V SA/Wa 2231/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2009 r. określającą [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne okresy rozliczeniowe 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1658/13, oddalił skargę [...] Sp. z o.o. na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...]. Na wniosek [...] Sp. z o.o. z dnia 12 grudnia 2013 r. o wznowienie - na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej - postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], wznowił to postępowanie. Podstawę wznowienia stanowił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 (ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 13 listopada 2013 r., poz. 1313), w którym Trybunał orzekł, iż art. 70 § 6 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Postanowieniem natomiast z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] zawiesił wznowione postępowanie na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. w związku z art. 235 Ordynacji. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż przesłankę z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wypełnia toczące się przed sądem administracyjnym postępowanie ze skargi [...] Sp. z o.o. na decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2012 r. Zdaniem organu rozstrzygnięcie podjęte przez Sąd będzie miało wpływ na wynik postępowania wznowieniowego. Po rozpatrzenia zażalenia Strony Dyrektor Izby Celnej w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] marca 2014 r. o zawieszeniu wznowionego postępowania. Zajmując dotychczasowe stanowisko, iż zagadnieniem wstępnym w niniejszej sprawie jest zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się w przedmiocie oceny zgodności z prawem decyzji z dnia [...] marca 2012 r. organ podkreślił nadto, że końcowe stanowisko Sądu administracyjnego będzie miało zasadniczy wpływ na wszczęte postępowanie wznowieniowe, bowiem okazać się może w sytuacji uchylenia przez Sąd decyzji ostatecznej z 8 marca 2012 r., że wszczęte postępowanie jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak ostatecznej decyzji podatkowej. W skardze z dnia 22 lipca 2014 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], Skarżącą wniosła o jego uchylenie wraz z zasądzeniem kosztów postępowania sądowego zarzucając naruszenie: - przepisu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej - art. 56 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –poprzez bezpodstawne zawieszenie wznowionego postępowania podatkowego, pomimo braku wystąpienia zagadnienia wstępnego, od którego uprzedniego rozstrzygnięcia uzależnione byłoby merytoryczne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji we wznowionym postępowaniu. Zdaniem Skarżącej z przepisu art. 56 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy wywieść zasadę przyznawania pierwszeństwa zawsze nadzwyczajnemu postępowaniu administracyjnemu przed postępowaniem sądowoadministracyjnym. Przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (II FSK 2443/10, II FSK 2497/13) Spółka wskazała, iż nie można zakładać, że wyrok sądu będzie miał walor rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej natomiast pierwszeństwo winno mieć postępowanie, które zapewnia Stronie możliwość szybszego uwzględnienia przy weryfikacji decyzji ostatecznej treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego powołanego przez nią jako podstawa wznowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie zajmując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd podnosi, iż obowiązujące przepisy (ani Ordynacji podatkowej ani prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) nie rozstrzygają kwestii, czy w toku postępowania sądowodministracyjnego toczącego się tak przed sądem pierwszej jak i drugiej instancji możliwe jest prowadzenie postępowania administracyjnego wszczętego w trybie nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest usunięcie z obrotu prawnego decyzji zaskarżonej już uprzednio do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organu, na gruncie art. 56 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie można wyciągnąć wniosku o obligatoryjności zawieszenia postępowania wszczętego na wniosek Strony w trybie nadzwyczajnym wznowieniowym w sytuacji, gdy toczy się postępowanie sądowo administracyjne (na etapie skargi kasacyjnej). Zatem, odwołując się i w pełni podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przywoływanym przez Strony wyroku NSA sygn. akt II FSK 2497/13 – pierwszeństwo należy dać drodze, której zastosowanie zapewni jak najszybsze, skuteczne, efektywne przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził to następująco: "W interesie praworządności leży zatem jak najszybsze zlikwidowanie konsekwencji prawnych, które powstały w związku z zastosowaniem niekonstytucyjnego przepisu, co zwykle realizowane jest poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego obarczonych taką wadą decyzji. Wada ta jest na tyle istotna, iż stanowi samoistną i wystarczającą podstawę do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, a w takiej sytuacji wszelkie inne możliwe i zarzucane naruszenia prawa materialnego, czy procesowego, siłą rzeczy stają się drugorzędne (wtórne) i nie zawsze zachodzić będzie potrzeba ich oceniania na danym etapie sprawy. Niezależnie więc od tego czy mielibyśmy do czynienia z weryfikacją decyzji ostatecznej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego, czy też w drodze wznowienia postępowania administracyjnego, zagadnieniem pierwszorzędnym pozostawałaby kwestia niekonstytucyjnej podstawy wydania takiej decyzji. Jeżeli ten sam skutek prawny, a więc w danym przypadku, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanej na podstawie niezgodnego z Konstytucją RP przepisu i to z tego właśnie powodu, da się osiągnąć w dwojaki sposób, to przy braku jednoznacznych wskazań ze strony ustawodawcy co do pierwszeństwa jednego z tych dwóch rodzajów postępowań, tj. administracyjnego i sądowoadministracyjnego, należałoby jako kierunkową dyrektywę interpretacyjną zastosować wybór tej drogi, która zapewnia jak najszybsze, skuteczne, a przez to efektywne przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Mając na uwadze czas trwania dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego, tę bardziej efektywną drogą jest niewątpliwie wznowienie postępowania administracyjnego (podatkowego)." Mając na uwadze powyższe rozważania NSA stwierdzić należy, iż w rozpoznawanej sprawie mamy oto do czynienia z sytuacją, w której istnieje jednoznaczny przepis art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej przewidujący, w sytuacji w nim określonej, wznowienie postępowania na żądanie Strony, z drugiej, w obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisu, który ustanawiałby negatywną przesłankę wznowienia postępowania i prowadzenia postępowania administracyjnego w tym trybie w sytuacji uprzedniego wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. NSA stwierdził, iż postępowanie nadzwyczajne wznowieniowe i postępowanie sądowoadministracyjne służą weryfikacji decyzji ostatecznych - mają zatem charakter konkurencyjny. To od Strony zależy czy i którą z dróg postępowania wybierze. Tak więc należy przyjąć w rozpoznawanej sprawie, iż Spółka wnosząc na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, w toku trwającego postępowania sądowoadministracyjnego, żądanie wznowienia postępowania, a następnie składając środki zaskarżenia, w których kwestionowała zasadność i zgodność z prawem zawieszenia przez organ wznowionego postępowania - w sposób jednoznaczny wykazywała, że w zaistniałej sytuacji, tj. po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, poprzez nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego dąży w najszybszy i tym samym najbardziej efektywny i skuteczny sposób do dochodzenia swoich praw. Jak wskazano wyżej, nie ma podstaw prawnych do zakwestionowania tej drogi. Równocześnie Sąd podnosi, iż w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, że "oczekiwane" rozstrzygnięcie, które ma zapaść w postępowaniu sądowo administracyjnym może być uznane za "zagadnienie wstępne" w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zagadnieniem wstępnym jest bowiem sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem administracyjnym uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się w danej sprawie postępowanie administracyjne (Piotr Pietrasz, Komentarz do art. 201 ustawy - Ordynacja podatkowa). W rozpoznawanej sprawie wypowiedzenie się w sprawie przedawnienia zobowiązania podatkowego leży w kompetencji Dyrektora Izby Celnej a problemem jest wyłącznie ustalenie pierwszeństwa mających konkurencyjny charakter postępowań służących weryfikacji decyzji ostatecznej: nadzwyczajnego postępowania wznowieniowego i postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając, że zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi uchylił zaskarżone postanowienie z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o kosztach postępowania orzekając w oparciu o art. 200 p.p.s.a.