V SA/Wa 2113/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w B. na czynność Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich postanawia: odrzucić skargę W dniu 13 czerwca 2014 r. M. Sp. z o.o. w B. (dalej jako skarżąca lub spółka) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wpis spółki przez Ministra Finansów do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (dalej jako rejestr podmiotów wykluczonych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W świetle art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucenie skargi następuje w przypadku braku właściwości sądu administracyjnego wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych, określonym w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią skargi, strona zaskarżyła do sądu administracyjnego czynność Ministra Finansów, o której powzięła wiadomość pismem z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...]. Z art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Katalog aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. poddanych kontroli sądów administracyjnych ma charakter zamknięty. Wpis skarżącej do rejestru podmiotów wykluczonych nie mieści się w katalogu przypadków określonych w punktach od 1 do 3 i od 5 do 8. Nie został w nich wprost wymieniony, nie jest też postanowieniem wydanym w postępowaniu zabezpieczającym lub egzekucyjnym, na które służy zażalenie (pkt 3). Istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia, czy wpis do rejestru podmiotów wykluczonych może być objęty przedmiotem sądowej kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W orzecznictwie i piśmiennictwie (wyrok NSA z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt II FSK 709/09, T. Woś [w]: Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, str. 59-60) przyjmuje się, że omawiane akty lub czynności powinny odpowiadać następującym warunkom: a) nie mogą być decyzjami lub postanowieniami, gdyż te są zaskarżane na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., b) powinny dotyczyć spraw indywidualnych, gdyż akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., c) powinny mieć charakter publicznoprawny, gdyż tylko ten rodzaj działalności administracji publicznej został poddany kontroli sądowoadministracyjnej, d) powinny dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa - co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem) organu administracyjnego a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 8344/98 niepubl.; postanowienie NSA z dnia 21 lutego 1997 r. sygn. akt I SA 264/97, ONSA 1997, nr 4, poz. 182; postanowienie NSA z dnia 27 września 1996 r., sygn. akt I SA 1326/96 niepubl.). Powyższe akty lub czynności podejmowane są na podstawie przepisów prawa, jednak nie wymagają autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) - Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 2 /5/ 2006). Zgodnie z art. 207 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 885 z późn. zm. – dalej jako u.f.p.) beneficjent środków europejskich zostaje obligatoryjnie wykluczony z możliwości ich otrzymania w razie zaistnienia jednej z czterech wskazanych w tym przepisie przesłanek. W myśl art. 207 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem, podmiot zostaje wykluczony z możliwości otrzymania tego typu środków, jeżeli nie zwrócił ich w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2010 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (Dz. U. Nr 125, poz. 846, dalej jako rozporządzenie): podstawą wpisu do rejestru jest zgłoszenie podmiotu podlegającego wpisowi. Na podstawie § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia właściwa instytucja zgłasza podmiot podlegający wpisowi do rejestru niezwłocznie po dniu, w którym decyzja określająca kwotę przypadającą do zwrotu (art. 207 ust. 9 u.f.p.) stała się ostateczna. W przypadku stwierdzenia przez Instytucję Wdrażającą zaistnienia ww. przesłanki wykluczenia beneficjenta konieczne jest zatem dokonanie odpowiedniego zgłoszenia do rejestru podmiotów wykluczonych. Zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Instytucja Wdrażająca XII Priorytet POIiŚ – [...](dalej: [...]) wraz z pismem z dnia [...] marca 2014 r. przesłała do Ministra Finansów wypełniony formularz zgłoszenia podmiotu podlegającego wpisowi do rejestru dotyczący strony skarżącej. W odpowiedzi Minister Finansów na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia dokonał wpisu podmiotu wykluczonego do rejestru oraz w oparciu o § 5 rozporządzenia poinformował skarżącą oraz [...] o dokonanym wpisie. Z treści regulacji rozporządzenia w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych wynika, że wpis jest dokonywany jeżeli zgłoszenie spełnia określone tym aktem wykonawczym wymogi (§ 3 ust. 2, 4, § 4). Okres wykluczenia nie jest utożsamiany z istnieniem wpisu do rejestru (art. 207 ust. 5 u.f.p.). Brak jest podstaw prawnych by przyjąć, że Minister Finansów - działający jedynie na wniosek właściwej instytucji, zobowiązany do dokonania wpisu na podstawie poprawnego zgłoszenia - uprawiony został do merytorycznej oceny zasadności zgłoszenia. Doprowadzenie do zgodności informacji zawartych w rejestrze ze stanem faktycznym i prawnym następuje na podstawie regulacji § 9 ww. rozporządzenia. Jak wynika z treści cytowanych wyżej przepisów, wpis do rejestru podmiotów wykluczonych jest czynnością materialno-techniczną pozbawioną cech rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu niepodległego organizacyjnie organowi dokonującemu zgłoszenia. Dokonywany w oparciu o zgłoszenie wpis w rejestrze ma wyłącznie funkcję informacyjną. W ocenie Sądu wpis skarżącej do rejestru nie spowodowało dla spółki żadnych skutków prawnych (np. w postaci pozbawienia jej określonych praw). Wykluczenie z możliwości otrzymania środków europejskich następuje bowiem z mocy prawa i istnieje niezależnie od zgłoszenia podmiotu do rejestru. Sam wpis nie ma zatem wpływu na stan wykluczenia, w którym znajduje się beneficjent. Skarga z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie może dotyczyć sytuacji, kiedy określone obowiązki wynikają wprost z przepisów prawa. Reasumując, w ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, iż bezpośrednim skutkiem skarżonej czynności było rozstrzygnięcie przez organ kwestii praw lub obowiązków spółki. Tym samym wpis skarżącej do rejestru podmiotów wykluczonych nie może zostać uznany za "inne czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przez co nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt II GSK 2268/14 (dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wniesioną skargę uznał za niedopuszczalną i odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.