkreślenia wymaga fakt, że organ działający w oparciu o przepisy ustawy i rozporządzenia nie może dyskwalifikować wniosku o dofinansowanie z powodu zawarcia w nim zakresu prac, którym na kolejnym etapie nie zostanie nadany przymiot kosztów kwalifikowanych, a więc takich które nie zostaną objęte dotacją ze środków unijnych.
Na podstawie tych przepisów jeżeli inwestor wykona prace, którym nie zostanie nadany przymiot kosztów kwalifikowanych, nie zostaną one objęte dofinansowaniem i w rzeczywistości będą stanowiły wyłączny na koszt inwestora. Podkreślenia wymaga również fakt, że żaden przepis nie zakazuje pozytywnej oceny wniosków, co do których planowana inwestycja zostanie zrealizowana o zakres prac, którym może zostać nadany przymiot kosztów kwalifikowanych. W tym zakresie inwestorom dano pewną swobodę, a oczywistym jest to, że kosztem kwalifikowanym będą wyłącznie koszty konieczne związane z przedmiotem programu stanowiącego źródło finansowania i wsparcia.
Ponadto, wadliwość zaskarżonej decyzji polega również na tym, że Organ bez podstawy prawnej jako wyłączną podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego przyjął ekspertyzę IRŚ.
Dokument ten ma charakter opiniodawczy i sam w sobie nie może być podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Co najważniejsze jednak, dokument ten nie wypowiada się w ogóle w przedmiocie kosztów budowy nowych stawów do hodowli w ramach Środka 2.1, albowiem wypowiada się on w zakresie warunków ekonomicznych hodowli wyłącznie w ramach już istniejących obiektów. Stąd też skarżący nie mógł zastosować tego opracowania do tej części wniosku, przedmiotem której była planowana inwestycja budowy stawu do hodowli. Natomiast w zakresie parametrów stricte hodowlanych (zakup sprzętu, narybku i paszy) skarżący skorygował swój kosztorys do wielkości zawartych w tym opracowaniu IRŚ.
Jednocześnie skarżący wskazał, że danych zawartych w opracowaniu IRŚ nie można wprost odnosić do przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego, albowiem jego indywidualne warunki oraz ekonomiczne założenia funkcjonowania nie są porównywalne do założeń zawartych w ekspertyzie. Przedmiot działalności przedsiębiorstwa skarżącego ma charakter wielowątkowy i obejmuje różne dziedziny, a planowana hodowla karpia z założenia ma być uzupełnieniem prowadzonej działalności, która w sezonach o zmniejszonym wykorzystaniu pracowników pozwoli na ich wykorzystanie właśnie przy hodowli zamiast płacenia tzw. "postojowego". Oznacza to więc bardziej racjonalne wykorzystanie już posiadanych mocy produkcyjnych wynikających z istniejącego zatrudnienia, bez potrzeby zatrudniania dodatkowych pracowników wyłącznie do hodowli. W konsekwencji w przedsiębiorstwie skarżącego koszty pracy i zatrudnienia będą o wiele mniejsze niż te przyjęte w Ekspertyzie IRŚ. Tym samym w zakresie oceny wniosku skarżącego Ekspertyza IRŚ może być wykorzystana jedynie w niewielkim zakresie i to wyłącznie pomocniczo.
Skarżący podkreślił, że przy korektach swojego wniosku kierował się "duchem" tej ekspertyzy i w każdym elemencie biznesplanu baczył aby opierał się o zasady racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi oraz rachunkiem ekonomicznym, w tym opłacalnością planowanego przedsięwzięcia.
Natomiast odnosząc się do opinii wykonanej przez Okręgowy Ośrodek Rzeczoznawstwa i Doradztwa i Projektowania S. s.c. w P. wskazał, że po pierwsze opinia ta nie została wzywającemu nigdy dostarczona, a więc do dnia dzisiejszego nie może ustosunkować się on do jej treści. Nadto opinia ta jest jedynie stanowiskiem wykonującego opinię, a podmiot ten mimo bardzo rozbudowanej nazwy jest zwykłym przedsiębiorcą (spółką cywilną) prowadzącym działalność gospodarczą, której przedmiotem jest wykonywanie takich właśnie opinii. Trudno bowiem w tym przypadku mówić o obiektywizmie skoro podmiot ten nie jest ani instytutem ani inną jednostką badawczą czy naukową, z której funkcjonowaniem wiąże się element obiektywizmu wynikający z niezależności i kompetencji o charakterze naukowym. Dlatego też w tym zakresie Skarżący w całości kwestionuje ustalenia dokonane w oparciu o w/w opinię.
Ponadto wskazano, że przy wydawaniu aktu administracji z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie załatwiono sprawy w terminie i nie przesłano Skarżącemu ani jego pełnomocnikowi informacji o nie załatwieniu sprawy w terminie i to mimo dwukrotnych wezwań do zawarcia umowy o dofinansowanie.
Jednocześnie skarżący podkreślił, że do dnia dzisiejszego nie doręczono pełnomocnikowi adw. S.K. (pełnomocnictwo w aktach sprawy) aktu administracji z dnia [...] kwietnia 2012 r.
W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami pisma Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...].IV.2012 r.
W piśmie z dnia [...].IX.2012 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał argumenty zawarte w skardze, a nadto zarzucił obrazę kolejnych przepisów , a mianowicie:
j) § 43 ust. 4 rozporządzenia polegającą na odmowie przyznania pomocy finansowej z uwagi na "rzekome" nie uzupełnienie oferty przez skarżącego, mimo tego, że złożony przez skarżącego wniosek był kompletny we wszystkich elementach wymaganych przez obowiązujące przepisy prawa, a w konsekwencji winien zostać oceniony merytorycznie a nie formalnie, tak jak to uczynił organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
k) art. 10 ust. 3 ustawy polegającą na nie dokonaniu oceny wniosku skarżącego zgodnie z dyspozycją w/w przepisu, tak w zakresie poprawności sporządzenia i złożenia wniosku, zgodności planowanej operacji z celami środka, w ramach którego ma być realizowana operacja, a także celowości udzielenia pomocy na realizację planowanej operacji, w sytuacji kiedy wniosek skarżącego w treści tak formowanej jak i merytorycznej (zgodność z celami środka) w pełni odpowiada programowi "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Nadto, organ w żadnej części informacji z dnia [...] kwietnia 2012 r., nie wykazał, którego z w/w elementów podlegający ocenie wniosek skarżącego nie spełnia, co w konsekwencji może stanowić podstawę do nie udzielenia pomocy finansowej;
l) art. 207 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, albowiem Skarżący jako beneficjent nigdy nie został wykluczony z jakiegokolwiek postępowania i nie spełnia on żadnych warunków do wykluczenia go na podstawie w/w przepisu ustawy o finansach publicznych. W konsekwencji oparcie informacji o nie przyznaniu pomocy finansowej z dnia [...] kwietnia 2012 r. o dyspozycję art. 207 ust. 4 w/w ustawy stanowi rażące naruszenie prawa, albowiem skarżący nie posiada żadnych cech podmiotowych, które umożliwiałyby jego wykluczenia z ubiegania się o uzyskanie pomocy finansowej. W konsekwencji oparcie odmowy przyznania pomocy finansowej skarżącemu na podstawie art. 207 ust. 4 ustawy o finansach publicznych jest w okolicznościach przedmiotowej sprawy całkowicie chybione i nie znajduje jakichkolwiek podstaw w okolicznościach faktycznych.
Polemizując z odpowiedzią na skargę skarżący wskazał , że nie jest prawdą, iż w przedmiotowej sprawie twierdzi on, iż Organ pomocniczo nie może posługiwać się wiadomościami specjalnymi czy też ekspertyzami oraz opiniami biegłych. W tym zakresie uprawnienie Organu nigdy nie były kwestionowane.
Natomiast inną kwestią jest stosowanie do oceny złożonego wniosku ekspertyzy Instytutu Rybactwa Śródlądowego, który to dokument w żadnej części nie traktuje o nakładach inwestycyjnych w związku z budową nowego stawu typu karpiowego. W żadnej części w/w dokumentu nie zostały podane analizie koszty budowy nowych stawów, a tym samym skarżący mógł zastosować się do tej ekspertyzy jedynie w części dotyczącej nakładów inwestycyjnych na zarybienie – co też uczynił.
Dalej skarżący podkreślił, iż program pomocy finansowej w ramach Środka 2.1Inwestycje w chów hodowlę ryb w ramach działania "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" obejmuje również budowę nowych obiektów do produkcji i chowu ryb, co potwierdziło Ministerstwo Rolnictwa w swych wytycznych dla instytucji pośredniczącej.
Z tej racji stanowisko Organu w przedmiocie odmowy przyznania pomocy z uwagi na nie zastosowanie się do Ekspertyzy IRS są pozbawione podstawy.
W ocenie skarżącego organ całkowicie bezpodstawnie oraz dowolnie, tj. bez odniesienia się do warunków rynkowych narzucił maksymalne kwoty na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z projektem oraz przygotowaniem dokumentacji do wniosku. Twierdzenia organu, iż "[...] Oddział Regionalny przeprowadził analizę rynku, która wykazała, że maksymalny koszt projektu to kwota 5.000,00 złotych" są gołosłowne. Skarżący złożył ofertę kilku podmiotom i wybrał oferty najkorzystniejsze cenowo.
To samo – zdaniem skarżącego – tyczy się zakwestionowaniu kosztów sporządzenia biznesplanu , które zdaniem Organu winny wynieść maksymalnie 3.000 złotych netto. Nie można zgodzić się z Organem, albowiem w sytuacji skarżącego, gdy budowa nowego stawu karpiowego ma stanowić uzupełnienie już prowadzonej przez niego działalności, analiza opłacalności przedsięwzięcia nie mogła sprowadzać się jak to wskazuje organ do "wypełnienia wzoru biznes planu według opracowania i instrukcji".
Opłacalność planowanego przez skarżącego przedsięwzięcia w hodowlę ryb, jako uzupełnienie już prowadzonej działalności sprowadza się do możliwości pełnego wykorzystania już zatrudnionych pracowników, którzy w okresach przestoju lub mniejszego zapotrzebowania na świadczone usługi mogliby zostać wykorzystani przy pracach związanych z hodowlą ryb, co skutkowałoby obniżeniem ogólnych kosztów hodowli i czyniło ją bardziej opłacalną. W tej sytuacji, przygotowanie biznes planu wymagało dokonania analizy szerokiego spektrum wątków ekonomicznych związanych z prowadzonym przez Skarżącego przedsiębiorstwem. Jednocześnie podkreślono, że przygotowanie biznes planu, J. G. zlecił firmie, która zaoferowała najniższą cenowo ofertę.
Reasumując, skarżący uznał, że Organ nie ma żadnego uprawnienia do określania kwotowego maksymalnych stawek za przygotowanie dokumentacji i projektu. Natomiast to co próbuje w przedmiotowej sprawie narzucić, nie mieści się w uprawnieniach wynikających z obowiązujących przepisów.
Skarżący w dalszym ciągu stoi na stanowisku, iż zastosowania w kosztorysie robót KNR 2-01 0122-01 jest właściwe przy budowie stawu karpiowego o głębokości (średniej) 2,5 m. Tak jak było to wskazywane wcześniej przez skarżącego wskazywany przez Organ KNR 2-01 0121-02 dotyczy pomiarów przy płytkich wykopach – do 60 cm, a nie może mieć zastosowania do budowy głębokiego stawu typu karpiowego. Podkreślić przy tym należy, że wykonywanie pomiarów ma na celu prawidłowe określenie pochyłu dna i nachylenie skarpy brzegowej, zwłaszcza, że urobek powstały w trakcie budowy stawu, zgodnie z projektem musi zostać rozplanowany na terenie bezpośrednio przylegającym do stawu, co wiąże się z koniecznością prawidłowego rozdysponowania mas ziemi".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W rozstrzyganej sprawie przedmiotem skargi jest akt z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr. 270; dalej: p.p.s.a.) – "kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy co oznacza, że sąd ten rozpatruje na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Sąd administracyjny nie powinien też przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy. Innymi słowy sąd administracyjny nie może zastępować organu w załatwieniu sprawy, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie aktem, który został prawidłowo zaskarżony do sądu administracyjnego jest rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2012 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy finansowej w ramach środka 2.1. "Inwestycje w chów i hodowlę ryb" z Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007 – 2013".
Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy na realizację środków objętych przedmiotową osia priorytetową regulują akty prawa krajowego jak i unijne przepisy prawne, do których należą m.in.:
- ustawa z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 61.) i wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 – Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147, poz. 1193 ze zm.).
W myśl art. 9 powołanej wyżej ustawy pomoc przyznawana jest na wniosek o dofinansowanie, jeżeli wnioskodawca spełni warunki przyznania pomocy. Natomiast zgodnie z treścią art. 10 ust. 3 wniosek o dofinansowanie jest oceniany w zakresie:
1) poprawności sporządzenia i złożenia,
2) zgodności planowanej operacji z celami środka, w ramach którego ma być realizowana operacja,
3) celowości udzielenia pomocy na realizację planowanej operacji
w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 19 oraz zgodnie z kryteriami wyboru operacji przyjętymi przez komitet monitorujący.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 cyt. ustawy z 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem "Europejskiego Funduszu Rybackiego" – do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy o dofinansowanie nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników. Jednakże w postępowaniu tym – zgodnie z ustępem 2 pkt 1 i 2 – Organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast art. 14 ust. 4 ustawy o wspieraniu określa sposób załatwienia sprawy. Mianowicie, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania prawa pomocy lub został wyczerpany limit środków (...), wnioskodawcę informuje się w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy, podając przyczyny tej odmowy.
Zgodnie zaś z treścią ust. 1 art. 27 Rozporządzenia Rady (WE) EURATOM 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich Organ sprawdza, czy środki budżetowe wykorzystywane są bądź będą zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, tj. zgodnie z zasadami gospodarności, efektywności i skuteczności. Oznacza to, że przy wydatkowaniu środków publicznych należy dążyć do osiągnięcia jak najlepszego rezultatu przy zaangażowaniu możliwie jak najmniejszych zasobów. W związku z powyższym podstawowym kryterium przyznawania pomocy finansowej w ramach programów operacyjnych finansowanych ze środków unijnych i współfinansowanych z budżetu państwa, jest racjonalność wydatkowania środków publicznych, co oznacza, iż wydatki powinny być dokonywane w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku. Ponadto zgodnie z art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków, Należy podkreślić, iż Instytucja Pośrednicząca ma obowiązek przestrzegania prawa, w tym w szczególności (również w interesie beneficjentów) przestrzegania zasady racjonalnego wydatkowania środków publicznych.
Ad zarzutu z pktu a). W żadnej mierze nie można uznać, że doszło w sprawie do obrazy treści art. 1 pkt 1 ustawy, który to przepis określa przedmiot ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem EFG. Z racji tego, iż w uzasadnieniu skargi brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia trudno uznać go za zasadny.
Nie naruszono też dyspozycji art. 9 tej ustawy albowiem brak było – także w ocenie Sądu - przesłanek do udzielenia pomocy. Obszernie jest o tym mowa w piśmie skierowanym do wnioskodawcy noszącym datę [...].04.2012 r. (sygn. [...]). Na temat przesłanek będzie jeszcze obszerniej mowa niżej.
W tym zarzucie nie wskazuje się również jakie przepisy rozporządzenia naruszono, a zatem zarzut ten należy uznać za bezzasadny.
Ad zarzutu z pktu b). Nie jest trafna konstatacja – w zakresie obrazy treści art.10 §3 i §4 ustawy – że oceny wniosku dokonano z naruszeniem zasad i ram określonych w tym przepisie w oparciu o przesłanki nie znajdujące oparcia w rozporządzeniu.
Wbrew argumentom zawartym w uzasadnieniu skargi Organ rozstrzygający sprawę nie przyjął jako jedyną podstawę rozstrzygnięcia ekspertyzę instytutu [...] Śródlądowego. Oczywiście jest to środek dowodowy, który nie jest wskazany ani w ustawie, ani rozporządzeniu. Genezą jego wydania jest to, że z uwagi na powtarzające się przypadki inwestycji o znacznie zawyżonych kosztach budowy, odbudowy lub remontów ziemnych stawów typu karpiowego, wykazywanych przez wnioskodawców środka 2.1 "Inwestycje w chów i hodowlę ryb", Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zwróciła się do Inwestycji Zarządzającej, z prośbą o udostępnienie "bazy cenowej" zawierającej przedziały cenowe budowy stawów ziemnych służących do produkcji ryb karpiowatych w przeliczeniu na hektar. W związku z powyższym na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi IRŚ sporządził ekspertyzę dotyczącą standardów oceny racjonalności wysokości nakładów inwestycyjnych związanych z budową stawów typu karpiowego ("Standardy oceny racjonalności wysokości nakładów inwestycyjnych na budowę stawów ziemnych typu karpiowego w świetle ustawy o finansach publicznych określających celowość o oszczędność wydatków"). Celem w/w dokumentu było przede wszystkim wskazanie zasadnej wysokości nakładów finansowych w stosunku do założeń inwestycyjnych projektu.
Biorąc pod uwagę dokumentację wniosku [...] należy zauważyć, iż koszty inwestycji wynikające z budowy stawu wielokrotnie podwyższały racjonalne nakłady inwestycyjne budowy tego typu stawu w odniesieniu do analizy opłacalności ekonomicznej przedstawionej w opracowaniu Instytutu [...] Śródlądowego. Nawiązując do stanowiska skarżącego, którego zdaniem stosowanie zasad i założeń ekonomicznych, o których traktuje ekspertyza IRŚ, nie powinno się odnosić do rodzaju prowadzonej przez niego działalności należy zauważyć , iż ekspertyza została wprowadzona do stosowania dla podmiotów realizujących projekty w ramach inwestycji przeznaczonych na budowę stawów ziemnych typu karpiowego w ramach programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007 – 2013" co oznacza , iż dotyczy również podmiotu realizującego oceniany projekt. Podkreślić również należy, że każdy wniosek o przyznanie pomocy poddany jest takiej samej ocenie w oparciu o obowiązujące w Agencji procedury bez względu na formę prawną wnioskodawcy, ilość i rodzaje prowadzonych przez niego działalności jak również wielkość podmiotu co jest zgodne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.
Nawiązując natomiast do prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1137/11 z dnia 07.09.2011 r. wskazać należy, że Instytucja Zarządzająca (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi), a tym samym Instytucja Pośrednicząca, tj. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma prawo posiłkować się ekspertyzą wykonaną przez podmioty uprawnione do jej sporządzenia ze względu na wiedzę specjalistyczną i doświadczenie w danej dziedzinie. Wobec powyższego podnoszona przez skarżącego nieprawidłowość zastosowania ekspertyzy IRŚ w trakcie oceny wniosku nie znajduje uzasadnienia.
Również w innej sprawie w zakresie środka 2.1 "Inwestycje w chów i hodowlę ryb" w ramach PO RYBY 2007 – 2013, o sygn. akt V SA/Wa 2542/10 zakończonej oddaleniem skargi w dniu 19.04.2011 r. Sąd nie tylko nie podważał, ale uznał argumenty zawarte w przywołanych przez Agencję analizach i publikacjach (m.in. analizie odłowu karpia za rok 2007 r. przeprowadzonej przez Instytut [...] Śródlądowego - A. L., I.M. – Komunikaty Rybackie [...]).
Ad zarzutu z pktu c). Zarzut jest całkowicie zasadny, albowiem wniosek jest kompletny i podlegał ocenie merytorycznej (vide str.12 uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 12.12.2011 r., sygn. V SA/Wa 1791/11). De facto odmówiono dofinansowania projektu z przyczyn merytorycznych a nie formalnych.
Ad zarzutu z pktu d). Trudno zgodzić się z poglądem, że skarżący dostosował wniosek do zaleceń wynikających z ekspertyzy IRS, albowiem przeczą temu nie tylko argumenty wskazane przez Organ rozstrzygający sprawę, ale także wnioski wynikające z opinii dot. kosztorysu zawarte w dokumencie "[...]".
Ad zarzutu z pktu e) i f). Dokonana ocena projektu miała miejsce w ramach merytorycznej fazy jego oceny.
Z całym naciskiem należy podkreślić, że podstawowym kryterium przyznawania pomocy finansowej w ramach programów operacyjnych finansowanych ze środków unijnych i współfinansowanych z budżetu państwa jest racjonalność wydatkowania środków publicznych co oznacza, iż wydatki powinny być dokonywane w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku, a także dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków.
Z akt sprawy wynika, iż koszty sporządzenia biznes planu zostały znacznie zawyżone. Zgodnie z pkt 8 zestawienia rzeczowo-finansowego wniosku, jak również umową współpracy zawartą w dniu [...].01.2010 r. pomiędzy wnioskodawcą a I. P. R., przygotowanie biznes planu oraz wszelkich niezbędnych do niego uzupełnień i wyjaśnień wycenione zostało na kwotę 10 000 zł. netto, podczas gdy maksymalna kwota kosztów kwalifikowanych na sporządzenie biznes planu została oszacowana przez [...] Oddział Regionalny na poziomie 3 000 zł. netto. Na uwagę zasługuje fakt, iż wypełnienie wzoru biznes planu wg formularza opracowanego i opublikowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wymaga przeprowadzenia szczegółowych badań rynku, wykonania rozbudowanych analiz ekonomicznych i marketingowych oraz przedstawienia obszernych prezentacji, które uzasadniałyby koszt 10 000 zł netto. Znacznie zatem zawyżone zostały również koszty na "projekt stawu" – 4 200 zł netto oraz "dokumenty do pozwolenia" – 5 000 zł netto ujęte odpowiednio w pkt 5 i 7 zestawienia rzeczowo-finansowego. Dokonana przez [...] Oddział Regionalny analiza rynku wykazała, iż maksymalny łączny koszt wykonania projektu stawu o pow. 2,1 ha wraz z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego na pobór, retencję i zrzut wód mógłby wynieść ok. 5 000 zł. Ponadto do kosztów kwalifikowanych wnioskodawca niesłusznie włączył koszt nadzoru budowlanego. Zgodnie bowiem z decyzją nr [...] z dnia [...].12.2009 r. oraz zmieniającą ją decyzją nr [...] z dnia [...].12.2010 r. inwestor nie został zobligowany do ustanowienia inwestora nadzoru budowlanego. Organ wydający w/w decyzję nie nakazał ustanowienia inspektora nadzoru budowlanego, gdyż rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 19 listopada 2001 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz.U. z 2001 r., Nr 138, poz. 1554) nie obliguje inwestora do ustanowienia inspektora nadzoru przy tego rodzaju budowach. Wobec powyższego wnioskodawca realizujący inwestycję polegającą na budowie ziemnego stawu rybnego może ustanowić inspektora nadzoru budowlanego, jednak w myśl obowiązujących przepisów prawa nie ma takiego obowiązku. Tak więc brak jest podstaw do uznania tego kosztu za koszt kwalifikowany.
Trafnie uznano także, że kolejnym powodem odmowy przyznania pomocy było nieprawidłowe zastosowanie tablicy robót w kosztorysie stanowiącym załącznik do wniosku [...]. Przyjęta dla budowy stawu nieprawidłowa tablica robót spowodowała znaczne zawyżenie kosztorysu, które z kolei skutkowałoby przyznaniem nienależnej wielkości pomocy finansowej dla wnioskowanej operacji. W przedstawionym kosztorysie błędnie zastosowano KNR (zamiast KNR 2-01 0122-01 powinien zostać przyjęty KNR 2-01 0121-02). Zgodnie z pkt 2.3.4 rozdz. 1 katalogu KNR 2-01 (Orgbud) nakłady zawarte w tablicy 0121 obejmują roboty pomiarowe przy powierzchniowych robotach ziemnych wymienionych w tablicy oraz na terenach pod obiekty przemysłowe, sportowe, lotniskowe, itp., przy tzw. grubej niwelacji dla jednostki odniesienia 1 ha, natomiast nakłady zawarte w tablicy 0122 obejmują pomiary przy głębieniu wykopów fundamentowych, dla których jednostką odniesienia jest 100 m3 wykopu. Nakłady tablicy 0122 obowiązują również przy głębieniu wykopów fundamentowych pod jazy, śluzy, siłownie, zapory betonowe, płyty wypadowe itp. budowle hydrotechniczne. Z powyższego zapisu jasno wynika, iż tablicę 0122 z KNR 2-01 stosuje się przy wykonywaniu robót fundamentowych.
Ponieważ przedmiotem projektu jest budowa ziemnego stawu do produkcji ryb roboty fundamentowe nie będą wykonywane, a prace będą dotyczyły wykopów i wymiany gruntu co oznacza, że w takim przypadku adekwatną tablicą obejmującą dany zakres robót jest tablica 0121.
W celu potwierdzenia powyższych ustaleń dotyczących zastosowania nieprawidłowej tablicy robót, a tym samym zawyżenia kosztów planowanej inwestycji [...] Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach ponownej weryfikacji wniosku zlecił weryfikację złożonego przez wnioskodawcę kosztorysu Okręgowemu Ośrodkowi Rzeczoznawstwa Doradztwa i Projektowania S. w P. W wyniku przeprowadzonej analizy prawidłowości sporządzenia kosztorysu rzeczoznawca S. uznał za zasadny, podnoszony przez Agencję, zarzut nieprawidłowego zastosowania KNR 2-01 0122, w wyniku czego trzynastokrotnie przekroczono dopuszczalny koszt danego zadania kosztorysowego (przy zastosowaniu prawidłowej tablicy, tj. KNR 2-01 0121 koszt zadania oszacowano na kwotę 5 566, 80 zł., podczas gdy przy zastosowaniu KNR 2-01 0122 koszt zadania wyniósł 74 588, 71 zł.). Dokument wspomagający w postaci opinii wystawionej przez rzeczoznawcę S. potwierdził, że budowa ziemnego stawu typu karpiowego na podstawie przedłożonego kosztorysu jest ekonomicznie nieuzasadniona, a zawyżona kwota pozycji kosztorysowej wskazuje na próbę uzyskania zawyżonego dofinansowania.
Nie można też zgodzić się ze stwierdzeniem wnioskodawcy, który uważa, że analiza i ocena załączonego do wniosku kosztorysu inwestorskiego, w szczególności pod kątem zakwalifikowania poszczególnych jego pozycji do kosztów kwalifikowanych objętych dotacją powinna być dokonywana dopiero na etapie zawierania umowy o dofinansowanie. Powyższe potwierdza również stanowisko WSA w Warszawie wyrażone w wyroku sygn. akt V SA/Wa 1791/11 z dnia 12.12.2011 r., w której to Sąd nie uznał argumentacji skargi, iż w myśl art. 12 ust. 2 ustawy etap zakwalifikowania poszczególnych pozycji jako kosztów kwalifikowanych objętych dotacją następuje dopiero na etapie zawierania umowy o dofinansowanie. W ocenie Sądu powyższa regulacja przewiduje jedynie, że umowa o dofinansowanie, zawarta po uprzednim rozstrzygnięciu o przyznaniu pomocy, określa jedynie sposób potwierdzenia kosztów, które uprzednio organ musiał ocenić i uznać za koszty kwalifikowane, a zatem koszty realizacji operacji objęte dotacją wskazane we wniosku.
Ad. zarzutu z pktu g). W odpowiedzi na zarzut skarżącego dotyczący braku kompetencji i obiektywizmu Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa Doradztwa i Projektowania S. w P. należy zauważyć, iż podmiot dokonujący analizy prawidłowości sporządzenia kosztorysu w sprawie J. G. jest oddziałem Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego Inżynierów i Techników Rolnictwa, które jest dobrowolną, zawodową, pozarządową, samorządną organizacją naukowo-techniczną. Jest to największa organizacja przedstawicielska inżynierów i techników różnych specjalności w Polsce, dodatkowo posiada również wieloletnie doświadczenie.
Podmiot, który przygotował ekspertyzę dla Agencji wpisany jest pod numerem [...] do rejestru Rzeczoznawców S.
Ad zarzutu h) i i). W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów prawa, podlegającego na nie doręczeniu pełnomocnikowi wnioskodawcy – adw. S. K. aktu administracji z dnia [...].04.2012 r. należy stwierdzić, iż do akt administracyjnych sprawy na żadnym etapie weryfikacji wniosku nie zgłoszono ustanowienia pełnomocnika, jak również nie wskazano stosownego pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w prowadzonym postępowaniu. Z urzędu Sądowi wiadomo, że pełnomocnictwo procesowe dla adw. S. K. zostało dołączone przez stronę nie na etapie składania wniosku lecz do skargi z dnia [...].12.2012 r. złożonej bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w sprawie V SA/Wa 1791/11, w związku z czym Agencja wydając akt administracji z dnia [...].04.2012 r. nie dysponowała w/w dokumentem, jak również żadnym innym pełnomocnictwem. Podkreślić też należy, iż zgodnie z § 41 ust, 2 pkt 2 i § 41 ust. 3 rozporządzenia w przypadku ustanowienia pełnomocnika we wniosku o dofinansowanie należy podać imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania i adres osoby upoważnionej do reprezentowania wnioskodawcy, jak również dołączyć stosowne pełnomocnictwo, co w przypadku przedmiotowego wniosku nie zostało uczynione. Jak wskazuje § 41 ust. 4 rozporządzenia wnioskodawca przekazuje informacje o zmianach w zakresie danych objętych wnioskiem o dofinansowanie niezwłocznie po ich zaistnieniu. Jednocześnie należy pamiętać, że zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajenia czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Niezależnie od powyższego nadmienić należy, iż w dniu [...].06.2012 r. do wnioskodawcy oraz do adw. S. K. wystosowane zostało pismo , w którym [...] Oddział Regionalny zwrócił się z prośbą o uzupełnienie akt sprawy o pełnomocnictwo do reprezentowania strony w prowadzonym postępowaniu. Z uwagi jednak na fakt, że przedmiotowy dokument nie został złożony, rozstrzygnięcie w sprawie zostało prawidłowo wysłane na adres wnioskodawcy.
Nawiązując zaś do zarzutu podniesionego przez wnioskodawcę już w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, a dotyczącego naruszenia przepisów prawa w związku z "nie załatwieniem sprawy w terminie i nie przesłaniem wzywającemu ani jego pełnomocnikowi informacji o nie załatwieniu sprawy w terminie i to mimo dwukrotnych wezwań wzywającego do zawarcia umowy o dofinansowanie" należy stwierdzić, iż żądania te były bezprzedmiotowe. Podkreślić należy, że powyższe żądania zostały złożone w okresie poprzedzającym uprawomocnienie się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt V SA/Wa 1791/11 z dnia 12.12.2011 r., w którym Sąd uchylił pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...].04.2011 r. w przedmiocie odmowy pomocy. Ponadto zgodnie z w/w wyrokiem wniosek [...] miał zostać poddany ponownej weryfikacji co oznacza, że przystąpienie do podpisania umowy o dofinansowanie przedmiotowego projektu w tym czasie nie było możliwe.
Ad zarzutów sformułowanych w punktach j), k), l). Zarzuty w tych punktach negują w swej istocie podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazaną przez Organ w piśmie z dnia [...].04.2012 r. W ocenie Sądu przytoczone przepisy zostały powołane przez Organ częściowo nieprawidłowo.
Pierwszy z nich, a mianowicie art. 43 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7.09.2009 r. stanowi, że "jeżeli wnioskodawca pomimo ponownego wezwania, o którym mowa w ust. 3, do usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień nie dokonał ich w terminie, Agencja nie przyznaje pomocy; przepisy art. 14 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem EFR, stosuje się odpowiednio".
Wskazać należy, że jest w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 12.12.2012r., sygn. V SA/Wa 1791/11 nie dopatrzono się braków formalnych i nakazano merytoryczne rozpoznanie złożonego wniosku (str.12), a zatem przepis ten nie powinien mieć zastosowania.
Drugi z nich, a mianowicie art. 10 ust.3 ustawy z dnia 3.04.2009 r. w sprawie zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem EFR został powołany jak najbardziej prawidłowo. Organ w swoim piśmie z dnia [...].04.2012 r. dokonał trafnej analizy wniosku o dofinansowanie, tak co do zgodności planowanej operacji z celami środka, w ramach którego miała być realizowana operacja, jak też celowości udzielenia pomocy na realizację planowanej operacji - w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ustawy oraz zgodnie z kryteriami wyboru operacji przyjętymi przez komitet monitorujący. W tym celu – w trosce o obiektywizm – skorzystano z opinii Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa, Doradztwa i Projektowania S. w P. (była już o tym wyżej mowa). Wbrew zarzutowi z pktu k) wskazać należy, że uważna analiza stanowiska Organu zawartą w piśmie z dnia [...].04.2012 r. pozwala przyjąć, iż jest ono zgodne z prawem. W szczególności poddano analizie koszty projektowanej inwestycji; w tym biznes planu, trafnie wyeksponowano użycie niewłaściwych tablic robót w kosztorysie, a także zestawienie finansowo – rzeczowe operacji.
To, że inwestor nie zdecydował się na zweryfikowanie w zakresie kosztów obniżenia, kosztów budowy ziemnego stawu rybnego jest jego suwerenną decyzją i nie może być uznane za brak formalny. Fakt ten jednak – jako istotny dla rozstrzygnięcia – został prawidłowo oceniony w ramach merytorycznej oceny wniosku, czego wyrazem jest uzasadnienie.
Trzeci z nich, a mianowicie art. 207 ust. 4 ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych absolutnie w odniesieniu do wnioskodawcy nie może mieć zastosowania, albowiem żadna ze wskazanych tam okoliczności nie została udokumentowana w aktach administracyjnych.
Reasumując, powołano prawidłową w podstawie rozstrzygnięcia jedynie treść art.
10 ust. 3 ustawy z dnia 3.04.2009 r. w sprawie zrównoważonego rozwoju (...), jednakże powołanie nieprawidłowe pozostałych norm nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Mając zatem na uwadze treść art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło