V SA/Wa 2279/08

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt (w wysokości 200 zł) K. P. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na formularzu PPF, skarżąca podała, że nie może pokryć kosztów udziału w postępowaniu, albowiem nie osiągnęła dochodów w bieżącym roku z powoduj panującej w lecie suszy. Wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jedynie z małoletnią córką K. B. (w wieku 5 lat). Skarżąca odnosząc się do źródeł utrzymania, podała, że uzyskuje dochody z umowy o pracę w wysokości 3100 zł brutto. W zakresie posiadanego majątku skarżąca wymieniła, że posiada mieszkanie o powierzchni 55 m² (częściowo na kredyt) oraz nieruchomość rolną o powierzchni 3,35 ha. Dzierżawi jednocześnie grunt rolny o powierzchni 52 ha. Wobec wątpliwości odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącej, pismem z dnia 17 października 2008 r. została on wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez wyjaśnienie (w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia ujemnych skutków prawnych) swojej sytuacji rodzinnej dotyczącej relacji utrzymywanych z K. B., obejmującej przedstawienie informacji na temat prowadzenia wraz z wymienionym wspólnego gospodarstwa domowego, miejsca jego zamieszkania, przyczyniania się przez ojca córki (K. B.) do ponoszenia kosztów jej wychowania. W wymienionym piśmie z 17 października 2008 r. wskazano, że z akt sprawy oraz z informacji, którymi Sąd dysponuje z urzędu wynika, że K. B., będąc pełnomocnikiem skarżącej w postępowaniu administracyjnym, wspólnie ze skarżącą zamieszkuje (zamieszkiwał), w składanych przez siebie wnioskach o prawo pomocy dodatkowo też wykazywał, że ponosi koszty utrzymania córki. Niezależnie od przedstawienia powyższych wyjaśnień, składająca wniosek została jednocześnie wezwana między innymi do przedstawienia informacji odnośnie do sposobu wykorzystywania w chwili obecnej wszystkich posiadanych nieruchomości wraz z podaniem jaki przynoszą średnioroczny zysk, nadesłania odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata, przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, jak też przedstawienia dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych kosztów utrzymania. Wymienione wezwanie zostało doręczone na podany przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy adres w dniu 3 grudnia 2008 r., jednakże do dnia rozpoznania niniejszego wniosku pozostało ono bez odpowiedzi. Wezwanie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odebrał K. B. ze wskazaniem "konkubinatu" jako łączącej go relacji z adresatem pisma. W dniu 12 grudnia 2008 r. K. B. uiścił kwotę 100 zł z tytułu wpisu od skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2008 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji przywołanej instytucji wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, która wyrażając wolę ustanowienia w jej sprawie z urzędu pełnomocnika, jak i zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zobowiązana jest przedstawić sądowi administracyjnemu argumenty uzasadniające niemożność poradzenia sobie samodzielnie z tym zadaniem. Należy założyć, że celem wprowadzenia przez ustawodawcę wymogu przedstawienia informacji na temat sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych w formie polegającej na obowiązku wypełnienia przez wnioskodawcę urzędowego formularza jest uznanie, iż zaprezentowanie sytuacji osobistej w jej wymiarze rodzinnym oraz zarobkowym według określonego wzorca, w sposób usystematyzowany, najpełniej pozwoli sądowi dokonać analizy szeroko rozumianych możliwości finansowych podmiotu wnioskującego o prawo pomocy. Analiza wskazanych przez daną osobę przesłanek uzasadniających jej żądanie, nie zawsze jednak będzie wystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego osoby ubiegającej się o prawo pomocy. Wątpliwości sądu budzić może zarówno sposób przedstawienia określonych danych istotnych dla przyjęcia oceny możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania sądowego (np. pominięcie pewnych okoliczności faktycznych, brak wymaganej szczegółowości danych), jak i ich wiarygodność. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., w takiej sytuacji strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Podane w niniejszej sprawie w formularzu PPF dane obrazujące sytuację rodziną oraz majątkową wzbudziły wątpliwość w zakresie ich rzetelności. Z tego względu uznane zostały za niewystarczające do tego, by poprzez ich rozważenie mogła zostać sformułowana ocena wypełnienia przez skarżącą przesłanki wymienionej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., polegającej na niemożności poniesienia przez składającą wniosek jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca nie przedłożyła, mimo wezwania, informacji przedstawiających jej sytuację rodzinną i majątkową, nie przedstawiła też przyczyn, z powodu których uchyliła się od tego zobowiązania. Konsekwencją tego zaniechania jest brak możliwości ocenienia zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy, stanowiących podstawę orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Informacje odnoszące się do rzeczywistej sytuacji rodzinnej skarżącej, obejmujące fakt pozostawania w nieformalnym związku z ojcem córki, który w składanych przez siebie wnioskach o prawo pomocy wykazywał, że ponosi koszty jej utrzymania (w sprawie rozpoznanej prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r., sygn. II GZ 127/07 K. B. wskazał konkretne comiesięczne kwoty przeznaczone na utrzymanie córki) pozostały w sprawie niewyjaśnione, pomimo że niewątpliwie mają one bezpośredni wpływ na ocenę rozważanej niemożności poniesienia przez składającą wniosek kosztów postępowania sądowego i ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze wątpliwości budzi sposób aktualnego wykorzystania należących do skarżącej oraz dzierżawionych nieruchomości rolnych. Ze względu na niepodanie tych informacji, jak też nieujawnienie średniorocznego zysku, które przynoszą nieruchomości rolne, którymi rolniczo rozporządza skarżąca, nic nie wiadomo na temat dochodów pozostających w dyspozycji gospodarstwa domowego, do którego należy skarżąca. Podanie, że "susza panująca w tym roku nie dała dochodu z dzierżawionej ziemi" - w kontekście niujawnienia jakichkolwiek informacji o gospodarstwie rolnym, jego profilu, zróżnicowaniu produkcji (w piśmie z dnia 14.09.2008 r., k. 14 akt nazwanym "zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego" skarżąca podała jedynie, że tegoroczna susza dotknęła głównie uprawy zbóż jarych) – musi być traktowane jako niczym niepoparte stwierdzenie, pozbawione wymaganej konkretności i szczegółowości. Z powyższym zaniechaniem dodatkowo pozostaje w łączności nieprzedstawienie informacji na temat posiadanych rachunków bankowych i lokat, na których mogły zostać zgromadzone przez skarżącą środki pieniężne. Należy podkreślić, że w związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Uchylenie się skarżącej od obowiązku wykazania, że znajduje się w takiej właśnie sytuacji nie może zostać zaakceptowane, a zatem nie może prowadzić do wydania orzeczenia zgodnego ze złożonym żądaniem, albowiem oznaczałoby to oparcie się przy orzekaniu w przedmiocie rozdysponowania środków publicznych na fragmentarycznym stanie faktycznym, wybiórczo (korzystnie) zaprezentowanym przez podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się od przedstawienia pełnej i szczegółowej dokumentacji, o którą strona została wezwana, powoduje, że wnioskodawca powinien liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.