V SA/Wa 1994/17
WyrokWSA w Warszawie2018-07-05
Skład orzekający: Krystyna Madalińska - Urbaniak, Marek Krawczak, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, jest zgodne z prawem, gdy skarżący podnosi zarzuty dotyczące wadliwości tytułu wykonawczego, nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie wykazał istnienia przesłanek do umorzenia określonych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności nie udowodnił nieistnienia obowiązku ani niedopuszczalności egzekucji. Sąd potwierdził, że obowiązek zapłaty opłaty za brak ubezpieczenia OC wynikał z ustawy i był wymagalny.Stan faktyczny
Skarżący kwestionował postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC. Podnosił zarzuty dotyczące wadliwości tytułu wykonawczego, nieistnienia obowiązku, ponieważ posiadał ważne ubezpieczenie w innym okresie, oraz niedopuszczalności egzekucji. Organy egzekucyjne i odwoławcze uznały te zarzuty za niezasadne, stwierdzając, że obowiązek zapłaty opłaty wynikał z ustawy i był wymagalny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia NSA - Izabella Janson, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Przedmiotem skargi G. P. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].06.2017 r. nr [...], w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].09.2016 r. Orzeczenie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Pana G. P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].09.2016 r. wystawionego przez U. obejmującego należności z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC zgodnie z warunkami zawartymi w ustawie z dnia 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U z 2013 r. poz. 392 ze zm.) za okres od 1/2015 r. do XII/2015 r. w wysokości 3.500,00 zł należności głównej.
Zawiadomieniem z dnia [...].10.2016 r. nr [...] organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] w S. na rzecz Zobowiązanego, W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że nie może zrealizować zajęcia z powodu braku klienta. Odpis tytułu wykonawczego wraz z ww. zawiadomieniem doręczono Stronie w dniu 28.10.2016 r.
W toku dalszych czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z dnia [...].10.2016 r. dokonał zajęcia wierzytelności Zobowiązanego z rachunku bankowego w B. S.A. Powyższe zawiadomienie Strona odebrała w dniu 02.11.2016 r., w tej samej dacie nastąpiło również doręczenie zawiadomienia do Banku P.
W dniu 07.11.2016 r. do Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło pismo Strony z dnia [...].11.2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym - 04.11.2016 r.) "Stanowisko w sprawie tytułu wykonawczego nr [...]", w którym Zobowiązany zgłosił swój sprzeciw wobec wszczęcia przez Urząd Skarbowy w S. postępowania egzekucyjnego, powołując się na naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 4, 6 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez rażące wady formalno-prawne tytułu wykonawczego, w tym złożenie oświadczeń nie polegających na prawdzie, uniemożliwiające jego wprowadzenie do legalnego obrotu prawnego.
Pismem z dnia [...].11.2016 r. nr [...] organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcia stanowiska w sprawie złożonych zarzutów.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...].11.2016 r. U. uznał zarzuty z dnia [...].11.2016 r. za nieuzasadnione i uznał za zasadne kontynuowanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].09.2016 r.
Pismem z dnia 19.04.2017 r, wierzyciel poinformował, że Zobowiązany nie złożył zażalenia na ww. postanowienie w obowiązującym terminie i w związku z tym jest ono ostateczne.
W dniu [...].03.2017 r. wpłynął do organu egzekucyjnego wniosek G. P. z dnia [...].03.2017 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego nr [...], w którym Zobowiązany podniósł naruszenie art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 5 i 7 ustawy egzekucyjnej. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Strona wskazała na wadliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na podstawie tytułu wykonawczego obciążonego rażącymi wadami prawnymi, rzutującymi negatywnie na skuteczność tego postępowania. Zobowiązany zakwestionował stan faktyczny przedstawiony przez wierzyciela w postanowieniu z dnia [...].11.2016 r. nr [...], nie zgadzając się z ustaleniami dokonanymi przez U. Dłużnik zarzucił też wierzycielowi działanie poza ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ egzekwowany obowiązek określony został niezgodnie z treścią właściwej ustawy, a dodatkowo obowiązek o charakterze niepieniężnym jest niewykonalny dla zobowiązanego, co stanowi przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 3 i 5.
Strona podniosła również niedopuszczalność egzekucji administracyjnej ze świadczenia niepieniężnego opisanego jako ciągłość ochrony ubezpieczeniowej ze względu na fakt, iż według obowiązującego i aktualnego stanu prawnego nie doszło do skutecznego uprawomocnienia takiego obowiązku, ani na podstawie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ani na mocy prawa cywilnego, ani też nie stwierdzono istnienia takiego obowiązku postanowieniem właściwego sądu, zatem według Strony nie doszło do ziszczenia żadnego z warunków dopuszczających egzekucję administracyjną świadczenia pieniężnego opłaty z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, a to stanowi przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej. Zobowiązany wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 5 i 7 wskutek wszczęcia egzekucji na podstawie czynności prawnej podjętej przez wierzyciela, lecz obarczonej licznymi i rażącymi wadami rzutującymi wybitnie negatywnie na jej prawomocną skuteczność. Ponadto Zobowiązany podniósł, iż z uwagi na status prawny oraz formę prowadzenia działalności gospodarczej stosunki pomiędzy U. a posiadaczami pojazdów mechanicznych nawiązywane w trybie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych mają właściwość cywilnoprawną.
Postanowieniem z dnia [...].04.2017 r. nr [...] organ egzekucyjny, na mocy art. 97 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zawiesił postępowanie wszczęte na wniosek G. P. z dnia [...].03.2017 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].09.2016 r. do czasu wydania przez organ egzekucyjny ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.
G. P. złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].05.2017 r. nr [...] w sprawie oddalenia zarzutów.
Postanowieniem z dnia [...].07.2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydal w dniu [...].07.2017 r. postanowienie nr [...].
Pismem z dnia [...].05.2017 r. G.P. złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. nr [...] z dnia [...].04.2017 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, kwestionując istnienie egzekwowanego obowiązku oraz podnosząc niedopuszczalność egzekucji wskutek błędów popełnionych przez wierzyciela, jak chociażby błędne określenie terminu powstania i wygaśnięcia obowiązku, przekroczenie umocowania prawnego przez wierzyciela, nieistnienie obowiązku. Zobowiązany ponownie przedstawił stan faktyczny sprawy oraz własne interpretacje stanu prawnego przedmiotowego postępowania oraz wskazał na brak przeszkód prawnych uniemożliwiających kontynuowanie postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia [...].03.2017 r.
Postanowieniem z dnia [...].06.2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uchylił zaskarżone postanowienie w; całości i umorzył postępowanie przed organem I instancji w sprawie zawieszenia postępowania.
Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...].06.2017 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ egzekucyjny odniósł się do poszczególnych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego podniesionych przez Zobowiązanego oraz wskazał, że po dokonaniu analizy materiału dowodowego w rozpatrywanej sprawie nie stwierdził, że jakakolwiek z nich wystąpiła, wobec powyższego stwierdził brak przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Pismem z dnia 12.07.2017 r. G. P. złożył zażalenie na to postanowienie, zaś wskazanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, iż Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może przy tym nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego przy czym w tym ostatnim przypadku żądanie takie zobowiązany może wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny umarza postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
Dalej organ wyjaśnił, iż przyczyny uzasadniające umorzenie postępowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z powyższego artykułu wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne i fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, w drugim zaś zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie Zobowiązany pismem z dnia [...].03.2017 r. wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na podstawie art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 5 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się do przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ wskazał, że znajduje on zastosowanie w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego, gdy obowiązek został już wykonany. Dzieje się tak, gdy zobowiązany wykonał obowiązek po wystawieniu tytułu wykonawczego, a przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jednakże informacja o wykonaniu obowiązku nie dotarła do wierzyciela przed skierowaniem przez niego do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. Jeżeli natomiast zobowiązany wykonał obowiązek po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, to nie stanowi to podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ obowiązek jeszcze istniał w chwili jego wszczęcia, natomiast wykonanie obowiązku przez zobowiązanego może być uznane za wynik wszczętej przeciwko niemu egzekucji. W obu przypadkach zobowiązany może zmusić organ egzekucyjny i egzekutora do odstąpienia od czynności egzekucyjnych, okazując dowód wykonania obowiązku (art. 45 § 1 u.p.e.a.). W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. otrzymał do realizacji tytuł wykonawczy z dnia [...].09.2016 r. nr [...] wystawiony przez wierzyciela – U. S.A. i zweryfikował jego dopuszczalność w zakresie egzekucji administracyjnej. Pozytywna weryfikacja stanowiła podstawę do kontynuowania postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Organ egzekucyjny badając dopuszczalność egzekucji administracyjnej nie stwierdził wykonania obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym przed dniem podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej. Również Zobowiązany nie dostarczył dowodów potwierdzających uregulowanie należności przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego organ nadzoru podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, w którym stwierdzono brak zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Zdaniem organu odwoławczego, słusznie wskazał Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na dyspozycję art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie jest uprawniony, do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazana regulacja nie obliguje więc i nie uprawnia organu egzekucyjnego do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, czy konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz czy osoba wskazana w tytule wykonawczym podlega orzecznictwu polskich organów administracyjnych.
Omawiając zasadność powołanej przez dłużnika przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Dyrektor wyjaśnił, iż przepis wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, których wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku stanowiącego przedmiot egzekucji administracyjnej. Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku Zobowiązany podnosi nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...].09.2016 r. Opierając się na orzecznictwie sądowoadministracyjnym należy zauważyć, że pojęcie "obowiązku" w rozumieniu powołanego przepisu należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego - innymi słowy, obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Ten obowiązek to nic innego jak zobowiązanie publicznoprawne, które w rozpatrywanym przypadku powstało z mocy ustawy. Z kolei stwierdzenie, że obowiązek nie istniał oznacza, że nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Obowiązek przestaje "istnieć" gdy został umorzony lub wygasł z innego powodu (np. zapłaty, przedawnienia i in.) (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2010 r., II FSK 701/09). Żadna z tych sytuacji, nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie organu nie zachodzi także przesłanka z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.. Powyższy przepis stanowi o rozbieżności między treścią obowiązku podaną w tytule wykonawczym a treścią obowiązku określonego w przepisie prawa albo w rozstrzygnięciu w sprawie indywidualnej lub w dokumencie stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Obowiązek wynikający z tytułu egzekucyjnego nie jest wówczas adekwatny do obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. To zniekształcenie przedmiotu postępowania egzekucyjnego może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów np. wysokości egzekwowanej należności. Z uwagi na to, że Zobowiązany nie podnosi we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego żadnych rozbieżności pomiędzy treścią egzekwowanego obowiązku podaną w tytule wykonawczym a treścią obowiązku określonego przepisem prawda, w tym przypadku ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, U. i P., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podzielił zdanie organu egzekucyjnego i stwierdził, że nie miało miejsca w niniejszej sprawie zastosowanie powyższego przepisu prawa.
Odnosząc się natomiast do zarzucanego przez Zobowiązanego niewykonalnego charakteru nałożonego obowiązku niepieniężnego uzasadniającego umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zauważył, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec G. P. ma charakter obowiązku pieniężnego nie zaś niepieniężnego, jak twierdzi Strona. Wobec powyższego w niniejszej sprawie nie została spełniona podnoszona dłużnika przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Ustosunkowując się z kolei do podnoszonej przez Zobowiązanego przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej Dyrektor zauważył, że G. P. niedopuszczalność prowadzonej egzekucji połączył z nieistnieniem obowiązku. Natomiast organ odwołując się do uregulowań zawartych w art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej wskazał, że ocena dopuszczalności egzekucji administracyjnej w trybie przepisu art. 59 § 1 pkt 7 dotyczy względów formalnych, a nie merytorycznych, a zatem kwestionowanie podstaw prowadzenia egzekucji administracyjnej nie uprawnia organu egzekucyjnego ani też organu nadzoru do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji.
Od powyższego rozstrzygnięcia strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7. art. 7b i art. 8 w związku z art. 77 § 1 k.p.a poprzez niedopełnienie obowiązków opisanych wskazanymi przepisami - oraz art. 80 w związku z art. 81 k.p.a. - poprzez ich niezastosowanie w postępowaniu wyjaśniającym - przez co doszło do podjęcia wadliwego rozstrzygnięcia w sprawie podtrzymania równie wadliwego stanowiska Organu I instancji; z powodu pominięcia oraz zniekształcenia kluczowych wniosków dowodowych podniesionych przez Skarżącego w przedmiotowej sprawie.
Ponadto - na podstawie art. 53 § 2b u.p.s.a. – wniósł swoją zdecydowaną dezaprobatę wobec bezczynności wymienionych wyżej organów - zarówno i instancji jak i organu nadzoru - wobec zawiadomienia o możliwości popełnienia przez wierzyciela przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów, opisanych art 271 § 3 w związku z art. 271 § 1 oraz art. 272 i art. 273 kodeksu karnego - które to informacje wraz ze stosownymi dowodami zostały ujawnione przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w S. po raz pierwszy w piśmie z dnia [...].03.2017 r. zawierającym wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz były podtrzymywane w każdym z pisemnych stanowisk skierowanych do organu nadzoru.
W obszernym uzasadnieniu G. P. skargi rozwinął zarzuty i ponownie przedstawił swoją interpretację przepisów prawa, wskazując na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017 r. poz.1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą kontrowersji w przedmiotowych sprawach jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii odmowy umorzenia prowadzonego względem skarżącego postępowania egzekucyjnego.
Na wstępie należy wyjaśnić, że podstawę materialnoprawną zaskarżonych w niniejszych sprawach rozstrzygnięć stanowił art. 59 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się:
jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
na żądanie wierzyciela;
w innych przypadkach przewidzianych w ustawach
Organ egzekucyjny ma zatem obowiązek umorzyć postępowanie, gdy w toku postępowania zostaną ujawnione przeszkody lub wady postępowania, których nie da się usunąć w ogóle lub w toku tego konkretnego postępowania.
W myśl natomiast art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W niniejszej sprawie Zobowiązany pismem z dnia [...].03.2017 r. wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na podstawie art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 5 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzuty te sprowadzają się do twierdzenia, że egzekwowany obowiązek nie istnieje i nie istniał, gdyż w dacie wykonywania przez U. kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego (grudzień 2015 r.), posiadał ważne ubezpieczenie OC pojazdu Renault Clio o nr rejestr. [...] – zawarte w dniu [...] sierpnia 2015 r. Ponadto zarzuca, że nie otrzymał upomnienia (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).
Należy stwierdzić, że zarówno przedstawiona interpretacja obowiązującego stanu prawego, jak i twierdzenie o nieotrzymaniu upomnienia przed wystawieniem tytułu wykonawczego nie są trafne. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Jak wynika z akt postępowania U. wysłał do Strony wezwanie do przedstawienia dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia OC, które zostało odebrane w dniu [...].02.2016 r. Następnie, w dniu [...].04.2015 r. wysłano upomnienie, które zostało odebrane w dniu 25.04.2016 r. Tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony w dniu [...].09.2016 r. Tak więc warunek wynikający z art. 15 § 1 u.p.e.a. został przez wierzyciela wypełniony.
Odnosząc się natomiast do twierdzeń Skarżącego dot. nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym to należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz.U. 2018 poz. 473 ze zm.) posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu. Jak wynika też z dokumentów znajdujących się w aktach egzekucyjnych G.P. posiadał umowę ubezpieczenia posiadał umowę ubezpieczenia zawartą ze S. S.A. na okres od 11.08.2014 r. do 10.08.2015 r. W dniu 21.07.2015 r. złożył jednak wypowiedzenie tej umowy, co zgodnie z art. 33 pkt. 1 ustawy spowodowało jej rozwiązanie z ostatnim dniem okresu, na który została zawarta. Kolejna umowa została zawarta dopiero w dniu 26.08.2015 r.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 9 ustawy posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych najpóźniej w dniu rozwiązania dotychczasowej umowy w związku z jej wypowiedzeniem w przypadku określonym w art. 28 ust. 1. Oznacza to, że Skarżący nie dopełnił obowiązku posiadania ubezpieczenia OC ppm w okresie od 11.08.2015 r. do 25.08.2015 r.
Stosownie do treści art. 88 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w sierpniu 2015 r., osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, jest obowiązana wnieść opłatę. Wysokość opłaty, o której mowa w ust. 1, obowiązującej w każdym roku kalendarzowym, stanowi w ubezpieczeniu OC posiadaczy samochodów osobowych - równowartość dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 88 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy). Zgodnie z art. 88 ust. 3 w przypadku posiadaczy pojazdów mechanicznych, którzy nie spełnili obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia, wysokość opłaty jest uzależniona od okresu pozostawania tego posiadacza bez ochrony ubezpieczeniowej w każdym roku kalendarzowym i wynosi:
1) 20% opłaty w wysokości określonej w ust. 2 pkt 1 - w przypadku gdy okres ten nie przekracza 3 dni;
2) 50% opłaty w wysokości określonej w ust. 2 pkt 1 - w przypadku gdy okres ten nie przekracza 14 dni;
3) 100% opłaty w wysokości określonej w ust. 2 pkt 1 - w przypadku gdy okres ten przekracza 14 dni.
Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy po przeprowadzeniu kontroli przez U. lub po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w art. 87, U. wzywa osoby obowiązane do zawarcia umowy ubezpieczenia do uiszczenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, opłaty, o której mowa w art. 88 ust. 1, albo do przedstawienia dokumentów potwierdzających spełnienie w roku kontroli obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, określonego w art. 10 ust. 1.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia U.
Powyżej przytoczone przepisy obowiązującego prawa w sposób jednoznaczny wskazują, że twierdzenia Skarżącego dot. niepowstania obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie są prawidłowe. Skarżący nie kwestionuje faktu przerwy w ubezpieczeniu OC od 11 do 25 sierpnia 2015 r. Nie twierdzi też, że zapłacił kwotę objętą niniejszym postępowaniem przed wszczęciem egzekucji. Należność ta nie jest także przedawniona.
Sąd podziela wszystkie wywody prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie ma potrzeby ich powtarzać, zwłaszcza że ujmują one występujące w sprawie zagadnienia w sposób teoretyczny i przez to – jak się wydaje – nie do końca zrozumiały dla strony. Dlatego też Sąd uznał za celowe wyjście poza sferę ścisłego brzmienia podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a., aby wyjaśnić Stronie w sposób bardziej przystępny genezę jego zobowiązania.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 96/18). Idąc tym tokiem rozumowania należało zbadać, czy zaistniała w przedmiotowej sprawie przeszkoda o charakterze trwałym, która wywoływałaby niemożność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w postaci nieistnienia obowiązku już na etapie powstania tytułu egzekucyjnego
Analiza sprawy doprowadziła Sąd do wniosku, że taka okoliczność w niniejszej sprawie nie zaistniała. Bezsprzecznie należy stwierdzić, że skarżący był objęty obowiązkiem zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, któremu to obowiązkowi w okresie od 11 do 25 sierpnia 2015 r. nie zadośćuczynił. To z kolei uprawniało ubezpieczyciela, stosownie do przepisu art. 88 ustawy ubezpieczeniowej, do zobowiązania skarżącego do uregulowania opłaty w odpowiedniej wysokości, a w przypadku niewywiązania się z tego obowiązku – do wywołania postępowania egzekucyjnego.
Skoro więc ustalono, że istnienie danego obowiązku wynika z ustawy, to konsekwencją tego musiało być następnie oddalenie skargi z uwagi na jej niezasadność. Nie zachodziła w sprawie powoływana przez skarżącego okoliczność umożliwiająca umorzenie postępowania egzekucyjnego, czy to w całości czy w części. Powinność świadczenia pieniężnego wynikająca z tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczeniowej OC oparta została na regulacji zawartej w ustawie, która jednocześnie nie przewiduje odstępstw, wyłączeń czy zwolnień w zakresie zaistniałego obowiązku, więc uznać go należało za wymagalny, a więc podlegający egzekucji.
W związku z powyższym, mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy oraz przepisy prawa, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło