V SA/Wa 2244/19
WyrokWSA w Warszawie2020-08-27
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Dariusz Czarkowski, Andrzej Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zarządu PFRON mógł odmówić wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych z powodu nieterminowego opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, oceniając terminowość opłacenia składek globalnie, a nie indywidualnie dla pracowników niepełnosprawnych?Ratio decidendi
Prezes Zarządu PFRON naruszył przepisy prawa materialnego i postępowania, ponieważ nie ustalił indywidualnie, czy koszty płacy pracowników niepełnosprawnych zostały poniesione z uchybieniem terminów, a ocenił nieterminowość opłacenia składek na poziomie całego płatnika. Organ powinien ustalić i wykazać w decyzji, które składki dotyczą konkretnych pracowników niepełnosprawnych, gdyż dofinansowanie przysługuje na podstawie kosztów płacy tych pracowników, a nie wszystkich zatrudnionych.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za listopad 2018 r. Organ odmówił wypłaty dofinansowania z powodu nieterminowego opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne za grudzień 2018 r., przekraczającego 14 dni i przekraczającego 2% należnych składek. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów i wadliwe ustalenia faktyczne, wskazując, że organ nie ustalił indywidualnie terminowości opłacenia składek dla pracowników niepełnosprawnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz zasądził od organu na rzecz Skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [...] S.A. z siedzibą w Warszawie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]września 2019 r. nr [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ" "Prezes Zarządu PFRON"), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]czerwca 2019 r., nr [...], odmawiająca wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za listopad 2018 r.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 - dalej "k.p.a.") w związku z art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1172 ze zm.; dalej "ustawa o rehabilitacji").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Skarżąca zwróciła się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z wnioskiem Wn-D o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za listopad 2018 r.
Następnie, w toku prowadzonego na podstawie art. 26a ust. 9b pkt 1 ustawy o rehabilitacji postępowania sprawdzającego czy Skarżąca spełnia warunki do otrzymania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wnioskowany okres ustalono, że Strona nie opłaciła w terminie obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne.
Wobec powyższego, decyzją z dnia [...]czerwca 2019 r., nr [...] Prezes Zarządu PFRON odmówił Stronie wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za listopad 2018 r.
Spółka nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...]września 2019 r., nr [...] Prezes Zarządu PFRON, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]czerwca 2019 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.
Jednocześnie podkreślono, że zgodnie z art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Natomiast w myśl art. 26a ust. 1a (2) tej ustawy, kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a (1) pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.
Organ wskazał, że pismem sygn. sprawy [...] ZUS Oddział w [...] wykazał, iż składki za okres składkowy grudzień 2018 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS), na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego (FUZ) oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FP i FGŚP) zostały opłacone w pełnej wysokości, lecz po obowiązującym płatnika terminie płatności. Jednocześnie ZUS przedstawił sposób rozliczenia należności za grudzień 2018 względem organu rentowego w następujący sposób:
1) należność z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) w kwocie 99 689,31 zł. została pokryta z następujących wpłat:
- z dnia 21 grudnia 2018 r. w kwocie 794,19 zł.,
- z dnia 28 stycznia 2019 r. w kwocie 6 629,74 zł., plus odsetki 19,00 zł.,
- z dnia 29 stycznia 2019 r. w kwocie 2,98 zł.,
- z dnia 13 lutego 2019 r. w kwocie 181,44 zł.,
- z dnia 13 lutego 2019 r. w kwocie 602,69 zł.,
- z dnia 13 lutego 2019 r. w kwocie 91 478,27 zł., plus odsetki 581,00 zł.
2) należność z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego (FUZ) w kwocie 26 158,56 zł. została pokryta z następujących wpłat:
- z dnia 28 stycznia 2019 r. w kwocie 1 665,05 zł.,
- z dnia 13 lutego 2019 r. w kwocie 24 493,51 zł., plus odsetki 156,00 zł.
3) należność z tytułu składek na Fundusz Pracy (FP) i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) w kwocie 7 955,15 zł. została pokryta z następujących wpłat:
- z dnia 28 stycznia 2019 r. w kwocie 504,08 zł.,
- z dnia 13 lutego 2019 r. w kwocie 7 451,07 zł., plus odsetki 47,00 zł.
Wskazano ponadto, że skoro pracodawca dokonał częściowej zapłaty składek do ZUS za okres grudzień 2018 r. z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów – przekraczającym 14 dni – to kwota opłaconych po terminie wskazanym w art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 ustawy o rehabilitacji ww. składek przekroczyła wskazaną w art. 26a ust. 1a (2) wysokość 2% składek należnych za dany miesiąc, w związku z czym pracodawca stracił prawo do uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy listopad 2018 r.
Odnosząc się do podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentacji wskazującej, że organ winien zbadać terminowość poniesienia kosztów płacy jedynie w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, do wynagrodzenia których pracodawca ubiegał się o dofinansowanie, wskazano iż wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, odrębnie na poszczególne fundusze, tj. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Natomiast rozliczenia dokonuje się proporcjonalnie i w określonej kolejności. Zgodnie bowiem z § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1831), wpłatę na pokrycie należności z tytułu składek na poszczególne fundusze ZUS rozdziela, z uwzględnieniem proporcjonalnego procentowego podziału wpłaty według kwot składek przypadających do zapłaty na poszczególne fundusze na podstawie danych zawartych w deklaracji złożonej za ostatni miesiąc kalendarzowy, a w przypadku braku deklaracji, według procentowego udziału składek na poszczególne fundusze, w kwocie wpłaty, na podstawie stóp procentowych dla płatnika składek opłacającego składki na własne ubezpieczenie. Nie ma zatem norm prawnych, nakazujących przyznanie pierwszeństwa w rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych, a potem na pozostałych zatrudnionych.
Podsumowując wskazano, że skoro na koncie Skarżącej za okres objęty postępowaniem zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka zarzuciła:
1) naruszenie przepisu art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na odmowie wypłaty dofinansowania kosztów płacy, które zostały przez pracodawcę poniesione z zachowaniem terminów wynikających z odrębnych przepisów;
2) naruszenie przepisu art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego niezastosowanie i odmowę wypłaty dofinansowania w części dotyczącej 75% kosztów płacy poniesionych przez pracodawcę faktycznie i terminowo;
3) naruszenie przepisów art. 7, 7a, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny, jednostronny i błędny z całkowitym pominięciem dowodów przedstawianych przez Skarżącą oraz rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść Strony, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, a także brak w uzasadnieniu faktycznym wskazania przyczyn dlaczego dowodom i wyjaśnieniom przedstawionym przez Stronę organ odmówił wiarygodności oraz poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]czerwca 2019 r.
Zdaniem Skarżącej, przesłanka terminowości poniesienia kosztów płacy powinna być badana odrębnie wobec każdego z pracowników niepełnosprawnych, do których wynagrodzenia pracodawca ubiega się o dofinansowanie. Skarżąca zarzuciła, że w zestawieniu wskazującym na sposób rozliczenia składek przez ZUS brak jest informacji, dotyczących szczegółowych tytułów wpłat, tzn. kogo faktycznie dane wpłaty dotyczą, ani też jakich tytułów dotyczą wpłaty dokonane po terminie. Organ nie otrzymał od ZUS informacji, za których ubezpieczonych składki zostały opłacone po terminie, dlatego nieprawidłowo uznał, że nieterminowo zostały poniesione koszty płacy w odniesieniu do wszystkich osób niepełnosprawnych objętych wnioskami o dofinansowanie. Ponadto, organ pominął koszty płacy zapłacone terminowo.
Zdaniem Skarżącej, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone wadliwie, z pominięciem wyjaśnień przedstawianych przez Stronę, wyłącznie w oparciu o pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.
Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Na wstępie należy, że zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374), niniejsza sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, w myśl art. 120 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skierowanie sprawy do rozpoznania w przywołanym trybie zostało poprzedzone wyrażeniem zgody przez Strony w tym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa.
Przechodząc do merytorycznej analizy sprawy Sąd zauważa, że Unia Europejska w sposób szczególny wspiera osoby niepełnosprawne, co znajduje także odzwierciedlenie w preambule rozporządzenia Komisji (UE) z dnia 17 czerwca 2014 r. nr 651/2014 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu ( Dz. Urz. UE z 2014 r. nr. 187 str.1, dalej rozporządzenie 651/2014). Zgodnie bowiem z motywem 52 i 54 tego rozporządzenia wspieranie (...) pracowników niepełnosprawnych to niezwykle istotne cele polityki gospodarczej i społecznej Unii i jej państw członkowskich. Pewne kategorie pracowników (...) niepełnosprawnych wciąż mają trudności z wejściem na rynek pracy i pozostaniu na nim. W związku z tym organy publiczne mogą stosować środki mające na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia tych kategorii pracowników, zwłaszcza osób młodych. Jako że koszty zatrudnienia stanowią część zwykłych kosztów operacyjnych każdego przedsiębiorstwa, pomoc na zatrudnienie (...) pracowników niepełnosprawnych powinna mieć pozytywny wpływ na poziomy zatrudnienia wspomnianych kategorii pracowników i nie powinna zaledwie umożliwiać przedsiębiorstwom ograniczenie kosztów, które musiałyby ponieść w przypadku nieotrzymania pomocy. Pomoc taka powinna być więc wyłączona z obowiązku zgłoszenia, jeśli istnieje prawdopodobieństwo, że przyczyni się ona do wejścia lub ponownego wejścia tych kategorii pracowników na rynek pracy i pozostania na nim.
Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 j.t., dalej ustawa o rehabilitacji).
Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.
Art. 2 pkt 3 rozporządzenia 651/2014 pracownika niepełnosprawnego definiuje jako każdą osobę, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 stanowi, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych (art. 33 ust. 5).
Zgodnie z art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.
Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).
W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.
Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.
Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym wbrew stanowisku Prezesa PFRON przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.
Nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się zatem wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. Sąd wyjaśnia, że rolą Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji).
Podobne do prezentowanego powyżej stanowiska zajął tutejszy Sąd w wyrokach: z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 85/19, z dnia 8 marca 2019r., sygn. akt V SA/Wa 1591/18 i V SA/Wa 1592/18, z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18 gdzie stwierdza się, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie globalnie w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony sądu.
W tej części Sąd podziela stanowisko Skarżącej, że skoro Spółka składała deklaracje rozliczeniowe za wielu pracowników, to w toku postępowania Prezes PFRON powinien wyjaśnić czy opóźnienia w opłacaniu składek dotyczyły wszystkich czy tyko pracowników niepełnosprawnych, co miałoby wpływ na kwotę żądanego zwrotu.
Dlatego też w ocenie sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy Strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. Organ takiego pełnego ustalenia w sprawie jednak nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji, czym - w ocenie Sądu - naruszył art. 7 k.p.a. i art. 77 w zw. z art. 11 k.p.a.
Dodatkowo trzeba wskazać, że istotnie z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, że funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych (a nie wszystkich pracowników) ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in. kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje.
Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie organ zwracał się do oddziału ZUS o udzielenie informacji czy strona terminowo i w całości opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne za sporny miesiąc. ZUS w odpowiedzi na zapytania informował, że Strona za wskazany miesiąc nie opłaciła w całości należności składkowych w wymaganym terminie (ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych). W tym ZUS również wskazał pewne, niepełne informacje dotyczące sześciu wskazanych imiennie pracowników niepełnosprawnych. Nie ma w nich przedstawienia indywidualnego konta ubezpieczonego z datami wpłat poszczególnych składek na ubezpieczenia społeczne. Pisma ZUS dotyczące wymienionych imiennie pracowników nie zawierają szczegółowych wskazań dotyczących zapłaty składek za rozpoznawany okres czasu ani ich stosownego rozliczenia na indywidualnym koncie pracownika niepełnosprawnego (ubezpieczonego). Analiza dokumentów wystawianych przez ZUS wykazuje, że odnoszą się one do rozliczenia konta płatnika, czyli Skarżącej, zatrudniającej ogół pracowników i pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Organ automatycznie przypisuje te dane do osób niepełnosprawnych zatrudnionych przez Skarżąca bez dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie. Ponadto Sąd stwierdza, że istotnie dowód przedstawiony przez ZUS ma walor dokumentu urzędowego, jednakże jak każdy dowód podlega ocenie przez gospodarza postępowania, w tym wypadku przez Prezesa PFRON. Zwłaszcza w kontekście składanych dowodów przez Stronę postępowania. Zarówno dowody składane przez Stronę jak i przez ZUS podlegają takiej samej ocenie przez organ administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie, a wyrazem tej oceny powinno być pełne i wyczerpujące uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie tego zabrakło. Z ustaleń organu nie wynika wprost ilu niepełnosprawnych pracowników zatrudniano w spółce, jakie były miesięczne koszty ich pracy związane z dochodzonym dofinansowaniem, kiedy i w jakich terminach poniesiono te koszty.
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego. Ustalenie to powinno opierać się na jednoznacznie wskazanym dowodzie, opisanym i przyjętym w kontekście pozostałych dokumentów i dowodów przedłożonych w sprawie. W zaskarżonej decyzji tego zabrakło. Zabrakło konkretnych danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu Skarżąca (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Innymi słowy organ winien uzyskać dowód i go przedstawić w decyzji wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione po wymaganym terminie. Dowodem takim powinna być informacja o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób, co istotne wskazanych w zaskarżonej decyzji. Organ także, zgodnie z obowiązującym zasadami prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji powinien odnieść się do wyjaśnień Skarżącej i przedstawianych przez niego dowodów, które w ocenie Strony prowadzą do zupełnie odmiennych ustaleń.
Rolą organu będzie jednoznaczne ustalenie i przedstawienie stanowiska w decyzji skąd w takim przypadku pojawiły się niedopłaty na indywidulanych kontach pracownika niepełnosprawnego. Powyższe pozwoli na kontrolę przez Sąd przyjętego stanowiska, a także umożliwi stronie polemikę z ustaleniami. Natomiast wobec braku takich ustaleń i przedstawienia ich w decyzji, a także wobec nieprawidłowej wykładni pojęcia "kosztów płacy", to Sąd nie jest w stanie dokonać kontroli zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na względzie w ocenie sądu w sprawie organ naruszył przepisy materialne (art. 2 ust. 4a w zw. z art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji), gdyż dokonał nieprawidłowej wykładni pojęcia koszty płacy, a także naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę wskazaną powyżej interpretację pojęcia koszty płacy. Ustali, i jeżeli taki fakt będzie miał miejsce, przedstawi w zaskarżonej decyzji informację o niedopłacie za sporny miesiąc na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób. Odniesie się także do stawianych przez Stronę zarzutów i złożonych dokumentów.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (punkt 1 wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa oraz art. 209 ppsa (punkt 2 wyroku). Wskazana w tym punkcie kwota stanowi kwotę uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło