V SA/Wa 1981/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zawieszonego postępowania egzekucyjnego; oddala skargę. Przedmiotem skargi z dnia 23 lipca 2010 r. złożonej przez J. S. – Przedsiębiorstwo Handlowe "B." jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. z dnia [...] maja 2010 r. o odmowie umorzenia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] czerwca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. Inspektorat [...] wystawił wobec J. S. PH "B." tytuł wykonawczy obejmujący zaległe należności z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za marzec 2006 r. Na podstawie tego tytułu Dyrektor ZUS [...] Oddziału w W. prowadził wobec dłużnika postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. postępowanie egzekucyjne zostało przez organ zawieszone na podstawie art. 56 §1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) – dalej u.p.e.a., ponieważ w dniu [...] grudnia 2008 r. pomiędzy ZUS [...] Oddział w W. Inspektorat [...] a J. S. PH "B." została zawarta umowa o rozłożenie zaległej należności na raty. Pismem z dnia 13 maja 2010 r. J. S. wniósł o wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 §1 pkt 8 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli postępowanie to zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. Dyrektor ZUS [...] Oddziału w W. odmówił wnioskodawcy umorzenia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie nastąpiło na żądanie wierzyciela, tj. w oparciu o art. 56 §1 pkt 4 u.p.e.a., lecz na podstawie art. 56 §1 pkt 1 tej ustawy, a więc z uwagi na rozłożenie zaległej należności na raty. W związku z tym powołany przez wnioskodawcę art. 59 §1 pkt 8 u.p.e.a. nie mógł mieć w rozpoznawanym przypadku zastosowania. Po rozpoznaniu zażalenia strony Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu I instancji. Podkreślił więc, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. nastąpiło w związku z zawarciem pomiędzy wierzycielem a zobowiązanym umowy z dnia [...] grudnia 2008 r. o rozłożenie na raty spłat należności pieniężnej, tj. na podstawie art. 56 §1 pkt 1 u.p.e.a., a nie jak twierdzi wnioskodawca na podstawie żądania wierzyciela, o którym mowa w art. 56 §1 pkt 4 u.p.e.a. Dodatkowo – powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lipca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1502/06 – organ wskazał, że rozłożenie na raty spłaty należności objętej postępowaniem egzekucyjnym nie powoduje umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz jedynie jego zawieszenie. W przypadku nie wywiązywania się przez zobowiązanego z warunków umowy postępowanie to może być zaś pojęte na wniosek wierzyciela z pominięciem procedury wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 26 §5 u.p.e.a. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na fakt wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w oparciu o umowę o rozłożeniu egzekwowanej należności na raty wniosek skarżącego o umorzenie tego postępowania na podstawie art. 59 §1 pkt 8 u.p.e.a. był niezasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Przeciwko zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący podniósł zarzuty naruszenia: - art. 59 §1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę umorzenia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, - art. 56 §1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem i zawieszenie nastąpiło na wniosek wierzyciela. Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący stwierdził, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie nastąpiło de facto na wniosek wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, który zgodził się na zawarcie z dłużnikiem umowy o rozłożenie zaległej należności na raty. Powołując się na wyrok WSA w Łodzi z dnia 4.06.2009 r., sygn. akt III SA/Łd 133/09 skarżący wskazał, że prowadzenie egzekucji przez wierzyciela nie może ograniczać kompetencji procesowych dłużnika. Jeżeli zatem – tak jak w niniejszej sprawie – następuje zawieszenie postępowania na wniosek wierzyciela jednak bez formalnego wniosku, bo jest to ten sam podmiot co organ egzekucyjny, to powstają skutki dla stron wynikające z art. 56 §1 pkt 4 u.p.e.a. W oparciu o wyrok WSA w Krakowie z dnia 7.10.2008 r., sygn. akt I SA/Kr 410/08 skarżący podniósł też, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania przesłanek rezygnacji wierzyciela z prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a fakt prowadzenia egzekucji przez wierzyciela nie może wpływać na pogorszenie możliwości korzystania przez dłużnika z regulacji 59 §1 pkt 8 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a] wynika, że zaskarżone rozstrzygnięcie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z istotnych dla sprawy a niespornych okoliczności stanu faktycznego wynika, iż Dyrektor ZUS [...] Oddziału w W. prowadził wobec J. S. PH "B." postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], obejmującego zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za okres marca 2006 r. Postępowanie to zostało następnie zawieszone postanowieniem Dyrektora ZUS [...] Oddziału w W. wydanym w dniu [...] grudnia 2008 r. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny konsekwencji związanych z wydaniem powyższego postanowienia. Zdaniem organu postanowienie z dnia [...] grudnia 2008 r. zostało wydane na podstawie art. 56 §1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z zawarciem pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem umowy o rozłożenie zaległych należności z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne na raty. Okoliczność ta uniemożliwia natomiast umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 §1 pkt 8 u.p.e.a. Z kolei w ocenie skarżącego postanowienie to zostało de facto wydane na podstawie art. 56 §1 pkt 4 u.p.e.a., czyli na żądanie wierzyciela. W związku zaś z tym, że od dnia wydania tego postanowienia upłynął okres 12 miesięcy, a postępowanie egzekucyjne nie zostało w tym czasie podjęte, skarżący uznał za zasadne umorzenie tego postępowania na podstawie art. 59 §1 pkt 8 u.p.e.a. Przed przystąpieniem do rozstrzygnięcia powyższej różnicy wyjaśnić należy, że orzeczenie wydawane na podstawie art. 56 §1 u.p.e.a. ma charakter związany, co oznacza, że jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 56 §1 pkt 1-5 u.p.e.a., to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. W przedmiotowej sprawie postanowienie z dnia [...] grudnia 2008 r. zostało wydane na podstawie art. 56 §1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu m.in. w razie rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Przepis ten został powołany przez Dyrektora ZUS [...] Oddziału w W. zarówno w podstawie prawnej ww. postanowienia jak i w jego uzasadnieniu. Co więcej, organ uzasadniając to postanowienie wyraźnie wskazał, że zostało ono wydane w związku z zawarciem pomiędzy wierzycielem, tj. ZUS [...] Oddziałem w W. Inspektorat [...] a dłużnikiem – J. S. PH "B." umowy z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. W ocenie Sądu stanowisko skarżącego jakoby postanowienie z dnia [...] grudnia 2008 r. zostało wydane na podstawie art. 56 §1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z czym powinno być umorzone w związku z wystąpieniem przesłanki z art. 59 §1 pkt 8 u.p.e.a. nie znajduje więc uzasadnienia. Wskazać też trzeba, że skarżący nie złożył na to postanowienie zażalenia, nie kwestionował więc jego treści, ani powołanej w nim podstawy prawnej. Z akt sprawy nie wynika też, aby skarżący kwestionował zawartą z wierzycielem umowę. W swojej skardze skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyroki sygn. akt III SA/Łd 133/09 oraz I SA/Kr 410/08) podniósł, że nie sposób mówić o związaniu organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, gdy organ ten jest jednocześnie wierzycielem. Skarżący wykazywał też, że prowadzenie egzekucji przez wierzyciela nie może ograniczać kompetencji procesowych dłużnika, jeżeli więc następuje zawieszenie na wniosek wierzyciela jednak bez formalnego wniosku, bo jest to ten sam podmiot, to powstają skutki wynikające z art. 56 §1 pkt 4 u.p.e.a. Ponadto podniósł, że brak jest podstaw do badania przez organ egzekucyjny przesłanek rezygnacji wierzyciela z prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Treść przytoczonych wyroków nawet w przypadku uznania ich słuszności nie mogła odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku wobec nie budzącej wątpliwości podstawy wydania postanowienia z dnia [...] grudnia 2008 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Wydanie tego postanowienia jak wykazano powyżej nie nastąpiło w związku z żądaniem wierzyciela, lecz z uwagi na zawarcie pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem umowy o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty. Zawarcie takiej umowy w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego nie może zaś spowodować skutku w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego. W oderwaniu od powyższej konstatacji wskazać jednak należy, że wierzyciel w prowadzonym w przedmiotowej sprawie postępowaniu egzekucyjnym nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Wierzycielem wskazanym w tytule wykonawczym z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] jest bowiem ZUS [...] Oddział w W. Inspektorat [...], jako organ egzekucyjny wskazano zaś Dyrektora [...] Oddziału ZUS w W. Rola tych organów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym została też określona w przepisach prawa. Jak bowiem trafnie zauważono w odpowiedzi na skargę w przypadku egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ich wierzycielem zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt c) ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) jest ZUS ( w przedmiotowej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W.). Zgodnie natomiast z art. 19 § 4 u.p.e.a. organem egzekucyjnym w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest dyrektor oddziału ZUS, którym w przedmiotowej sprawie jest Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W. Należy ponadto przypomnieć, iż wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, zaś organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków oraz zabezpieczenia ich (art. 1a pkt 7) i 13) u.p.e.a.). Tytułem wyjaśnienia wskazać jeszcze trzeba, że podstawa zawieszenia postępowania egzekucyjnego – na którą powołuje się skarżący – określona w art. 56 §1 pkt 4 u.p.e.a., jednoznacznie wymaga "żądania wierzyciela". W tym więc przypadku, pomimo spoczywającego na wierzycielu zgodnie z art. 6 §1 u.p.e.a. prawnego obowiązku podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, ustawodawca dopuszcza możliwość wpływu wierzyciela na przebieg postępowania egzekucyjnego i doprowadzenia do jego zawieszenia. Dalszą konsekwencją zawieszenia postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela może być natomiast umorzenie tego postępowania ze względu na upływ czasu wskazany w art. 59 §1 pkt 8 u.p.e.a. W ocenie Sądu z przytoczonych regulacji jednoznacznie wynika, że inicjatywa wierzyciela odnośnie zawieszenia postępowania egzekucyjnego musi znaleźć wyraz w jego wyraźnym żądaniu. W przedmiotowej sprawie wierzyciel takiego żądania nie wyraził, ani wyraźnie, ani nawet – jak zdaje się twierdzić skarżący – w sposób dorozumiany poprzez wyrażenie zgody na zawarcie z dłużnikiem umowy ratalnej. Skarżący nie miał więc podstaw by domagać się umorzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc przy tym, iż zawieszenie tego postępowania odbyło się faktycznie na żądanie wierzyciela chociaż formalną przesłanką jego wydania było zawarcie umowy pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem o rozłożeniu spłaty zaległych składek na raty. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. jak też poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.