V SA/Wa 1932/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... marca 2015 r. Nr ... w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych C. M., dalej: "Skarżący" lub "Strona", wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, nie uzyskuje dochodów od ponad trzech lat, nie otrzymuje zasiłku. Skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. Zwrócił uwagę na problemy zdrowotne. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący nie wskazał jakiegokolwiek dochodu oraz majątku. Wynika z niego, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, zarządzeniem z dnia 26 maja 2015 r. wezwano Skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Pismem z dnia 5 czerwca 2015 r. Skarżący wyjaśnił, iż mieszka z 80-letnią matką i pozostaje na jej utrzymaniu. Nie utrzymuje innych więzi rodzinnych. Nie posiada rachunków bankowych, oszczędności, nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. Do pisma załączył kopie zeznań podatkowych PIT-36L za lata 2013-2014. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Oceniając w powyższym świetle złożone przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania uznano, iż Skarżący nie wykazał tego, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż oświadczenia złożone przez Stronę na formularzu PPF oraz w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 26 maja 2015 r. nie są wiarygodne i rzetelne, co powoduje, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistych możliwości majątkowych wnioskodawcy. Skarżący oświadczył, że od trzech lat nie uzyskuje dochodów. Podkreślić jednak należy, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą i można uznać, że była to działalność w znacznych rozmiarach biorąc pod uwagę, że w 2013 r. Skarżący uzyskał przychód w kwocie 573.711 zł, poniósł koszty w kwocie 884.538,12 zł, a w 2014 r. osiągnął przychód w wysokości 217.414,08 zł i poniósł koszty jego uzyskania w wysokości 219.634,05 zł. Wynik podatkowy prowadzonej działalności był ujemny, bowiem koszty uzyskania przychodów zarówno w roku 2013, jak i w roku 2014 przekroczyły osiągnięte przychody. Podkreślić jednak należy, że w przypadku działalności gospodarczej, ujemny wynik podatkowy nie musi jednoznacznie przesądzać o złej sytuacji finansowej podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Ponadto Skarżący wskazał, że zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, ale nie przedstawił dowodu potwierdzającego tę okoliczność. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego. Podkreślić jednak należy, że w wezwaniu skierowanym do Skarżącego na podstawie art. 255 p.p.s.a. Skarżący został również wezwany do przedstawienia dokumentu potwierdzającego ten fakt. Skarżący nie wypełnił wezwania w tym zakresie. Wyjaśniając źródło środków finansowych na niezbędne utrzymanie, Skarżący wskazał, że pozostaje na utrzymaniu osiemdziesięcioletniej matki. Wcześniej, na formularzu PPF wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wydaje się, że konsekwencją przedstawionych wyjaśnień, było nie wskazanie stanu majątkowego osób pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Następnie, odpowiadając na wezwanie do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów oświadczył, że mieszka z matką i pozostaje na jej utrzymaniu. Skarżący nie wskazał jednak dochodów uzyskiwanych przez jego matkę, ich wysokości, posiadanego majątku ruchomego i nieruchomego. Przedstawione wątpliwości powodują, iż nie można dokonać oceny, czy Skarżący spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Kwestia należytego wykazania sytuacji majątkowej strony ubiegającej się o prawo pomocy była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dla przykładu wskazać należy na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w którym podniesiono, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Z kolei w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2010 r. o sygn. akt II GZ 63/10 podniesiono, iż właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13). Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez Skarżącego, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.