V SA/Wa 1950/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2012 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności oddala skargę Po rozpatrzeniu odwołania S. T. od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2011r. odmawiającej umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lipca 2011r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł m.in., że w dniu [...] grudnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. działając z upoważnienia Prezesa ARiMR wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 1.481,04 zł, zaś w dniu [...] grudnia 2010r. do Centrali ARiMR wpłynął wniosek strony o umorzenie nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W dniu [...] lutego 2011r. S. T. złożyła do Centrali ARiMR drugi wniosek o umorzenie ww. kwoty. Następnie w dniu [...] kwietnia 2011 r. Prezes ARiMR wydał decyzję o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, że nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. nr 258, poz. 1747). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006r. ze zm.). Wobec tego, że zadłużenie S. T. na dzień wydania decyzji administracyjnej z [...] grudnia 2010r., wynosiło 1.481,04 zł, a tym samym przekroczyło równowartość 100 euro, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku. Ponadto organ I instancji podał, że nie zachodzą przesłanki umorzenia należności określone w przepisie § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010r. Prezes ARiMR stwierdził zatem, iż sytuacja materialna nie uzasadnia przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności ustalonej stronie na podstawie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2010r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lipca 2011r. uznał prawidłowość decyzji podjętej w I instancji wykazał, że strona zwracając się z wnioskiem o umorzenie należności poinformowała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 883,34 zł. Organ II instancji podkreślił, że stosownie do § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 grudnia 2010r. "organ może z urzędu umarzać należności pieniężne", nie oznacza to zatem, iż organ ma obowiązek umarzać te należności. W przedmiotowym przypadku, skarżąca posiada stałe źródło utrzymania, mogące być przedmiotem egzekucji komorniczej. Tak więc organ I instancji widząc, iż dłużnik może dysponować środkami finansowymi, które podlegają zajęciu przez organ egzekucyjny, prawidłowo uznał, że nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, a co za tym idzie nie było możliwości zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Rady Ministrów. Podkreślono, że przepis art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171/90, z późn. zm.) wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy, a zatem państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. W związku z powyższym, organ I instancji zastosował prawidłowo przepis § 4 ust. 1 oraz § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010r. i decyzją z [...] kwietnia 2011r. odmówił umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Organ odwoławczy podniósł nadto, że w przedmiotowym postępowaniu organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, a na podstawie całokształtu materiału dowodowego, oceniły, czy dana okoliczność została udowodniona. Pouczono jednocześnie stronę, że może stosownie do § 7 powoływanego rozporządzenia Rady Ministrów z 21 grudnia 2010 r., zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty, jeżeli jest to uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi. Decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju z [...] lipca 2011r. S. T. zaskarżyła w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej: 1. błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę orzeczenia, że z ewentualnej egzekucji otrzymana zostanie kwota wyższa od jej kosztów, 2. obrazę przepisów prawa procesowego: - to jest art. 7 i 77 kpa poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozważenia w sprawie materiału dowodowego w zakresie sytuacji materialnej i finansowej strony S. T. - art. 10 kpa., poprzez pozbawienie strony możliwości działania w niniejszej sprawie polegające na braku wezwania do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w niniejszej sprawie i możliwości złożenia wniosków dowodowych. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpoznania. Autorka skargi podkreśliła m.in. że organy nie przeprowadziły w sposób dostateczny postępowania dowodowego w zakresie jej sytuacji majątkowej. Na tę okoliczność, jak podkreśliła nie została przesłuchana. Samo twierdzenie, jej zdaniem, że nie zachodzą przesłanki, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucji jest arbitralne i nie poparte żadnym dowodem. Ponadto wnosząca skargę zwróciła uwagę na fakt, że nie została wezwana do zapoznania się z materiałami postępowania i nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna została oddalona, albowiem kwestionowana decyzja organu odwoławczego, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Jeżeli chodzi o ocenę zarzutów formułowanych w skardze, to przedstawia się ona następująco: Zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. jest nieuzasadniony. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W ocenie sądu w sytuacji postawienia organom obu instancji zarzutu braku umożliwienia skarżącej zapoznania się z materiałami sprawy przed wydaniem decyzji, koniecznym jest ustalenie, czy i jakiej konkretnie czynności procesowej strona (w wyniku tego uchybienia organów) nie mogła dokonać, a więc np. jakiego dowodu nie mogła przedstawić, a nadto jaki wpływ na wynik sprawy mogła mieć ta okoliczność. Dopiero bowiem wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Podobne stanowisko prezentuje część judykatury (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/WA 1966/07 – Lex nr 494198, wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 1055/08 – Lex nr 478703). Analizując treść skargi, zauważyć należy, iż jej autorka wskazuje, że została pozbawiona możliwości działania w niniejszej sprawie, gdyż nie została wezwana przez organ do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie i możliwością złożenia wniosków dowodowych. Skarżąca przy tym nie wskazuje, jakich konkretnie wniosków dowodowych nie mogła złożyć w toku trwającego postępowania administracyjnego. Wskazuje ona jedynie ogólnie na brak możliwości złożenia wniosków dowodowych, pomimo faktu, że pismem z 16 czerwca 2011r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pouczył skarżącą o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (pismo zostało odebrane przez skarżącą w dniu 22 czerwca 2011r.). Kolejny zarzut skarżącej dotyczy braku skuteczności egzekucji, która zdaniem wnioskodawczyni nie pozwoli na uzyskanie kwoty wyższej niż koszty jej przeprowadzenia, również ten zarzut zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010r. w sprawie szczególnych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. nr 258, poz. 1747) organ może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez te agencje środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także z tytułu zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z następujących przesłanek m.in. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżąca utrzymuje się z emerytury rolniczej, mieszka z synem, ale gospodarstwo rolne prowadzi osobno, posiada kredyt konsumpcyjny w wysokości 2 tys. zł, ostania rata płatna do [...] listopada 2011r. Zatem miesięczna emerytura rolnicza pobierana przez skarżącą w kwocie 883,34 zł. jest wolna od zajęcia w kwocie 346,09 zł. (zgodnie z art. 141 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 52 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). Wynika z tego, że świadczenie pobierane przez skarżącą może być przedmiotem egzekucji w części przekraczającej 500 zł., zatem w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z emerytury producentki rolnej uzyskana zostanie kwota przekraczająca 4% kwoty należności ustalonej decyzją z [...] grudnia 2010r. (zgodnie z art. 64 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który statuuje zasadę, że koszty zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego wynoszą 4% kwoty egzekwowanej należności). Wskazać w tym miejscu też należy, że zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów należność pieniężna umarzana jest z urzędu, o ile o ile należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro (€) przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006r., ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Jak wynika z akt sprawy, zadłużenie wnioskodawczyni wynosi 1481,04 zł. (powiększone o odsetki) na dzień wydania decyzji z 1 grudnia 2010 r., co stanowi kwotę oczywiście wyższą od wskazanej w powołanym przepisie rozporządzenia, zatem organ słusznie uznał, nie można było orzec o umorzeniu należności, która mogłaby być umorzona, jeśli byłaby równa lub mniejsza od kwoty 406,92 zł. Skarżąca twierdzi, że organy administracji nie rozważyły dostępnego w sprawie materiału dowodowego w zakresie ustalenia jej sytuacji materialnej i finansowej, naruszając dyspozycję art. 7 i art. 77 kpa. Z tym argumentem także Sąd się nie zgadza, gdyż twierdzenie to jest błędne z dwóch powodów: po pierwsze, organ prowadzący postępowanie spełnił obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W treści zaskarżonej decyzji została dokonana wszechstronna ocena okoliczności konkretnej sytuacji na podstawie analizy całego materiału dowodowego, organ także uzasadnił w sposób wyczerpujący swoje stanowisko w sprawie. Po drugie, organ pismem 9 marca 2011r. wezwał skarżącą do przedstawienia swojej sytuacji materialnej i nadesłania stosownych dokumentów, udzielając odpowiedzi wnioskodawczyni opisała swoją sytuację materialną załączając dokumenty potwierdzające jej twierdzenia. Zatem organy wydając decyzję dysponowały stosownymi dokumentami i działały w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, pomimo odmiennego zdania skarżącej, że nie została ona przesłuchana przez organ w celu dokładnego ustalenia jej sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 86 kpa, strona może być przesłuchana przez organ, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Ewentualne zaniechanie przedstawienia przez skarżącą stronę dowodów, gdyby takie miało miejsce, pomimo wezwania przez organ, wyłącza możliwość skutecznego ponoszenia zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem wskutek naruszenia obowiązku organu wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z art. 7 i art. 77 kpa. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).