V SA/Wa 2345/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA – Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.P. i M. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2012 r. sygnatura akt V SA/Wa 2345/11 W dniu [...] kwietnia 2012 r. M.P., dalej "skarżąca" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wnioskodawczyni wskazała, iż majątek jej gospodarstwa domowego, które prowadzi razem z mężem i dzieckiem, ogranicza się do domu mieszkalnego. Poza nim nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku skarżąca wskazała, że uzyskuje miesięczny dochód z tytułu pracy w wysokości [...] zł brutto, zaś jej mąż prowadzi działalność gospodarczą, jednak nie osiąga z tego tytułu dochodu. Wskutek wezwania do udzielenia informacji oraz do złożenia dodatkowych dokumentów, skarżąca (w piśmie procesowym z [...] maja 2012 r.) wskazała, iż pracuje jako nauczycielka, osiąga miesięczny dochód w wysokości około [...] zł, natomiast koszt utrzymania domu, wydatki na życie oraz raty kredytu wynoszą około [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła nadto, iż zarówno ona, jak i mąż posiadają rachunki bankowe, na które wpływają przelewy wynagrodzenia za pracę oraz wynagrodzenia za usługi świadczone w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez męża. Postanowieniem z 26 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd podkreślił, iż ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę jego przyznania spoczywa na stronie. Po analizie zebranego materiału dowodowego stwierdził, iż wnioskodawczyni nie wykonała należycie zarządzenia z [...] kwietnia 2012 r., którym została wezwana m. in. do złożenia wykazów i wyciągów z posiadanego rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, wskazując jedynie (w piśmie z dnia [...] maja 2012 r.), że posiada rachunek bankowy, na który wpływa jej wynagrodzenie za pracę. Sąd odnosząc się do utrwalonej linii orzeczniczej wskazał, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące. Ponadto Sąd wskazał, że na odmowę przyznania prawa pomocy wpływ miało również i to, że wnioskodawczyni oświadczyła jedynie, że ponosi miesięczne wydatki w wysokości [...] zł, jednakże nie wyszczególniła w jakiej części są to wydatki niezbędne dla utrzymania. Sąd zauważył również, iż w oświadczeniach złożonych w zakresie wysokości wynagrodzenia za pracę przez stronę (we wniosku z [...] kwietnia 2012 r. i w piśmie z [...] maja 2012 r.) skarżąca podała różne kwoty tj[...] zł brutto oraz [...] zł nie wyjaśniając czy wysokość wynagrodzenia podana w późniejszym oświadczeniu jest kwotą netto, czy też uległa zmniejszeniu w stosunku do wysokości oświadczonej wcześniej. Zdaniem Sądu wnioskodawczyni nie przedstawiła istotnych dla oceny wniosku dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych wynikających z kosztów postępowania sądowego z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Końcowo Sąd wskazał, że kwestia wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności wnioskodawczyni z jej mężem- M.P. nie ma wpływu na ocenę jej sytuacji majątkowej. W dniu [...] listopada 2012 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2012 r. W uzasadnieniu wskazała, że z własnych środków ponosi całkowite koszty utrzymania siebie i małoletniego syna oraz koszty "obsługi wszelkich zobowiązań" w tym także kredytowych. Ponadto wskazała na brak partycypacji małżonka wnioskodawczyni w kosztach utrzymania i zaciągnięte przez niego zobowiązania, które doprowadziły do konieczności wystąpienia przez skarżącą z pozwem o zniesienie współwłasności i alimenty. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 22 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 410/12 oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 26 września 2012 r. uznając je za bezzasadne. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia NSA wskazał, iż ocena przedmiotowego wniosku dokonana przez WSA w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu przeprowadzona została w sposób prawidłowy. NSA uznał za zasadny pogląd Sądu I instancji, iż skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający, że konieczność uiszczenia kosztów postępowania byłaby dla niej nadmiernym obciążeniem. Podkreślił, że ani do wniosku, ani do kolejnych pism składanych przez skarżącą nie zostały dołączone żadne dokumenty, z których wynikałaby wysokość osiąganych przez M.P. i pozostałych członków jej rodziny dochodów, ani też wysokość kosztów niezbędnego utrzymania jej i rodziny. Również odnośnie kwestii wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności wnioskodawczyni z jej mężem, trafnie Sąd I instancji uznał, że okoliczność ta nie ma wpływu na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. skarżąca ponownie zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wskazała, że powodem złożenia kolejnego wniosku jest zasadnicza zmiana okoliczności, ponieważ jej mąż w żadnym zakresie nie współuczestniczy w kosztach utrzymania rodziny. Wskazane postępowanie męża spowodowało, że skarżąca złożyła pozew o zniesienie wspólności ustawowej z datą wsteczna oraz pozew o zasądzenie alimentów na dziecko (pozew uwzględniony w wysokości [...] zł miesięcznie). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącej o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym została już rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2012 r., a postanowienie to stało się prawomocne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej uznając, iż jest ono nieuzasadnione. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne – art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 poz. 270) - dalej "p.p.s.a.". W orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez takiej zmiany okoliczności sprawy wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 499). W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, zmiany powyższych okoliczności musiałyby być na tyle widoczne, aby możliwa była zmiana dotychczasowego stanowiska a zatem musiałyby to być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy (tak również NSA w post. z dnia 7 listopada 2007 r. Sygn. akt I GZ 220/07 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu skarżąca w złożonym ponownie wniosku powołała się de facto na te same okoliczności w sprawie. Skarżąca ponownie wskazuje, że jej mąż w żadnym stopniu nie partycypuje w kosztach utrzymania rodziny, czego skutkiem jest powstanie zobowiązań. Znany jest również Sądowi fakt złożenia przez skarżącą pozwu o zniesienie współwłasności. W tym zakresie zwrócić uwagę należy na treść uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 22 listopada 2012 r. II GZ 410/12, w którym NSA uznał za trafną ocenę Sądu I instancji, że okoliczność ta nie ma wpływu na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej. Co prawda skarżąca wskazała nową okoliczność w postaci orzeczenia Sądu zasądzającego alimenty na dziecko od jej męża w wysokości 350 zł, ale okoliczności tej w ocenie Sądu nie można uznać za wystarczającą do wzruszenia prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że powołanego faktu Sąd nie może ocenić w świetle innych, udokumentowanych informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej. Podkreślić po raz kolejny należy, że skarżąca w swoich pismach o zwolnienie od kosztów sądowych w żadnym stopniu nie uprawdopodabnia swojej sytuacji majątkowej. Ważne jest również, że zarówno w postanowieniu Sądu I instancji, jak i w postanowieniu NSA oddalającym jej zażalenie, Sądy wyraźnie wskazywały jako jedną z przesłanek odmowy uwzględnienia wniosku, właśnie okoliczność nieprzedstawiania przez skarżącą dokumentów potwierdzających jej sytuację majątkową. Ważne jest, że Sąd wzywał skarżącą do ich przedstawienia. Na marginesie wskazać można, że skarżąca jest reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, a więc nie można uznać, że niewykonywanie wezwań Sądu, jest wynikiem jej nieporadności albo braku wiedzy, skoro czynności procesowych dokonuje w jej imieniu profesjonalny pełnomocnik. Skarżąca nie wykazała zatem jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby uzasadniać wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 26 września 2012 r. W związku z tym, że wniosek o prawo pomocy był już wnikliwie oceniony przez Sąd, a skarżąca nie wykazała zmiany okoliczności faktycznych w przedmiotowym zakresie, na podstawie art. 165 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.