V SA/Wa 2149/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą ... na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... lipca 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza na rzecz A. R. od Dyrektora Izby Celnej w W. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi z ... września 2011 r., wniesionej przez A. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. "..." A. R. z siedzibą w G. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z ... lipca 2011 r. Nr ... utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego .. w W. z dnia ... marca 2010 r. nr ... odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie decyzji nr ... z dnia ... listopada 2008 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia ... listopada 2008 r. nr ... Naczelnik Urzędu Celnego ... w W. orzekł o określeniu kwoty należności celnych w wysokości ... zł w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci ..., objętego procedurą tranzytu wg zgłoszenia tranzytowego ... z dnia ... marca 2008 r. oraz objął ww. towar procedurą dopuszczenia do obrotu. Organ uznał, iż głównym zobowiązanym jest firma L. Sp. z o.o. w W. Pismem z dnia ... grudnia 2009 r. A. R. P. "..." złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego ... w W. z dnia ... listopada 2008 r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 i 5 oraz art. 241 § 1 i art. 245 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz wydanie decyzji uchylającej w całości decyzję ostateczną z dnia ... listopada 2008 r. i umorzenie postępowania w sprawie oraz zwrot głównemu zobowiązanemu L. Sp. z o.o. (obecnie ...) kwoty ... zł z tytułu zapłaconego cła. W uzasadnieniu wniosku A. R. wskazał, iż firma P. "..." jako końcowy zleceniobiorca dokonywała przewozu przedmiotowego towaru na trasie ... . Głównym zleceniodawcą przewozu był L. Zgodnie z otrzymanym zleceniem transportowym nr ... z ... marca 2008 r. kierowca A. O. podjął towar na lotnisku ... wraz z otrzymanymi w zamkniętej kopercie dokumentami. Ani załadowca ani pracownik Agencji celnej nie wręczyli kierowcy dodatkowo żadnego dokumentu, w tym także dokumentu T1. Towar został dostarczony zaplombowanym samochodem do magazynu w H. Na miejscu dostawy po uzupełnieniu faxem brakujących dokumentów towar przyjęto od kierowcy a samochód zwolniono. Na dowód tego w dokumencie CMR widnieją dwie pieczęcie potwierdzające dostawę towaru i zakończenie usługi transportowej. Tymczasem z uzasadnienia decyzji z dnia ... listopada 2008 r. wynika, iż strona postępowania, czyli L. nie przedłożyła dokumentu alternatywnego zgodnego z obowiązującymi przepisami dla procedury dostarczenia towaru do urzędu przeznaczenia, pomimo wezwania jej do tego przez organ celny w dniu ... kwietnia 2008 r. W tej sytuacji L. nie wywiązał się należycie z nałożonego obowiązku. Ponadto pomimo treści pouczenia nie wniósł odwołań od decyzji, ani też nie informując o treści wydanych decyzji uniemożliwił ewentualne odwołanie się od nich i dopuścił do ich uprawomocnienia. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż uzyskał informację, że dostarczony przez niego ... marca 2008 r. towar nie zalega w magazynie, a opuścił terytorium Unii Europejskiej na podstawie dokumentów wywozowych (T1), które na nowo otworzyli i zamknęli urzędnicy celni z H. Ostatecznie więc towar przewożony na podstawie zlecenia otrzymanego przez P. "..." opuścił obszar Unii Europejskiej, a fakt ten może potwierdzić właściwy n. urząd celny. Istnieje więc podstawa faktyczna i prawna uchylenia przedmiotowej decyzji z dnia ... listopada 2008 r. Decyzją z dnia ... marca 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego ... w W. odmówił wznowienia postępowania w sprawie decyzji nr ... z dnia ... listopada 2008 r. Organ wyjaśnił, iż zwracająca się do organu celnego z żądaniem wznowienia postępowania firma P. "..." A. R. nie była żadną z osób wymienionych w art. 133 Ordynacji podatkowej i nie wskazała wnosząc wskazane żądanie na swój interes prawny, czy też na okoliczność, że jej interesu prawnego dotyczyło działanie organu podatkowego wynikające z decyzji o nr ... z dnia ... listopada 2008 r. W powyższym żądaniu składający wniosek wskazał wręcz, że wznowienie ma doprowadzić do uchylenia decyzji i zwrotu należności celnych ze skutkiem nie dla wnioskującego, a dla L. będącym stroną i dłużnikiem w postępowaniu, w którym wydano tę decyzję. Organ wyjaśnił, iż z kręgu dłużników wymienionych w art. 203 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w przedmiotowej sprawie określony został główny zobowiązany w procedurze tranzytu, którym była Spółka z o.o. L. i która była jednocześnie stroną w postępowaniu. Występująca z żądaniem wznowienia postępowania firma P. "..." A. R. nie była strona tego postępowania, gdyż nie była żadną z osób wymienionych w art. 203 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego a zatem nie spełniała też kryteriów strony postępowania wynikających z treści art. 133 Ordynacji podatkowej. Skoro zatem w myśl art. 241 § 2 pkt 1 wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4, na który powołał się wnioskodawca może nastąpić tylko na żądanie strony, wystąpiła negatywna przesłanka o charakterze podmiotowym powodująca niedopuszczalność wznowienia postępowania. Po rozpatrzeniu złożonego w sprawie odwołania Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia ... lipca 2011 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego ... w W. z dnia ... marca 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż żądanie wznowienia postępowania celnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 i 5 Ordynacji podatkowej mogła zgłosić strona tego postępowania. Bezspornym w sprawie jest fakt, iż Stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego ... w W. nr ... z dnia ... listopada 2008 r. była firma L. Sp. z o.o.. Zdaniem organu fakt ten nie wymagał żadnego wyjaśnienia, ponieważ Stronę tego postępowania wskazywała wprost wspomniana decyzja ostateczna. Wobec tego żądanie wznowienia postępowania podatkowego mogła zgłosić jedynie ta Spółka lub jej następca prawny. Organ wyjaśnił, iż złożenie żądania wznowienia postępowania przez A. R. P. "...", który nie był stroną tego postępowania, oznaczało zatem, że wznowienie to nie jest dopuszczalne, a zatem zasadna była odmowa wznowienia postępowania, stwierdzona zaskarżoną decyzją. W takiej sytuacji niedopuszczalne byłoby więc prowadzenie postępowania wyjaśniającego dla ustalenia istnienia przesłanek wznowienia postępowania, wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto w świetle przytoczonych argumentów bezpodstawne są zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące naruszenia art. 203 § 3 oraz art. 96 § 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, bowiem mogą one być formułowane tylko przez Stronę postępowania tj. firmę L. Pismem z dnia ... września 2011 r. P. "..." A. R. (dalej: Skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. zarzucając jej naruszenie: 1. art. 133 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 96 ust. 2, art. 203 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art. 215 ust. 1 tiret pierwszy Wspólnotowego Kodeksu Celnego, poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że P. "..." A. R. nie jest strona postępowania, podczas gdy przysługuje mu przymiot strony postępowania, 2. art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy winien być zastosowany, gdyż spełniona została przesłanka do wznowienia postępowania z uwagi na fakt, że P. "..." A. R. jako strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 3. art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy winien być zastosowany, gdyż spełniona została przesłanka do wznowienia postępowania z uwagi na fakt, iż towar który był przewożony przez firmą A. R. z ... ostatecznie opuścił teren Unii Europejskiej, zatem nie było w konsekwencji podstaw do obciążenia głównego zobowiązanego, ani pozostałych dłużników należnościami celnymi, 4. przepisów postępowania tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, tym samym niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie podatkowym z mocy art. 122 i art. 187 §1 i naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł m.in. o zmianę zaskarżonej decyzji i wznowienie postępowania w sprawie decyzji nr ... z dnia ... listopada 2008 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego ... w W. z dnia ... marca 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż był przewoźnikiem towaru na trasie ..., objętego procedurą celną. W konsekwencji został przez swojego zleceniodawcę tj. Spółkę L. obciążony skutkami finansowymi wynikającymi z decyzji nr ... z dnia ... listopada 2008 r. tj. długiem celnym w wysokości ... zł. Z uwagi na powyższe całkowicie niezasadne jest, zdaniem Skarżącego, stanowisko organu II instancji, iż nie przysługuje mu przymiot strony w postępowaniu podatkowym w sprawie decyzji nr ... z dnia ... listopada 2008 r. Zdaniem Skarżącego organ I instancji wszczynając postępowanie nie zawiadomił i nie wezwał do postępowania P. "..." A. R., mimo że to na skarżącym ciążyły szczególne obowiązki wynikające z objęcia przewożonego towaru procedurą celną, tym samym skarżący stał się dłużnikiem celnym, a więc i stroną postępowania, która ma ponadto interes prawny we wznowieniu postępowania i zwrocie należności celnych, ponieważ zaspokojenie długu celnego niesłusznie dotknęło bezpośrednio majątku skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawy p.p.s.a., koncentrują się na kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Badając pod tym względem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w toku prowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji nie dokonano prawidłowo analizy przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy oraz zaniechano w tym zakresie odpowiedniego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zważyć należy, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem P. "..." A. R. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego ... w W. z dnia ... listopada 2008 r. nr ... na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 i 5 oraz art. 241 § 1 i art. 245 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60). W myśl art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Zgodnie z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4), wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Zagadnienie braku legitymacji P. "..." A. R. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania stanowiło przyczynę odmowy wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym już samo oparcie wniosku o wznowienie postępowania na przesłance określonej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, z uwagi na charakter tej przesłanki, uzasadnia wszczęcie postępowania. Dopiero bowiem po wszczęciu postępowania może dojść do oceny, czy rzeczywiście zaistniała w sprawie przesłanka, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W myśl art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy (art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej). Dopiero zatem, w przypadku potwierdzenia, że przesłanka taka (z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej) wystąpiła, jest ponowienie postępowania z udziałem pominiętej strony, a następnie ocena, czy w wyniku na nowo ustalonych okoliczności wydać należałoby ponownie decyzję odpowiadającą w swojej istocie poprzednio wydanej decyzji, czy też decyzję tę należałoby uchylić (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16.02.2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2683/11 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.01.2011 r., sygn. akt II OSK 2064/09 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ustalenie stwierdzenia dopuszczalności wznowienia postępowania w tym z przesłanki wskazanej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej – w szczególności w przypadku całkowitego pozbawienia strony udziału w postępowaniu - wymaga zatem wydania postanowienia o wznowieniu, a dopiero po jego wydaniu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu sprawdzenie, czy strona wnioskująca jest, czy też nie jest stroną wnioskowanego do wznowienia postępowania. Badanie co do przyczyn wznowienia nie w postępowaniu rozpoznawczym lecz przed jego wznowieniem, narusza przede wszystkim art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej. A zatem dopiero po wszczęciu postępowania organ władny jest ustalić, czy ze stosownym wnioskiem wystąpił podmiot, który z uwagi na treść art. 203 ust. 3 oraz art. 96 Wspólnotowego Kodeksu Celnego posiada przymiot strony, a tylko w wyniku jego pominięcia przez organ celny podmiot ten nie brał udziału w postępowaniu zwykłym. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika by organ w ogóle dokonał rzetelnej analizy i oceny wniosku o wznowienie postępowania, a zatem jego konstatacja, iż wniosek o wznowienie jest niedopuszczalny, gdyż złożyła go osoba niebiorąca udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, jako ogólnikowa i nie poparta żadną argumentacją musiała zostać uznana za przedwczesną. Wskazać należy, iż sam fakt, iż skarżący nie był stroną decyzji merytorycznej Naczelnika Urzędu Celnego ... w W. z dnia ... listopada 2008 r. nie jest wystarczający do przyjęcia, iż nie jest on stroną niniejszego postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i - nie przesądzając wyniku sprawy niniejszej - ponowne przeprowadzenie postępowania wstępnego w sprawie wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania zgodnie z art. 240, art. 241 oraz art. 243 Ordynacji podatkowej. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.